Wskazania do stosowania
Kwas azelainowy

Kwas azelainowy – wskazania do stosowania w praktyce lekarskiej

Kwas azelainowy to substancja czynna o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i keratolitycznym, która znajduje zastosowanie w lecznictwie dermatologicznym. Dostępny jest w preparatach recepturowych jak i w gotowych produktach leczniczych. W praktyce klinicznej stosowany jest głównie w postaci żelu i kremu o różnych stężeniach. W niniejszym artykule przedstawione zostaną wskazania do stosowania kwasu azelainowego oraz sytuacje kliniczne, w których lekarze mogą zalecać pacjentom preparaty zawierające tę substancję.¹

Dostępne preparaty kwasu azelainowego

Na rynku farmaceutycznym kwas azelainowy dostępny jest w różnych postaciach i stężeniach. Jednym z najczęściej przepisywanych preparatów jest Skinoren, który występuje w dwóch formach farmaceutycznych:²

• Żel o stężeniu 150 mg/g kwasu azelainowego – biały lub żółtawo-biały, nieprzezroczysty żel
• Krem o stężeniu 200 mg/g kwasu azelainowego – biały, nieprzezroczysty krem

³

Główne wskazania do stosowania kwasu azelainowego

Kwas azelainowy jest substancją czynną o udowodnionej skuteczności w leczeniu określonych stanów dermatologicznych. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Skinoren, preparat ten wskazany jest do stosowania w następujących sytuacjach klinicznych:⁴

Trądzik pospolity (Acne vulgaris)

Trądzik pospolity stanowi główne wskazanie do stosowania kwasu azelainowego. Substancja ta wykazuje wielokierunkowe działanie w leczeniu zmian trądzikowych, co czyni ją wartościową opcją terapeutyczną dla pacjentów z tą dermatozą. Kwas azelainowy może być stosowany w różnych formach klinicznych trądziku, zarówno w monoterapii, jak i w schematach leczenia skojarzonego.⁵

Lekarz może zalecić stosowanie preparatów z kwasem azelainowym w przypadku trądziku zwyczajnego o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, szczególnie w następujących sytuacjach klinicznych:

• Trądzik z przewagą zmian zapalnych (grudki, krosty)
• Trądzik z komponentą zaskórnikową
• Trądzik u pacjentów z wrażliwą skórą, nietolerujących innych preparatów przeciwtrądzikowych
• Jako terapia podtrzymująca po zakończeniu leczenia retinoidami
• W leczeniu skojarzonym z antybiotykami miejscowymi lub doustnymi

⁶

Przebarwienia skóry (chloasma, melasma)

Drugim głównym wskazaniem do stosowania kwasu azelainowego są przebarwienia skóry, w szczególności te o charakterze:

• Chloasma – przebarwienia powstające pod wpływem działania hormonów, np. w okresie ciąży
• Melasma – przebarwienia o podłożu hormonalnym, często spotykane u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne lub w czasie ciąży

⁷

Szczególnie korzystne efekty obserwuje się u pacjentów z następującymi rodzajami przebarwień:

• Przebarwienia pozapalne po trądziku
• Melasma naskórkowa lub mieszana
• Przebarwienia hormonalne u kobiet w wieku rozrodczym
• Przebarwienia posłoneczne

⁸

Wybór odpowiedniego preparatu w zależności od wskazania

Przy wyborze odpowiedniej postaci farmaceutycznej kwasu azelainowego, lekarz powinien kierować się przede wszystkim typem zmian skórnych, ich lokalizacją oraz indywidualnymi preferencjami pacjenta:

⁹

Ogólne zalecenia dotyczące stosowania kwasu azelainowego

Skuteczność terapii z zastosowaniem kwasu azelainowego zależy w dużym stopniu od właściwego stosowania preparatu oraz czasu trwania leczenia. Należy pamiętać, że działanie kwasu azelainowego rozwija się stopniowo, a pierwsze efekty terapeutyczne mogą być zauważalne dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Czas trwania leczenia

W przypadku leczenia trądziku pospolitego, pacjent powinien stosować preparaty z kwasem azelainowym regularnie przez okres od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od nasilenia zmian skórnych i indywidualnej odpowiedzi na leczenie. W przypadku przebarwień, terapia jest zwykle długotrwała i może wymagać stosowania preparatu przez okres kilku miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet dłużej.¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Kwas azelainowy charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, co pozwala na jego stosowanie w różnych grupach pacjentów, także tych wymagających specjalnej uwagi:

• Pacjenci z wrażliwą skórą – kwas azelainowy jest zwykle dobrze tolerowany przez osoby z wrażliwą skórą, szczególnie w postaci kremu
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – w zależności od oceny korzyści i ryzyka przez lekarza
• Pacjenci z ciemną karnacją – szczególnie efektywny w leczeniu przebarwień, przy minimalnym ryzyku wystąpienia odbarwień
• Osoby nietolerujące innych substancji przeciwtrądzikowych – alternatywa dla pacjentów, którzy nie tolerują nadtlenku benzoilu, retinoidów czy antybiotyków miejscowych

¹¹

Podsumowanie wskazań do stosowania kwasu azelainowego

Kwas azelainowy stanowi wartościową opcję terapeutyczną w leczeniu trądziku pospolitego oraz przebarwień skóry. Dostępny w postaci żelu (Skinoren 150 mg/g) oraz kremu (Skinoren 200 mg/g), oferuje lekarzom możliwość dostosowania leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz charakteru zmian skórnych.^{12 13}

Stosowanie kwasu azelainowego należy rozważyć przede wszystkim u pacjentów z trądzikiem pospolitym o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, z przewagą zmian zapalnych oraz u osób z różnymi typami przebarwień skóry, zwłaszcza melasmy i chloasmy. Wielokierunkowy mechanizm działania tej substancji, w połączeniu z dobrym profilem bezpieczeństwa, czyni ją cennym narzędziem w codziennej praktyce dermatologicznej.