zaparcie opioidowe
Zaparcie opioidowe to częste działanie niepożądane związane ze stosowaniem leków opioidowych, takich jak morfina, oksykodon, fentanyl czy kodeina. Pojawia się u około 40-95% pacjentów przyjmujących opioidy i stanowi istotny problem kliniczny, który może znacząco obniżać jakość życia chorych oraz ograniczać skuteczność leczenia przeciwbólowego.
Mechanizm powstawania zaparć opioidowych jest złożony i obejmuje: zmniejszenie perystaltyki jelit, zwiększenie napięcia zwieracza odbytu, zmniejszenie wydzielania w przewodzie pokarmowym oraz osłabienie odruchu defekacji. Opioidy działają głównie poprzez receptory μ w jelitach, hamując propulsywne skurcze jelit i wydłużając czas pasażu jelitowego.
W przeciwieństwie do innych działań niepożądanych opioidów, na zaparcia nie rozwija się tolerancja. Oznacza to, że problem utrzymuje się przez cały okres terapii i wymaga aktywnego leczenia. Standardowe postępowanie obejmuje profilaktyczne stosowanie środków przeczyszczających (zwłaszcza osmotycznych i stymulujących), odpowiednią dietę bogatą w błonnik, nawodnienie oraz aktywność fizyczną.
W przypadkach opornych na standardowe leczenie, stosuje się antagonistów obwodowych receptorów opioidowych (PAMORA), takie jak metylnaltreksonu, naloksegol czy naldemedyna. Leki te działają wyłącznie obwodowo, blokując receptory opioidowe w przewodzie pokarmowym bez wpływu na centralny efekt przeciwbólowy opioidów. Alternatywą może być również zmiana opioidu na lek o mniejszym potencjale wywoływania zaparć.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Xanconalon 40 mg + 20 mg
Lek Xanconalon zawiera oksykodonu chlorowodorek (40 mg, odpowiadający 36 mg oksykodonu) oraz naloksonu chlorowodorek (20 mg, odpowiadający 18 mg naloksonu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, przeznaczonych do leczenia silnego bólu u pacjentów dorosłych wymagających terapii opioidowej. Oksykodon zapewnia skuteczne działanie przeciwbólowe, natomiast nalokson, jako antagonista receptorów opioidowych w ścianie jelita, przeciwdziała zaparciom opioidowym, co jest istotne w długotrwałym leczeniu. Tabletki mają różowy, podłużny kształt z liniami podziału umożliwiającymi precyzyjne dostosowanie dawki, a ich forma o przedłużonym uwalnianiu zapewnia stabilne i długotrwałe działanie terapeutyczne.
antagonista receptora opioidowego, działanie przeciwbólowe, leczenie przeciwbólowe, nalokson, naloksonu chlorowodorek, naloksonu chlorowodorek dwuwodny, Naloxoni hydrochloridum, oksykodon, oksykodonu chlorowodorek, opioid, opioidowy lek przeciwbólowy, Oxycodoni hydrochloridum, perystaltyka, receptor opioidowy, silny ból, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaparcie opioidowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Matrifen 100 mikrogramów/godzinę system transdermalny
Produkt Matrifen zawiera fentanyl, opioid o wysokim ryzyku toksyczności, szczególnie u dzieci i pacjentów nieprzyjmujących wcześniej opioidów. Zaleca się monitorowanie pacjentów przez co najmniej 24 godziny po usunięciu plastra ze względu na stopniowe zmniejszanie stężenia fentanylu w surowicy (ok. 50% w ciągu 20-27 godzin). Stosowanie u opioidowo-naïve może prowadzić do ciężkiej depresji oddechowej, zwłaszcza u osób starszych oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Należy unikać jednoczesnego stosowania z lekami depresyjnymi na OUN (np. benzodiazepiny), gdyż zwiększa to ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie u pacjentów z POChP, nowotworami mózgu, bradyarytmią, niedociśnieniem oraz zaburzeniami czynności wątroby i nerek, z koniecznością dostosowania dawki i ścisłego monitorowania objawów toksyczności.
allodynia, benzodiazepiny, ból nienowotworowy, bradyarytmia, bradykardia, buprenorfina, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, dysfagia, fentanyl, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hipowentylacja, hipowolemia, inhibitory cytochromu P450 3A4, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, miastenia, nalbufina, niedociśnienie, niedrożność porażenna jelit, ośrodkowy bezdech senny, ośrodkowy układ nerwowy, pentazocyna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcje miokloniczne, stężenie fentanylu, toksyczność fentanylu, tolerancja na opioidy, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zaparcie opioidowe, zespół odstawienny opioidowy, zespół serotoninowy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe