zator tłuszczowy
Zator tłuszczowy to stan patologiczny polegający na zablokowaniu światła naczyń krwionośnych przez krople tłuszczu, najczęściej pochodzące ze szpiku kostnego. Występuje zazwyczaj jako powikłanie złamań kości długich, szczególnie kości udowej lub piszczelowej, rzadziej w wyniku urazów tkanek miękkich bogatych w tkankę tłuszczową.
Klinicznie zespół zatorowości tłuszczowej charakteryzuje się triadą objawów: niewydolnością oddechową, zaburzeniami neurologicznymi i wybroczyną skórną. Objawy pojawiają się zazwyczaj 24-72 godziny po urazie. Zmiany petechowe występują najczęściej na klatce piersiowej, szyi, spojówkach i w pachwinach.
Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (spadek poziomu hematokrytu, płytek krwi, wzrost poziomu lipazy i D-dimerów), badania obrazowe (RTG klatki piersiowej, tomografia komputerowa) oraz badanie dna oka w celu wykrycia zatorów tłuszczowych w naczyniach siatkówki. Leczenie jest głównie objawowe i obejmuje tlenoterapię, stabilizację hemodynamiczną oraz wczesne unieruchomienie złamań.
Profilaktyka zatorowości tłuszczowej polega na wczesnej i prawidłowej stabilizacji złamań, odpowiednim nawodnieniu pacjenta oraz unikaniu manipulacji w obrębie złamania. Rokowanie zależy od nasilenia objawów – w ciężkich przypadkach śmiertelność może sięgać 10-20%, szczególnie przy zajęciu ośrodkowego układu nerwowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Osteochondritis dissecans – Etiologia i przyczyny
Osteochondritis dissecans (OCD) to schorzenie stawowe charakteryzujące się aseptycznym oddzieleniem fragmentu podchrzęstnej kości wraz z chrząstką, wynikającym z zaburzenia miejscowego ukrwienia. Etiologia OCD jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą powtarzających się mikrourazów, szczególnie u młodych sportowców, które prowadzą do niedokrwienia i martwicy kości podchrzęstnej. Najczęstszą lokalizacją zmian jest przyśrodkowy kłykieć kości udowej, gdzie mechaniczne przeciążenia i rotacje wewnętrzne piszczeli sprzyjają rozwojowi choroby. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje genu ACAN kodującego agrekan, oraz zaburzenia endokrynne i metaboliczne (np. niedobór witaminy D, zaburzenia wapniowo-fosforanowe) również zwiększają podatność na OCD. Nieprawidłowości anatomiczne, w tym dyskoidalne łąkotki, koślawość kolan i uszkodzenia więzadeł, modyfikują biomechanikę stawu, co sprzyja powstawaniu zmian. OCD występuje najczęściej u dzieci i młodzieży w wieku 10-20 lat, z częstością 15-29/100 000, częściej u chłopców, choć wzrasta u dziewcząt.
agrekan, ciało wolne w stawie, czynnik biologiczny, czynnik genetyczny, czynnik mechaniczny, czynnik naczyniowy, dziedziczenie autosomalne dominujące, fragment kostno-chrzęstny, gen ACAN, kłykieć kości udowej, kość podchrzęstna, koślawość kolan, martwica awaskularna, mikrouraz, niedobór witaminy D, niestabilność kostki, ośrodek kostnienia, osteochondritis dissecans, skurcz naczyniowy, uraz przeciążeniowy, uszkodzenie łąkotki, wskaźnik masy ciała, zator tłuszczowy, zmiany zwyrodnieniowe stawu - Leksykon chorób i schorzeń
Martwica kostna (osteonekroza) – Etiologia i przyczyny
Martwica kostna (osteonekroza) to patologiczny proces prowadzący do śmierci tkanki kostnej wskutek zaburzenia perfuzji, najczęściej w wyniku wewnątrznaczyniowej koagulacji, ucisku zewnątrznaczyniowego lub uszkodzenia ściany naczynia. Główne mechanizmy patogenetyczne obejmują niedokrwienie podchrzęstnej kości, prowadzące do złamań beleczek kostnych i zapadnięcia się powierzchni stawowej (objaw półksiężyca). Etiologia dzieli się na traumatyczną (np. złamania szyjki kości udowej, zwichnięcia stawu biodrowego) oraz nietraumatyczną, związaną m.in. ze stosowaniem kortykosteroidów, nadużywaniem alkoholu, zaburzeniami hematologicznymi (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa), chorobami autoimmunologicznymi, radioterapią, chemioterapią oraz czynnikami genetycznymi (mutacje COL2A1). Najczęściej zajmuje stawy biodrowe, kolanowe, barkowe i kostkę, a u dzieci występuje w formach idiopatycznych (np. choroba Legga-Calvégo-Perthesa). Wiek pacjentów to zwykle 30-60 lat, z przewagą mężczyzn, chyba że etiologia jest związana z urazem lub toczniem.
białaczka, bisfosfonian, całkowita wymiana stawu, choroba dekompresyjna, choroba Gauchera, choroba Legga-Calvégo-Perthesa, dekompresja rdzeniowa, dysplazja stawu biodrowego, głowa kości udowej, hemofilia, hiperlipidemia, inhibitor proteazy, koagulacja wewnątrznaczyniowa, kortykosteroid, martwica awaskularna, martwica kostna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, objaw półksiężyca, osteonekroza, osteotomia, przeszczep kości, przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych, toczeń rumieniowaty układowy, zator tłuszczowy, zespół antyfosfolipidowy, złogi tłuszczowe, złuszczenie głowy kości udowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corhydron 100 100 mg
Corhydron 100 zawiera 100 mg hydrokortyzonu w postaci buforowanego hydrokortyzonu sodu bursztynianu (140,4 mg) i, jak inne glikokortykosteroidy, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Nagłe odstawienie leku po długotrwałej terapii może prowadzić do ostrej niewydolności kory nadnerczy, stanowiącej zagrożenie życia. Działania niepożądane obejmują m.in. nasilenie lub maskowanie zakażeń, leukocytozę, trombocytopenię, limfopenię, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie osi przysadkowo-nadnerczowej), zaburzenia metaboliczne (ujemny bilans azotowy, zmniejszona tolerancja węglowodanów), oraz objawy neurologiczne i psychiczne (zawroty głowy, psychozy, napady drgawek). Występują także poważne powikłania okulistyczne (jaskra wtórna, zaćma, uszkodzenie nerwu wzrokowego), sercowo-naczyniowe (arytmie, nadciśnienie, zakrzepy, zatory tłuszczowe), a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne, mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, jałowa martwica kości) oraz ogólne (retencja sodu i płynów, zastoinowa niewydolność krążenia, zaburzenia elektrolitowe). Częstość występowania większości działań jest nieznana ze względu na ograniczone dane.
alkaloza hipokaliemiczna, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hirsutyzm, hydrokortyzon sodu bursztynian, jałowa martwica kości, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, martwicze zapalenie naczyń, miopatia posteroidowa, obrzęk naczynioruchowy, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostra niewydolność nadnerczy, pęknięcie serca, perforacja jelita, perystaltyka, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, trombocytopenia, ujemny bilans azotowy, wrzód żołądka, zaćma podtorebkowa, zakrzep z zatorem, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum Jelfa 20 mg
Hydrokortyzon w dawce 20 mg (Hydrocortisonum Jelfa) wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których ryzyko wzrasta wraz z czasem terapii. Do najczęstszych należą retencja sodu i płynów, prowadząca do zastoinowej niewydolności krążenia, utrata potasu i alkaloza hipokaliemiczna, nadciśnienie tętnicze oraz hipokalcemia. W obrębie układu mięśniowo-szkieletowego obserwuje się jałową martwicę głowy kości udowej i ramiennej, osłabienie mięśni, miopatię posteroidową, utratę masy mięśniowej oraz osteoporozę z ryzykiem samoistnych złamań, w tym kompresyjnych złamań kręgosłupa. Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, zmiany łaknienia (utrata lub wzrost masy ciała), biegunki, zaparcia, wzdęcia, podrażnienie żołądka, zapalenie przełyku z owrzodzeniami, a także rzadkie, ale poważne powikłania jak wrzód żołądka z perforacją i krwawieniem oraz perforacja jelita cienkiego i grubego, szczególnie u pacjentów z zapalnymi chorobami jelit.
alkaloza hipokaliemiczna, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, hipercholesterolemia, hipokalcemia, hirsutyzm, jałowa martwica, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, małopłytkowość, miażdżyca naczyń, miopatia posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostra niedoczynność nadnerczy, perforacja jelita, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, tarcza zastoinowa, wrzód żołądka, zaćma podtorebkowa, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie przełyku, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, złamanie patologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actilyse 50 50 mg
Alteplaza (Actilyse 50) jako trombolityk wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z dominującą grupą krwawień, które mogą prowadzić do obniżenia hematokrytu i hemoglobiny. Krwawienia śródczaszkowe w leczeniu ostrego udaru niedokrwiennego występują u około 15% pacjentów, jednak nie zwiększają istotnie całkowitej śmiertelności ani ciężkiej niepełnosprawności (wynik 5 lub 6 w zmodyfikowanej skali Rankina). W terapii zawału mięśnia sercowego i ostrej zatorowości płucnej krwawienia śródmózgowe występują często. Inne krwawienia obejmują m.in. krwawienia do krtani, przewodu pokarmowego, dróg moczowo-płciowych oraz miejsca podania, z częstością od bardzo często (≥1/10) do rzadko (<1/1 000). Dodatkowo, mogą wystąpić reakcje immunologiczne, takie jak wysypka, pokrzywka, skurcz oskrzeli, a także bardzo rzadkie ciężkie reakcje anafilaktyczne. Neurologiczne incydenty, w tym napady padaczkowe i afazja, są bardzo rzadkie i często współistnieją z incydentami naczyniowo-mózgowymi.
afazja, alteplaza, arytmia serca, blok przedsionkowo-komorowy, ból dławicowy, częstoskurcz komorowy, hematemeza, hematokryt, hemoglobina, hipotensja, krwawienie mózgowe, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak pozaotrzewnowy, krwiomocz, krwioplucie, krwotok śródczaszkowy, majaczenie, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, napad padaczkowy, niedomykalność zastawki mitralnej, niewydolność serca, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostry zespół mózgowy, pokrzywka, reperfuzja, rozkojarzenie elektromechaniczne, skala Rankina, skurcz dodatkowy, skurcz oskrzeli, stolec smolisty, tamponada serca, transfuzja krwi, tromboliza, trzepotanie przedsionków, ubytek przegrody międzykomorowej, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, układ fibrynolityczny, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wybroczyna, zator cholesterolowy, zator mózgowy, zator płucny, zator tłuszczowy, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Etiologia i przyczyny
Zatorowość płucna (PE) jest stanem nagłego zablokowania tętnicy płucnej lub jej gałęzi przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę pochodzącą z zakrzepicy żył głębokich (DVT) kończyn dolnych, zwłaszcza proksymalnej DVT powyżej kolana. Patogeneza opiera się na triadzie Virchowa: zastój krwi, nadmierna krzepliwość oraz uszkodzenie śródbłonka. Czynniki ryzyka obejmują trombofilie genetyczne (mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobory białka C i S, hiperhomocysteinemię) oraz nabyte stany kliniczne, takie jak długotrwałe unieruchomienie (>3 dni), urazy, operacje ortopedyczne, nowotwory (np. rak trzustki, hematologiczne, płuc, żołądka), choroby współistniejące (niewydolność serca, POChP, cukrzyca, COVID-19) oraz czynniki hormonalne (antykoncepcja estrogenowa, ciąża, HRT). Otyłość (BMI >35), palenie tytoniu, wiek >60 lat, obecność cewników żylnych i żylaki również zwiększają ryzyko. U 30-50% pacjentów z PE nie identyfikuje się czynników ryzyka zewnętrznego (zakrzepica idiopatyczna).
choroba Leśniowskiego-Crohna, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność serca, proksymalna zakrzepica żył głębokich, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe nadciśnienie płucne zakrzepowo-zatorowe, skrzeplina, śródmiąższowa choroba płuc, staza żylna, triada Virchowa, trombofilia, udar mózgu, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zator nowotworowy, zator septyczny, zator tłuszczowy, zatorowość płucna, zawał płuca, zawał serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corhydron 25 25 mg
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu wymaga stopniowego odstawiania, aby uniknąć ostrej niewydolności kory nadnerczy, która stanowi poważne zagrożenie życia. Działania niepożądane leku zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA i obejmują szeroki zakres objawów, takich jak zaburzenia immunologiczne (np. reakcje anafilaktyczne), endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie osi przysadkowo-nadnerczowej), metaboliczne (ujemny bilans azotowy), psychiczne (omamy, psychozy, euforia), neurologiczne (napady drgawek, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe), okulistyczne (jaskra wtórna, zaćma podtorebkowa), kardiologiczne (arytmie związane z hipokaliemią, nagłe zatrzymanie krążenia), naczyniowe (zakrzepy, zatory tłuszczowe), żołądkowo-jelitowe (wrzód żołądka, perforacja jelit), skórne (rozstępy, hirsutyzm, reakcje nadwrażliwości), mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, miopatia posteroidowa) oraz ogólne (retencja sodu i płynów, hipokaliemia). Częstość występowania większości działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów pod kątem tych powikłań.
alkaloza hipokaliemiczna, hipercholesterolemia, hipokaliemia, hirsutyzm, hydrokortyzon, jałowa martwica głowy kości udowej, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, martwicze zapalenie naczyń, miażdżyca naczyń, miopatia posteroidowa, obrzęk naczynioruchowy, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostra niewydolność nadnerczy, parestezja, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, ujemny bilans azotowy, wytrzeszcz, zaćma podtorebkowa, zakrzep z zatorem, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zwiększone ciśnienie śródgałkowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrocortisonum-SF
Stosowanie glikokortykosteroidów, takich jak Hydrocortisonum-SF, wymaga ścisłego monitorowania i wdrożenia środków ostrożności, w tym wydania pacjentom specjalnej karty z zaleceniami terapeutycznymi. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i stopniowo ją redukować, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, w tym ciężkich zaburzeń psychiatrycznych, które mogą pojawić się w ciągu dni lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią zaburzeń afektywnych oraz na ryzyko zakażeń, zwłaszcza ospą wietrzną, gdzie profilaktycznie podaje się immunoglobulinę VZIG w ciągu 10 dni od ekspozycji. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji, zwiększać ryzyko nawrotu gruźlicy oraz zaostrzać przebieg zakażeń grzybiczych i pasożytniczych, dlatego konieczne jest odpowiednie monitorowanie i profilaktyka, zwłaszcza przy długotrwałym leczeniu.
amfoterycyna, glikokortykosteroid, gruźlica czynna, gruźlica utajona, hipoprotrombinemię, immunoglobulina Varicella zoster, jaskra, kłębuszkowe zapalenie nerek, malaria, marskość wątroby, miastenia, niedoczynność tarczycy, ospa wietrzna, pełzakowica, perforacja rogówki, półpasiec, powikłania mózgowe, próba tuberkulinowa, psychoza posteroidowa, reakcja anafilaktoidalna, retencja sodu, suplementacja potasu, węgorzyca, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma podtorebkowa tylna, zakażenie grzybicze, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie uchyłków, zastoinowa niewydolność serca, zator tłuszczowy, zawał serca, zespolenie jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Alteplaza – Działania niepożądane
Alteplaza (Alteplasum), substancja czynna produktów leczniczych Actilyse dostępnych w dawkach 20 mg i 50 mg do infuzji, jest stosowana w leczeniu trombolitycznym świeżego zawału mięśnia sercowego, ostrej masywnej zatorowości płucnej oraz ostrego udaru niedokrwiennego. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, w tym krwawienia śródczaszkowe występujące u do 15% pacjentów leczonych z powodu udaru niedokrwiennego, które nie zwiększają całkowitej śmiertelności ani ciężkiej niepełnosprawności (mRS 5 lub 6). W leczeniu zawału serca i zatorowości płucnej często obserwuje się krwawienia śródmózgowe, a także krwawienia z uszkodzonych naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego, dróg moczowo-płciowych oraz w miejscu podania. Rzadziej występują krwawienia do oka, płuc, osierdzia czy przestrzeni pozaotrzewnowej, a z nieznaną częstością krwawienia z narządów miąższowych, np. wątroby.
afazja, alteplaza, blok przedsionkowo-komorowy, ból dławicowy, częstoskurcz komorowy, hematokryt, hemoglobina, krwawienie do mózgu, krwawienie do oka, krwawienie do przewodu pokarmowego, krwawienie podpajęczynkowe, krwawienie śródmózgowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z naczyń, krwiak mózgu, krwiak pozaotrzewnowy, krwiomocz, krwioplucie, krwotok śródczaszkowy, leczenie trombolityczne, majaczenie, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostry zespół mózgowy, reakcja anafilaktyczna, reperfuzja, rozkojarzenie elektromechaniczne, skala Rankina, skurcz oskrzeli, transfuzja krwi, trzepotanie przedsionków, ubytek przegrody międzykomorowej, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, wrzód trawienny, wstrząs kardiogenny, wybroczyna, wymioty krwawe, zaburzenia rytmu serca, zator cholesterolowy, zator tłuszczowy, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie ramienia – Diagnostyka i diagnoza
Złamanie ramienia obejmuje uszkodzenie kości ramiennej, promieniowej lub łokciowej i wymaga szybkiej oraz precyzyjnej diagnostyki, zwłaszcza u dzieci, u których proces gojenia jest szybszy. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego badania fizykalnego, oceniającego historię urazu, deformacje, obrzęk, ból, zakres ruchomości oraz funkcję nerwowo-naczyniową. Podstawowym narzędziem obrazowym jest RTG, wykonywane w co najmniej dwóch projekcjach, pozwalające na ocenę lokalizacji, typu (poprzeczne, spiralne, wieloodłamowe) oraz przemieszczenia złamania. W przypadku złamań złożonych, podejrzenia uszkodzeń stawowych lub ukrytych złamań, stosuje się tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), który dodatkowo ocenia uszkodzenia tkanek miękkich i obrzęk szpiku. Scyntygrafia kostna jest rzadziej stosowana, ale przydatna w wykrywaniu złamań przeciążeniowych i patologicznych, zwłaszcza u małych dzieci.
artroplastyka, badanie fizykalne, brak zrostu, diagnostyka obrazowa, kość łokciowa, kość promieniowa, kość ramienna, martwica kości, opóźniony zrost, osteoartroza, otwarta repozycja, płytka wzrostu, repozycja zamknięta, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kostna, stabilizacja zewnętrzna, tomografia komputerowa, zapalenie kości, zator tłuszczowy, zdjęcie rentgenowskie, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, złamanie bez przemieszczenia, złamanie otwarte, złamanie patologiczne, złamanie ramienia, złamanie wieloodłamowe, złamanie z przemieszczeniem, złamanie zamknięte, złamanie zielonej gałązki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrocortisonum Jelfa
Podczas terapii hydrokortyzonem należy stosować minimalną skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, takich jak niedoczynność kory nadnerczy utrzymująca się nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia. Nagłe odstawienie leku po długotrwałej terapii może wywołać zespół odstawienia z gorączką, bólami mięśni i stawów oraz ogólnym złym samopoczuciem, nawet bez klinicznych objawów niewydolności nadnerczy. W trakcie infekcji, urazów lub zabiegów chirurgicznych konieczne jest zwiększenie dawki hydrokortyzonu. Kortykosteroidy mogą maskować objawy zakażeń wirusowych i bakteryjnych, a szczególnie niebezpieczna jest ospa wietrzna, która u pacjentów immunosupresyjnych może przebiegać ze skutkiem śmiertelnym. Po kontakcie z chorym na ospę lub półpasiec zaleca się podanie immunoglobuliny VZIG w ciągu 10 dni od ekspozycji. W przypadku gruźlicy stosowanie glikokortykosteroidów ogranicza się do ciężkich postaci, a u pacjentów z utajoną gruźlicą konieczna jest jednoczesna terapia przeciwgruźlicza i ścisła obserwacja. Kortykosteroidy mogą również nasilać zakażenia grzybicze i pasożytnicze, dlatego przed terapią należy wykluczyć pełzakowicę i węgorczycę, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka.
centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, digoksyna, gruźlica, hipokaliemia, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, miastenia, miopatia posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, opóźnienie wzrostu, opryszczka oka, ospa wietrzna, osteoporoza, padaczka, pęknięcie wolnej ściany lewej komory, pełzakowica, podrażnienie otrzewnej, psychoza maniakalno-depresyjna, retencja sodu, szczepionka zawierająca żywe wirusy, uchyłkowatość jelit, układowe zakażenie grzybicze, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia płodności, zaburzenia widzenia, zaćma podtorebkowa, zakrzepowe zapalenie żył, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół odstawienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – HEVASCOL 480 mg I/ml
Preparat HEVASCOL (480 mg jodu/ml, etiodowany olej) wykazuje działania niepożądane zależne od dawki, związane głównie z reakcją immunologiczną na obce ciało, prowadzącą do wysięku w zatokach przynosowych, plazmocytozy oraz zmian w tkance łącznej węzłów chłonnych. U pacjentów z uszkodzonymi lub hipoplastycznymi węzłami chłonnymi może dojść do zaostrzenia zastoju chłonki. Reakcje nadwrażliwości obejmują objawy skórne, oddechowe i krążeniowe, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, a w skrajnych przypadkach do zgonu. Podczas limfografii obserwuje się gorączkę do 38-39°C oraz ryzyko mikrozatorów tłuszczowych, szczególnie przy przedawkowaniu lub zbyt szybkim podaniu, co może skutkować zatorowością płucną lub mózgową, zwłaszcza u pacjentów z przeciekiem prawo-lewym serca lub masywną zatorowością płucną.
biloma, chemoembolizacja przeztętnicza, encefalopatia wątrobowa, etiodowany olej, histerosalpingografia, limfografia, martwica skóry, mikrozator tłuszczowy, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, niezakaźne zapalenie płuc, obrzęk limfatyczny, obrzęk płuc, perforacja, przeciek prawo-lewy, przetoka chłonno-żylna, reakcja anafilaktyczna, reakcja na ciało obce, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, ropień wątroby, test czynności wątroby, węzeł chłonny, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zapalenie jajowodów, zapalenie otrzewnej miednicy, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zator tłuszczowy, zatorowość mózgu, zatorowość płucna, zawał wątroby, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół poembolizacyjny, ziarniniak - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actilyse 20 20 mg
Produkt leczniczy Actilyse 20, zawierający alteplazę w dawce 20 mg, stosowany w leczeniu trombolitycznym, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie są krwawienia. Krwawienia śródczaszkowe występują bardzo często (≥1/10) u pacjentów leczonych z powodu ostrego udaru niedokrwiennego, dotykając do 15% chorych, choć nie zwiększają one całkowitej śmiertelności ani istotnie nie podnoszą łącznego wskaźnika śmiertelności i ciężkiej niepełnosprawności (modyfikowana skala Rankina 5 lub 6). W leczeniu zawału mięśnia sercowego i masywnej zatorowości płucnej krwawienia śródmózgowe występują często (≥1/100, <1/10). Inne krwawienia, takie jak do przewodu pokarmowego, dróg moczowo-płciowych, miejsca podania czy krwiaki, również występują często. Profil działań niepożądanych jest podobny jakościowo i ilościowo we wszystkich wskazaniach trombolitycznych. Należy zwrócić uwagę na ryzyko poważnych zaburzeń sercowych, w tym nawracającego niedokrwienia, niewydolności serca z obrzękiem płuc, wstrząsu kardiogennego i zatrzymania krążenia, które mogą zagrażać życiu i występują często (≥1/100, <1/10).
afazja, alteplaza, blok przedsionkowo-komorowy, ból dławicowy, częstoskurcz komorowy, hematokryt, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie śródczaszkowe, krwiak mózgu, krwioplucie, krwotok śródczaszkowy, leczenie trombolityczne, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostry udar niedokrwienny, ostry zespół mózgowy, reakcja anafilaktyczna, rozkojarzenie elektromechaniczne, skala Rankina, transfuzja krwi, ubytek przegrody międzykomorowej, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, wstrząs kardiogenny, zaburzenia rytmu serca, zator cholesterolowy, zator tłuszczowy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego