nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy
Nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy (MAOI) to substancja farmakologiczna hamująca aktywność zarówno monoaminooksydazy typu A (MAO-A), jak i typu B (MAO-B). Enzymy te odpowiadają za rozkład neuroprzekaźników monoaminowych, takich jak serotonina, noradrenalina i dopamina w ośrodkowym układzie nerwowym.
Klasyczne nieselektywne inhibitory MAO, takie jak fenelzyna, tranylcypromina czy izokarboksazyd, znajdują zastosowanie głównie w leczeniu depresji lekoopornej, depresji atypowej oraz zaburzeń lękowych. Ich mechanizm działania polega na zwiększeniu stężenia monoamin w synapsach neuronalnych, co przekłada się na efekt przeciwdepresyjny.
Ze względu na nieselektywne hamowanie obu izoenzymów MAO, leki te wiążą się z ryzykiem wystąpienia przełomu nadciśnieniowego po spożyciu pokarmów bogatych w tyraminę (tzw. reakcja serowa) oraz poważnych interakcji z innymi lekami, w tym z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, opioidami czy sympatykomimetykami. Z tego powodu stosowanie nieselektywnych MAOI wymaga ścisłego przestrzegania diety i unikania interakcji lekowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Escitalopram LEK-AM 5 mg
Escitalopram LEK-AM, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w formie tabletek powlekanych, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na escytalopram lub substancje pomocnicze. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie escytalopramu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), zarówno nieselektywnymi, nieodwracalnymi, jak i odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemid) oraz linezolidem, ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, objawiającego się pobudzeniem, drżeniem, hipertermią i innymi potencjalnie zagrażającymi życiu symptomami.
drżenie mięśniowe, escytalopram, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, linezolid, moklobemid, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, odwracalny inhibitor MAO-A, odwracalny nieselektywny inhibitor MAO, pobudzenie psychoruchowe, substancja czynna, szczawian, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, zaburzenie przewodnictwa elektrycznego serca, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, zespół wydłużonego odstępu QT - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Escitalopram Aurovitas 20 mg
Escitalopram Aurovitas jest dostępny w formie tabletek powlekanych zawierających 10 mg, 15 mg lub 20 mg escytalopramu (w postaci szczawianu). Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie ocenić przeciwwskazania, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na escytalopram lub substancje pomocnicze. Ponadto, lek nie powinien być stosowany łącznie z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO, odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemidem) oraz linezolidem, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, objawiającego się m.in. pobudzeniem, drżeniem mięśniowym i hipertermią.
arytmia komorowa, arytmia serca, badanie EKG, drżenie mięśniowe, działanie niepożądane, elektrokardiogram, escytalopram, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, linezolid, moklobemid, nadwrażliwość, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, odwracalny inhibitor MAO-A, substancja czynna, szczawian, tabletka powlekana, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Pralex 5 mg
Escytalopram, składnik aktywny leku Pralex, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Przeciwwskazane jest łączenie go z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, wymagając przerw 14 dni po odstawieniu MAO i 7 dni po zakończeniu escytalopramu. Podobne ryzyko występuje przy stosowaniu odwracalnych inhibitorów MAO-A (moklobemid) i linezolidu, gdzie konieczna jest minimalizacja dawki i ścisła kontrola kliniczna. Escytalopram nie powinien być łączony z lekami wydłużającymi QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójcykliczne antydepresanty, niektóre antybiotyki i leki przeciwpsychotyczne) z powodu wysokiego ryzyka arytmii. Ponadto, łączenie z lekami serotoninergicznymi (tramadol, buprenorfina, tryptany) zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, a z lekami obniżającymi próg drgawkowy (np. bupropion, meflochina) – ryzyko napadów drgawkowych. Współstosowanie z lit i tryptofanem może nasilać działania niepożądane SSRI, a preparaty z dziurawca zwyczajnego zwiększają częstość działań niepożądanych. W przypadku leków przeciwzakrzepowych i NLPZ konieczne jest monitorowanie parametrów krzepnięcia ze względu na ryzyko krwawień. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie leków wywołujących hipokaliemię i/lub hipomagnezemię, które mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.
buprenorfina, cymetydyna, CYP2D6, dezypramina, doustny lek przeciwzakrzepowy, dziurawiec zwyczajny, escytalopram, ezomeprazol, flekainid, flukonazol, fluwoksamina, haloperydol, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor MAO, inhibitor MAO-A, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP3A4, klomipramina, lanzoprazol, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek serotoninergiczny, linezolid, metoprolol, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nortryptylina, obniżenie progu drgawkowego, omeprazol, propafenon, rysperydon, selegilina, sumatryptan, tiorydazyna, tramadol, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, tyklopidyna, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Banavin 15 mg
W terapii lekiem Banavin (wortioksetyna) kluczowe jest bezwzględne przestrzeganie przeciwwskazań, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjenta. Przeciwwskazaniem absolutnym jest nadwrażliwość na wortioksetynę lub substancje pomocnicze, co może manifestować się od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne. Drugim istotnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), zarówno nieselektywnymi, jak i selektywnymi inhibitorami MAO-A, ze względu na ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego, objawiającego się hipertermią, sztywnością mięśniową, pobudzeniem psychoruchowym, zaburzeniami świadomości oraz dysfunkcjami układu autonomicznego.
dysfagia, farmakoterapia, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, lek psychotropowy, nadwrażliwość na substancję czynną, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, pobudzenie psychoruchowe, politerapia, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor MAO-A, sztywność mięśniowa, tabletka powlekana, wortioksetyna, wywiad alergologiczny, zaburzenie układu autonomicznego, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fluxemed 20 mg
Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii preparatem Fluxemed zawierającym chlorowodorek fluoksetyny w dawce 20 mg w postaci kapsułek twardych, kluczowe jest wykluczenie przeciwwskazań, które mogą zagrażać bezpieczeństwu farmakoterapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na fluoksetynę lub na substancje pomocnicze preparatu. Ponadto, stosowanie Fluxemed jest przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących nieodwracalne, nieselektywne inhibitory monoaminooksydazy (np. iproniazyd) ze względu na ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego, stanowiącego potencjalnie zagrażające życiu powikłanie. Również jednoczesne stosowanie metoprololu w terapii niewydolności serca jest bezwzględnym przeciwwskazaniem, ze względu na ryzyko istotnych interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych, które mogą nasilić działania niepożądane i pogorszyć stan kliniczny pacjenta.
chlorowodorek fluoksetyny, działanie niepożądane, fluoksetyna, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, iproniazyd, kapsułka twarda, metoprolol, nadwrażliwość na fluoksetynę, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, niewydolność serca, reakcja alergiczna, substancja czynna, terapia niewydolności serca, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pralex 20 mg
Escytalopram, substancja czynna leku Pralex, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na escytalopram lub substancje pomocnicze, co może manifestować się reakcjami alergicznymi, takimi jak wysypka, świąd czy obrzęk naczynioruchowy. Szczególnie istotne są przeciwwskazania związane z interakcjami z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO). Jednoczesne stosowanie nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, objawiającego się pobudzeniem, drżeniem i hipertermią. Podobnie, łączenie escytalopramu z odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemid) lub nieselektywnymi odwracalnymi inhibitorami MAO (np. linezolid) może prowadzić do ostrego zespołu serotoninowego.
arytmia, arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, escytalopram, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, linezolid, moklobemid, nadwrażliwość, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, obrzęk naczynioruchowy, odwracalny inhibitor MAO-A, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, torsade de pointes, układ sercowo-naczyniowy, wrodzony zespół długiego QT, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie elektrolitowe, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Wortioksetyna – Przeciwwskazania stosowania
Wortioksetyna, stosowana w leczeniu zaburzeń depresyjnych, ma ściśle określone przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii preparatem Banavin dostępnym w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO), zarówno nieselektywnych, jak i selektywnych inhibitorów MAO-A, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Konieczne jest zachowanie odpowiedniego odstępu czasowego po odstawieniu IMAO, zależnego od okresu półtrwania tych leków. Ponadto, stosowanie wortioksetyny wymaga ostrożności u pacjentów przyjmujących inne leki serotoninergiczne (SSRI, SNRI, TLPD, opioidy, tryptany, dziurawiec) oraz u osób leczonych lekami metabolizowanymi przez CYP2D6, ze względu na ryzyko interakcji farmakokinetycznych i działań niepożądanych.
Banavin, bromowodorek wortioksetyny, dziurawiec, enzym CYP2D6, hipertermia, hipomania, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja farmakokinetyczna, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, lek przeciwzakrzepowy, lek serotoninergiczny, mania, nadwrażliwość, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, opioid, próg drgawkowy, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor MAO-A, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sztywność mięśniowa, tabletka powlekana, tramadol, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, wortioksetyna, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie depresyjne, zaburzenie drgawkowe, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Linezolid Kabi 2 mg/ml
Linezolid Kabi, jako odwracalny, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy (IMAO), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie linezolidu z lekami serotoninergicznymi (SSRI, opioidy serotoninergiczne), co może prowadzić do zespołu serotoninowego – stanowiącego zagrożenie życia. Ponadto, linezolid nasila efekt wazopresyjny pseudoefedryny i fenylopropanolaminy, powodując wzrost ciśnienia skurczowego o 30-40 mmHg (w porównaniu do 11-15 mmHg po samym linezolidzie). Zaleca się stopniowe dostosowywanie dawek leków wazopresyjnych i monitorowanie ciśnienia tętniczego. Interakcje z pokarmami bogatymi w tyraminę (dojrzałe sery, wyciągi z drożdży, sos sojowy) mogą potencjalnie zwiększać ciśnienie tętnicze, choć dawki tyramin poniżej 100 mg nie wykazały istotnego wpływu. Ryfampicyna obniża Cmax linezolidu o 21% i AUC o 32%, co może wymagać monitorowania skuteczności terapii, natomiast warfaryna w połączeniu z linezolidem powoduje 10% spadek maksymalnych wartości INR i 5% AUC dla INR, co wymaga ścisłej kontroli parametrów krzepnięcia.
cytochrom P450, dekstrometorfan, działanie wazopresyjne, fenylopropanolamina, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja serotoninergiczna, izoenzym cytochromu P450, lek serotoninergiczny, lek wazopresyjny, linezolid, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, ośrodkowy układ nerwowy, przełom nadciśnieniowy, pseudoefedryna, receptor dopaminergiczny, ryfampicyna, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, stężenie stacjonarne, tyramina, warfaryna, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Servenon 15 mg
Escytalopram, substancja czynna preparatu Servenon, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na escytalopram lub substancje pomocnicze, a także u osób leczonych nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemid) oraz linezolidem, ze względu na wysokie ryzyko zespołu serotoninowego. Ponadto, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanym lub wrodzonym wydłużeniem odstępu QT, a także u tych, którzy stosują inne leki wydłużające QT, ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT, takimi jak hipokaliemia, hipomagnezemia, istotna bradykardia, świeżo przebyty zawał mięśnia sercowego czy niewyrównana niewydolność serca.
bradykardia, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dziurawiec zwyczajny, escytalopram, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor monoaminooksydazy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, lek serotoninergiczny, linezolid, moklobemid, myśli samobójcze, nadwrażliwość na substancję czynną, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewyrównana niewydolność serca, odwracalny inhibitor MAO-A, SNRI, SSRI, tryptan, wrodzony zespół wydłużonego QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Depralin 10 mg
Escytalopram, zawarty w leku Depralin, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), w tym nieselektywnymi, nieodwracalnymi IMAO, odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemid) oraz linezolidem, ze względu na wysokie ryzyko zespołu serotoninowego, objawiającego się m.in. pobudzeniem psychoruchowym, drżeniem mięśniowym i hipertermią. Ponadto, escytalopram jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanym lub wrodzonym wydłużeniem odstępu QT, co zwiększa ryzyko groźnych arytmii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz chorobami serca, takimi jak niedawno przebyty ostry zawał mięśnia sercowego, niewyrównana niewydolność serca czy znacząca bradykardia.
arytmia serca, bradykardia, choroba afektywna dwubiegunowa, escytalopram, faza maniakalna, hipertermia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor MAO-A, inhibitory monoaminooksydazy, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, linezolid, moklobemid, nadwrażliwość, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, niewydolność serca, padaczka, próg drgawkowy, przewodnictwo elektryczne serca, reakcja anafilaktyczna, SSRI, torsade de pointes, tramadol, tryptan, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie kardiologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy, zespół wydłużonego odstępu QT - Leksykon substancji czynnych
Benserazyd – Przeciwwskazania stosowania
Benserazyd, stosowany w połączeniu z lewodopą (np. w preparatach Xevoben i Xevoben XR), posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić w praktyce klinicznej. Podstawowymi przeciwwskazaniami są nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, wiek poniżej 25 lat (ze względu na ryzyko zaburzeń kostnienia), ciężkie zaburzenia endokrynologiczne (nadczynność tarczycy, zespół Cushinga, guz chromochłonny nadnerczy), a także ciężka niewydolność wątroby, nerek (w tym u pacjentów z zespołem niespokojnych nóg leczonych preparatem Xevoben XR, gdzie niewydolność nerek nieleczona dializami jest przeciwwskazaniem), oraz zaburzenia hematopoezy. Ponadto, benserazyd jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi chorobami serca (ciężka tachykardia, zaburzenia rytmu, niewydolność serca) oraz u osób z psychozami niezależnie od etiologii. Warto podkreślić, że preparaty dostępne są w dawkach: Xevoben – 50 mg + 12,5 mg, 100 mg + 25 mg, 200 mg + 50 mg (lewodopa + benserazyd) oraz Xevoben XR – 100 mg + 25 mg (lewodopa + benserazyd).
antykoncepcja, benserazyd, choroba nerek, ciężka choroba serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfagia, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor MAO, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, lewodopa, moklobemid, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, psychoza, rasagilina, rozwój układu kostnego, selegilina, selektywny inhibitor MAO-A, selektywny inhibitor MAO-B, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, zaburzenie hematopoezy, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie umysłowe, zespół Cushinga, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Selgres 5 mg
Selgres, zawierający 5 mg chlorowodorku selegiliny w formie tabletek powlekanych, jest selektywnym inhibitorem monoaminooksydazy typu B (MAO-B) stosowanym w terapii choroby Parkinsona. Mechanizm działania polega na hamowaniu enzymatycznego rozkładu dopaminy w tkance mózgowej oraz na blokowaniu wychwytu zwrotnego dopaminy, co prowadzi do zwiększenia jej stężenia i wydłużenia czasu działania zarówno endogennej, jak i egzogennej dopaminy. W efekcie selegilina nasila i przedłuża efekt terapeutyczny lewodopy, umożliwiając redukcję jej dawek średnio o około 30%, niezależnie od stosowania inhibitorów dekarboksylazy.