zaburzenie panowania nad popędami
Zaburzenie panowania nad popędami (impulsivity disorder) to grupa zaburzeń psychicznych charakteryzujących się niezdolnością do powstrzymania się od wykonania działania, które może być szkodliwe dla samego pacjenta lub innych osób. Kluczowym elementem jest narastające napięcie lub pobudzenie przed wykonaniem czynności oraz uczucie ulgi, przyjemności lub gratyfikacji po jej wykonaniu.
W klasyfikacji ICD-10 zaburzenia te umieszczone są w kategorii zaburzeń osobowości i zachowania dorosłych, natomiast w DSM-5 zostały przeklasyfikowane do kategorii zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i pokrewnych. Do najczęstszych zaburzeń kontroli impulsów należą: kleptomania, piromania, patologiczny hazard, trichotillomania (wyrywanie włosów) oraz eksplozywne zaburzenie okresowe.
Leczenie zaburzeń kontroli impulsów obejmuje podejście farmakologiczne (stosowanie leków z grupy SSRI, stabilizatorów nastroju, czasem leków przeciwpsychotycznych) oraz psychoterapię (głównie terapię poznawczo-behawioralną). Wykazano również skuteczność technik mindfulness w zmniejszaniu impulsywności. Istotnym elementem terapii jest identyfikacja czynników wyzwalających zachowania impulsywne oraz nauka strategii radzenia sobie z napięciem emocjonalnym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Rolpryna SR 2 mg
Rolpryna SR, zawierająca ropinirol chlorowodorek w dawkach 2 mg, 4 mg oraz 8 mg, jest lekiem stosowanym w terapii choroby Parkinsona, dostępnym w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Profil działań niepożądanych różni się w zależności od stosowania leku w monoterapii lub w skojarzeniu z lewodopą. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to senność (bardzo często w monoterapii), nudności (bardzo często w monoterapii i często w terapii skojarzonej), omdlenia i dyskinezy (bardzo często w terapii skojarzonej), a także niedociśnienie ortostatyczne (często w monoterapii). Istotne są również zaburzenia psychiczne, takie jak omamy (często w monoterapii), dezorientacja (często w terapii skojarzonej) oraz reakcje psychotyczne i zaburzenia panowania nad popędami (częstość nieznana), które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji społecznych i zdrowotnych. Zespół odstawienia, objawiający się apatią, niepokojem, depresją, zmęczeniem, nadmiernym poceniem i bólem, wymaga stopniowego zmniejszania dawki leku.
agonista dopaminy, agresja, apatia, choroba Parkinsona, czkawka, dyskineza, lewodopa, majaczenie, mania, nagły napad snu, niedociśnienie ortostatyczne, nudność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omam, omdlenie, paranoja, patologiczny hazard, przedłużone uwalnianie, reakcja nadwrażliwości, reakcja psychotyczna, ropinirol, senność, spontaniczna erekcja, urojenie, zaburzenie panowania nad popędami, zaburzenie układu nerwowego, zawrót głowy, zespół odstawienia, zespół rozregulowania dopaminy, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rolpryna SR
Stosowanie ropinirolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Rolpryna SR) u pacjentów z chorobą Parkinsona wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności, nagłych napadów snu oraz zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczne uzależnienie od hazardu, zwiększone libido, kompulsywne zakupy czy niepohamowany apetyt. Zaleca się informowanie pacjentów o tych potencjalnych objawach oraz monitorowanie ich stanu psychicznego, zwłaszcza w kontekście ryzyka rozwoju manii i omamów. W przypadku wystąpienia powyższych działań niepożądanych konieczne jest rozważenie zmniejszenia dawki lub stopniowego odstawienia leku. Nagłe przerwanie terapii jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zespołu odstawienia agonisty dopaminy (DAWS), objawiającego się apatią, lękiem, depresją, zmęczeniem, poceniem i bólem, które mogą nie ustępować po podaniu lewodopy.
agonista dopaminy, apatia, brak laktazy, choroba Parkinsona, depresja, leczenie dopaminergiczne, lewodopa, nagły napad snu, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, omamy, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uzależnienie od hazardu, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zaburzenie przewodu pokarmowego, zespół odstawienia agonisty dopaminy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nironovo SR
Produkt leczniczy Nironovo SR, zawierający ropinirol w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko wystąpienia senności, nagłych napadów snu oraz zaburzeń kontroli impulsów, takich jak uzależnienie od hazardu, hiperseksualność czy kompulsywne zachowania. Zaleca się ostrzeżenie pacjentów o konieczności zachowania ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a w przypadku wystąpienia objawów – rozważenie zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Należy unikać stosowania ropinirolu u pacjentów z poważnymi zaburzeniami psychicznymi, a także monitorować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza u osób z chorobami układu krążenia. Tabletki uwalniają substancję czynną przez 24 godziny, jednak szybkie przejście przez przewód pokarmowy może skutkować niecałkowitym uwolnieniem leku.
agonista dopaminy, choroba Parkinsona, galaktozemia, hiperseksualność, leczenie dopaminergiczne, lewodopa, nagły napad snu, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia wieńcowego, omam, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uzależnienie od hazardu, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zaburzenie psychiczne, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ApoRopin
Stosowanie ropinirolu (ApoRopin) wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności oraz nagłych napadów snu, szczególnie u pacjentów z chorobą Parkinsona, co wymaga poinformowania pacjentów o konieczności zachowania ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W przypadku wystąpienia tych objawów zaleca się rozważenie zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi lub psychotycznymi powinni unikać terapii agonistami dopaminy, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Konieczne jest monitorowanie zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy czy objadanie się, a także objawów manii u pacjentów przyjmujących tabletki o przedłużonym uwalnianiu. W przypadku ich wystąpienia wskazane jest zmniejszenie dawki lub stopniowe odstawienie leku.
agonista dopaminy, brak laktazy, choroba Parkinsona, hiperseksualność, jedzenie kompulsywne, kompulsywne wydawanie pieniędzy, laktoza jednowodna, mania, nagły napad snu, niedociśnienie, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, nietolerancja galaktozy, olej rycynowy, omamy, patologiczny hazard, przyspieszony pasaż żołądkowo-jelitowy, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aropilo
Ropinirol, stosowany głównie w chorobie Parkinsona i zespole niespokojnych nóg, wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności oraz nagłych napadów snu, szczególnie u pacjentów z chorobą Parkinsona. Zaleca się informowanie pacjentów o konieczności zachowania ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz rozważenie zmniejszenia dawki lub przerwania terapii w przypadku wystąpienia tych objawów. Istotnym zagrożeniem są również zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard, hiperseksualizm, kompulsywne wydawanie pieniędzy i napadowe objadanie się, które wymagają regularnego monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawki. Nagłe odstawienie ropinirolu może prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego, dlatego konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki zgodnie z zaleceniami. Monitorowanie ciśnienia tętniczego jest wskazane ze względu na ryzyko niedociśnienia, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia.
agonista dopaminy, apatia, augmentacja, choroba Parkinsona, depresja, efekt z odbicia, hiperseksualizm, kompulsywne wydawanie pieniędzy, leczenie dopaminergiczne, lęk, lewodopa, napad snu, napadowe objadanie się, niedobór laktazy, niedociśnienie, nietolerancja galaktozy, niewydolność wieńcowa, omamy, ropinirol, senność, uzależnienie od hazardu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zaburzenie psychotyczne, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nironovo SR
Ropinirol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Nironovo SR) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko senności i nagłych napadów snu, które mogą wystąpić bez ostrzeżenia, co jest istotne zwłaszcza u pacjentów z chorobą Parkinsona. Zaleca się informowanie pacjentów o konieczności unikania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w trakcie terapii oraz monitorowanie pod kątem zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy i objadanie się. W przypadku wystąpienia tych objawów należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Ponadto, nagłe przerwanie terapii może prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego, dlatego dawkowanie powinno być stopniowo redukowane. Tabletki uwalniają substancję czynną przez 24 godziny, jednak szybkie przejście przez przewód pokarmowy może skutkować niecałkowitym uwolnieniem leku.
agonista dopaminy, choroba Parkinsona, dziedziczna nietolerancja fruktozy, galaktozemia, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy, leczenie dopaminergiczne, lewodopa, nagły napad snu, napadowe objadanie się, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia wieńcowego, omamy, ropinirol, senność, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uzależnienie od hazardu, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aropilo SR
Ropinirol, substancja czynna leku Aropilo SR, wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko wystąpienia senności oraz nagłych napadów snu, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Parkinsona. Objawy te mogą pojawić się bez ostrzeżenia, co nakłada obowiązek poinformowania pacjenta o konieczności unikania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz konsultacji lekarskiej w przypadku ich wystąpienia. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi stosowanie ropinirolu jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Istotne jest monitorowanie zaburzeń panowania nad popędami, takich jak patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne zakupy czy objadanie się, które mogą wymagać redukcji dawki lub odstawienia leku. Nagłe przerwanie terapii niesie ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego, dlatego odstawianie powinno odbywać się stopniowo. Ze względu na przedłużone uwalnianie ropinirolu (ponad 24 godziny), przyspieszony pasaż jelitowy może prowadzić do nieskuteczności terapii.
agonista dopaminy, apatia, brak laktazy, choroba Parkinsona, choroba układu krążenia, dawka ropinirolu, depresja, hiperseksualność, jedzenie kompulsywne, kompulsywne wydawanie pieniędzy, laktoza jednowodna, leczenie dopaminergiczne, napad snu, niedociśnienie, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, omamy, patologiczny hazard, przyspieszony pasaż żołądkowo-jelitowy, ropinirol, senność, zaburzenia psychiczne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie panowania nad popędami, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ApoRopin
Stosowanie ropinirolu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (ApoRopin) u pacjentów z chorobą Parkinsona wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności oraz nagłych napadów snu, które mogą pojawić się bez objawów ostrzegawczych. Zaleca się dokładne informowanie pacjentów o konieczności zachowania ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a w przypadku wystąpienia tych objawów rozważenie redukcji dawki lub przerwania terapii. Wskazane jest także monitorowanie pacjentów pod kątem zaburzeń kontroli impulsów (patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy, objadanie się) oraz objawów manii, które mogą wymagać zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Nagłe przerwanie terapii może prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego, dlatego odstawianie powinno odbywać się stopniowo. Tabletki uwalniają substancję czynną przez 24 godziny, a przy przyspieszonym pasażu jelitowym istnieje ryzyko zmniejszenia skuteczności leczenia.
agonista dopaminy, brak laktazy, choroba Parkinsona, choroba układu krążenia, hiperseksualność, kompulsywne objadanie, lewodopa, mania, nagły napad snu, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, omamy, patologiczny hazard, przyspieszony pasaż żołądkowo-jelitowy, ropinirol, senność, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie panowania nad popędami, zachowania kompulsywne, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny