Właściwości farmakodynamiczne
Kwas azelainowy

Właściwości farmakodynamiczne kwasu azelainowego

Kwas azelainowy należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwtrądzikowych do stosowania miejscowego (kod ATC: D 10 AX 03). Substancja ta wykazuje złożony mechanizm działania, który obejmuje zarówno działanie przeciwbakteryjne, jak i bezpośredni wpływ na procesy rogowacenia naskórka, co przekłada się na jego skuteczność w leczeniu trądziku pospolitego.¹

Działanie przeciwbakteryjne

Jednym z kluczowych mechanizmów działania kwasu azelainowego jest jego zdolność do znacznego hamowania rozwoju bakterii Propionibacterium acnes, które odgrywają istotną rolę w patogenezie trądziku. Ponadto substancja ta przyczynia się do zmniejszenia frakcji wolnych kwasów tłuszczowych na powierzchni skóry, co dodatkowo wspomaga działanie przeciwtrądzikowe.²

Wpływ na procesy rogowacenia naskórka

Badania in vitro oraz in vivo dostarczyły dowodów na to, że kwas azelainowy wykazuje zdolność do hamowania rozrostu keratynocytów oraz normalizacji ich końcowego różnicowania. Te właściwości mają istotne znaczenie w kontekście regulacji procesów rogowacenia naskórka, które są zaburzone w przebiegu trądziku.³

Eksperymenty przeprowadzone na modelu zwierzęcym (ucho królika) udowodniły, że kwas azelainowy przyspiesza zmniejszanie liczby zaskórników indukowanych tetradekanem. Jest to kolejny dowód na jego efektywność w regulacji procesów rogowacenia i redukcji zmian trądzikowych.⁴

Wpływ na melanocyty i działanie przeciwprzebarwieniowe

Poza właściwościami przeciwtrądzikowymi, kwas azelainowy wykazuje również zdolność do hamowania wzrostu i nadmiernej aktywności nieprawidłowych melanocytów. To działanie jest zależne zarówno od zastosowanej dawki, jak i czasu ekspozycji komórek na kwas azelainowy. Chociaż dokładny mechanizm molekularny tego procesu nie został w pełni wyjaśniony, skuteczność kwasu azelainowego w leczeniu przebarwień wiąże się z jego hamującym wpływem na dwa kluczowe procesy w nieprawidłowych melanocytach:⁵

• Hamowanie syntezy DNA
• Wpływ na oddychanie komórkowe

⁶

Dostępne formy farmaceutyczne kwasu azelainowego

Kwas azelainowy jest dostępny w formie preparatów Skinoren w dwóch postaciach farmaceutycznych o różnej zawartości substancji czynnej:⁷

• Żel (150 mg/g) – biały lub żółtawo-biały, nieprzezroczysty
• Krem (200 mg/g) – biały, nieprzezroczysty

⁸

Różna zawartość substancji czynnej w poszczególnych postaciach farmaceutycznych (150 mg/g w żelu i 200 mg/g w kremie) może wpływać na intensywność działania farmakodynamicznego kwasu azelainowego, w zależności od zastosowanej formy leku Skinoren.⁹