chloasma
Chloasma, inaczej melasma, jest to zaburzenie pigmentacyjne skóry, charakteryzujące się symetrycznymi, nieregularnymi, brązowymi lub szarobrązowymi plamami występującymi głównie na twarzy, szczególnie na czole, policzkach, nosie i górnej wardze. Jest to częściej spotykane u kobiet niż u mężczyzn, co sugeruje wpływ hormonów płciowych na rozwój tego schorzenia.
Etiologia chloasmy jest wieloczynnikowa i obejmuje ekspozycję na promieniowanie UV, predyspozycje genetyczne, zmiany hormonalne (ciąża, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, hormonalna terapia zastępcza), a także czynniki środowiskowe. Chloasma w czasie ciąży, zwana również „maską ciążową”, zazwyczaj ustępuje po porodzie, choć może utrzymywać się dłużej u niektórych pacjentek.
Diagnostyka chloasmy opiera się głównie na badaniu klinicznym, a w przypadkach wątpliwych można zastosować badanie w lampie Wooda, które pomaga określić głębokość depozycji melaniny. Leczenie obejmuje ochronę przeciwsłoneczną, stosowanie miejscowych środków rozjaśniających (hydrochinon, kwas azelainowy, retinoidy, kortykosteroidy), peelingi chemiczne, laseroterapię oraz światłoterapię. Kluczowe jest edukowanie pacjentów o konieczności systematycznej fotoprotekcji, ponieważ ekspozycja na promieniowanie UV może nasilać objawy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lemena
Stosowanie preparatu Lemena, zawierającego dezogestrel jako jedyny progestagen, wymaga szczegółowej oceny klinicznej oraz monitorowania pacjentek pod kątem potencjalnych zagrożeń, takich jak zwiększone ryzyko raka piersi, które wzrasta z wiekiem i może być nieznacznie podwyższone przez progestageny. Dane epidemiologiczne wskazują, że ryzyko to jest porównywalne, choć słabiej wyrażone, niż przy stosowaniu złożonych środków antykoncepcyjnych. Należy również uwzględnić możliwy wpływ progestagenów na rozwój nowotworów wątroby, zwłaszcza u pacjentek z istniejącą chorobą wątroby. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego, w tym kontroli ciśnienia tętniczego, funkcji wątroby oraz ewentualnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Pacjentki z cukrzycą powinny pozostawać pod ścisłą kontrolą, mimo braku konieczności modyfikacji leczenia, a także należy uwzględnić wpływ leku na profil krwawień menstruacyjnych, który może ulegać znacznym zmianom.
chloasma, ciąża pozamaciczna, depresja, dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, estradiol, gęstość mineralna kości, HIV, insulinooporność, kamica żółciowa, laktoza jednowodna, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, skąpe miesiączki, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel czynnościowa, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dessette mono 75 mcg
Dessette mono, zawierający 75 mikrogramów dezogestrelu, jest jednoskładnikowym doustnym środkiem antykoncepcyjnym z grupy progestagenów, charakteryzującym się niemal całkowitym zahamowaniem owulacji. Najczęstszym działaniem niepożądanym są nieregularne krwawienia, występujące u około 50% pacjentek, zróżnicowane pod względem częstotliwości i długości trwania. Po kilku miesiącach stosowania częstość krwawień ulega zmniejszeniu. Inne często obserwowane działania niepożądane (≥ 2,5%) to trądzik, zmiany nastroju (w tym depresja), ból piersi, nudności oraz niewielkie zwiększenie masy ciała związane z retencją płynów. Rzadziej występują zakażenia pochwy, bóle głowy, zmniejszenie libido, wymioty, zaburzenia skórne, torbiele jajników oraz uczucie zmęczenia. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne.
ból głowy, ból piersi, bolesna miesiączka, brak miesiączki, chloasma, ciąża pozamaciczna, depresyjny nastrój, dysmenorrhea, galactorrhea, krwawienie z pochwy, łysienie, mastopatia, mlekotok, nieregularne krwawienie, nietolerancja soczewek kontaktowych, nowotwór hormonozależny, nudność, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja płynów, rumień guzkowy, tkliwość gruczołów sutkowych, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wysypka, zaburzenie skórne, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zahamowanie owulacji, zakażenie pochwy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiana nastroju, zmniejszenie popędu płciowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Divigel 0,1%
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem produktu Divigel 0,1% powinna być wdrażana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi wpływającymi negatywnie na jakość życia, po dokładnej ocenie bilansu korzyści i ryzyka, z coroczną rewizją terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i stany wymagające ścisłego nadzoru, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, czynniki ryzyka zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost błony śluzowej macicy. U kobiet z zachowaną macicą konieczne jest stosowanie progestagenów w celu minimalizacji ryzyka rozrostu endometrium i raka trzonu macicy, które może wzrosnąć 2-12-krotnie w zależności od czasu i dawki terapii estrogenowej. W trakcie leczenia należy monitorować objawy niepożądane, w tym nieregularne krwawienia, które mogą wymagać biopsji endometrium.
aminotransferaza alaninowa, astma, biopsja endometrium, ból głowy typu migrenowego, chloasma, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, funkcja poznawcza, ginekomastia, glikol propylenowy, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, guzek piersi, hipertriglicerydemia, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, mammografia, miednica mniejsza, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, nowotwór estrogenozależny, nowotwór jajnika, objawy pomenopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak endometrium, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost błony śluzowej macicy, rozrost błony śluzowej trzonu macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Norgestimat – Działania niepożądane
Norgestimat, stosowany w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych (np. Liberelle zawierający 250 µg norgestimatu i 35 µg etynyloestradiolu), wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zakrzepicy żylnej i tętniczej, prowadzącej do zatorowości płucnej, zawału mięśnia sercowego czy udaru mózgu. Dodatkowo obserwuje się możliwość wystąpienia nadciśnienia tętniczego, guzów wątroby (zarówno łagodnych, jak i złośliwych), a także zaburzeń czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania terapii. Częstość występowania tych działań jest różna, np. zakrzepica żylna i tętnicza występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), nadciśnienie tętnicze niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), a guzy wątroby bardzo rzadko (<1/10 000). Ponadto, stosowanie norgestimatu może powodować ostudę (brązowe przebarwienia skóry) oraz krwawienia śródcykliczne (≥1/100 do <1/10). Występuje także nieznaczne zwiększenie ryzyka raka piersi, choć związek przyczynowy nie jest jednoznaczny.
chloasma, choroba Crohna, etynyloestradiol, guz wątroby, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymatyczny, krwawienie śródcykliczne, krwotok wewnątrzbrzuszny, małopłytkowość, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, norgestimat, opryszczka ciążowa, ostra niewydolność nerek, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, skrzep krwi, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, udar mózgu, udar niedokrwienny, układowy toczeń rumieniowaty, wrzodziejące zapalenie jelita, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał serca, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ovulan 75 mcg
Ovulan, zawierający 75 mikrogramów dezogestrelu, charakteryzuje się wysoką skutecznością w hamowaniu owulacji (niemal 100%), co jednak wiąże się z częstym występowaniem nieregularnych krwawień miesiączkowych u około 50% pacjentek. Zaburzenia te obejmują zwiększoną częstotliwość krwawień u 20-30% kobiet, zmniejszoną częstotliwość lub całkowity brak krwawień u kolejnych 20%, a także przedłużone krwawienia z pochwy. Po kilku miesiącach stosowania obserwuje się stabilizację profilu krwawień. Do najczęstszych działań niepożądanych (>2,5%) należą trądzik, zmiany nastroju (wahania i stany depresyjne), mastodynia, nudności oraz przyrost masy ciała. Rzadziej występują poważniejsze powikłania, takie jak galaktorrhea, ciąża pozamaciczna oraz obrzęk naczynioruchowy, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
amenorrhea, ból głowy, chloasma, ciąża pozamaciczna, dezogestrel, galaktorrhea, hamowanie owulacji, krwawienie z pochwy, łysienie, mastodynia, nastrój depresyjny, nieregularne krwawienie miesiączkowe, nietolerancja szkieł kontaktowych, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, pokrzywka, progestagen, rak piersi, rumień guzowaty, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, zaburzenie owulacji, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmniejszone libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Novynette 0,02 mg + 0,15 mg
Novynette to złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 20 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, stosowany w formie tabletek powlekanych. W trakcie terapii mogą wystąpić zmiany w cyklu miesiączkowym, takie jak modyfikacje częstości, nasilenia i czasu trwania krwawień. Działania niepożądane sklasyfikowano według systemu MedDRA i podzielono na częstość występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznaną. Najczęściej obserwowane działania obejmują bóle głowy, nudności, ból i tkliwość piersi, a także zmiany nastroju i zatrzymywanie płynów. Rzadziej mogą pojawić się reakcje alergiczne, zaburzenia naczyniowe, w tym żylna i tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, a także zmiany skórne i zaburzenia metaboliczne.
chloasma, choroba Leśniowskiego-Crohna, dezogestrel, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, induktor enzymu, krwawienie międzymiesiączkowe, małopłytkowość, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór hormonozależny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak szyjki macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia cyklu miesiączkowego, zaburzenia czynności wątroby, zakrzepica żylna, zastój żółci, zatorowość płucna, zatrzymywanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)
Produkt leczniczy Climara-50, zawierający 3,8 mg estradiolu (odpowiadającego 3,9 mg estradiolu półwodnego) i uwalniający 50 µg estradiolu na dobę, stosowany jest jako system transdermalny w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Na podstawie badań klinicznych III fazy (611 kobiet) oraz danych po wprowadzeniu do obrotu, działania niepożądane występują u około 76% pacjentek, z ponad 10% doświadczających reakcji w miejscu podania oraz bólu piersi. W początkowym okresie terapii mogą pojawić się przejściowe krwawienia śródcykliczne, plamienia oraz tkliwość lub powiększenie piersi, które zwykle ustępują. Działania niepożądane obejmują m.in. reakcje nadwrażliwości, zaburzenia psychiczne (nastrój depresyjny, niepokój, zmiany libido), bóle głowy, zaburzenia widzenia, kołatanie serca, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zmiany skórne (wysypka, świąd, trądzik), skurcze mięśni oraz objawy ze strony układu rozrodczego i piersi (krwawienia, ból, powiększenie piersi). Częstość występowania tych działań jest różna, jednak wiele z nich ma nieznaną częstość na podstawie dostępnych danych.
chloasma, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, depresja, dysmenorrhea, dyspepsja, estradiol, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kołatanie serca, krwawienie śródcykliczne, otępienie, plamica naczyniowa, plamienie, powiększenie piersi, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśnia, system transdermalny, udar niedokrwienny, upławy, zaburzenie widzenia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawrót głowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symonette 75 mcg
Symonette, zawierający 75 µg dezogestrelu w formie tabletek powlekanych, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami cyklu miesiączkowego, które występują u około 50% pacjentek. Nieregularne krwawienia mogą manifestować się jako zwiększona częstość (20-30%), zmniejszona częstość (około 20%), całkowity brak krwawień lub wydłużenie czasu trwania krwawień. Po kilku miesiącach stosowania obserwuje się tendencję do zmniejszenia częstości krwawień. Inne często (>2,5%) zgłaszane działania niepożądane to trądzik, zmiany nastroju (w tym depresja i obniżone libido), ból piersi, nudności oraz niewielkie zwiększenie masy ciała. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, bóle głowy, zmiany skórne, torbiele jajników czy uczucie zmęczenia. W porównaniu do złożonych środków antykoncepcyjnych, dezogestrel cechuje się niższym ryzykiem poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, choć nie można ich całkowicie wykluczyć.
ból głowy, ból piersi, bolesne miesiączkowanie, chloasma, ciąża pozamaciczna, dezogestrel, działanie zakrzepowo-zatorowe, krwawienie śródcykliczne, łysienie, nastrój depresyjny, nieprawidłowe krwawienie, nietolerancja szkieł kontaktowych, nowotwór hormonozależny, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, progestagen, reakcja anafilaktyczna, rumień guzowaty, Symonette, terminologia MedDRA, torbiel jajnika, trądzik, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, wymioty, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zahamowanie owulacji, zakażenie pochwy, zmniejszenie libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mercilon 0,15 mg + 0,02 mg
Mercilon, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, może powodować różnorodne działania niepożądane, które należy monitorować podczas terapii. Charakterystyczne są zmiany w cyklu krwawień, takie jak brak, rzadsze, częstsze lub ciągłe krwawienia, a także zmiany w nasileniu i czasie trwania krwawień. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania: często (1-10%), niezbyt często (0,1-1%), rzadko (0,01-0,1%) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych należą reakcje alergiczne i nasilenie obrzęku naczynioruchowego, a także bóle głowy, migrena, zaburzenia nastroju, zatrzymywanie płynów, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zmiany skórne, bóle i tkliwość piersi oraz zmiany masy ciała. Interakcje z induktorami enzymów mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną i powodować krwawienia międzymiesiączkowe.
chloasma, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, dysfagia, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, mastalgia, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór hormonozależny, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, rak szyjki macicy, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, TIA, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Diane – 35 2 mg + 0,035 mg
Produkt leczniczy Diane-35, zawierający 2 mg cyproteronu octanu oraz 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1%) to nudności, ból brzucha, wzrost masy ciała, ból głowy, zmiany nastroju oraz ból i tkliwość piersi. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko chorób zakrzepowo-zatorowych, w tym zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej, zawału mięśnia sercowego oraz udaru niedokrwiennego mózgu. Ponadto, stosowanie Diane-35 może wiązać się z nadciśnieniem tętniczym, które może wymagać modyfikacji terapii, a także z ryzykiem rozwoju łagodnych i złośliwych guzów wątroby. Działania niepożądane sklasyfikowano zgodnie z terminologią MedDRA, uwzględniając różne układy i narządy, co pozwala na kompleksową ocenę bezpieczeństwa preparatu.
chloasma, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba zatorowo-zakrzepowa, cyproteron octan, etynyloestradiol, guz wątroby, krwawienie przełomowe, małopłytkowość, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, nastrój depresyjny, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, padaczka, pemfigoid ciężarnych, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzkowy, rumień wielopostaciowy, soczewka kontaktowa, terminologia MedDRA, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, udar niedokrwienny mózgu, układ immunologiczny, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe