Działania niepożądane leku Actilyse 50

Lek Actilyse 50 (alteplaza) jako trombolityku, podobnie jak inne leki z tej grupy, charakteryzuje się określonym profilem działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa w praktyce klinicznej. Najczęściej występującym działaniem niepożądanym są krwawienia, które mogą prowadzić do obniżenia hematokrytu i stężenia hemoglobiny. Obserwowane powikłania różnią się częstością występowania oraz nasileniem w zależności od wskazania klinicznego.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Actilyse 50 klasyfikowane są według następującej częstości występowania:²

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100, <1/10)
• niezbyt często (≥1/1 000, <1/100)
• rzadko (≥1/10 000, <1/1 000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Warto zaznaczyć, że profil działań niepożądanych jest zbliżony dla różnych wskazań terapeutycznych. Istotnym wyjątkiem są krwotoki śródczaszkowe w leczeniu trombolitycznym udaru niedokrwiennego oraz zaburzenia rytmu serca związane z reperfuzją w przypadku leczenia trombolitycznego zawału mięśnia sercowego.³

Powikłania krwotoczne

Krwawienia stanowią najczęstszą i najbardziej charakterystyczną grupę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem alteplazy. Wynikają one z mechanizmu działania leku, który aktywuje układ fibrynolityczny i prowadzi do rozpuszczania skrzepów.⁴

Krwawienia mózgowe

W przypadku leczenia ostrego udaru niedokrwiennego, krwawienia do mózgu stanowią najczęstszą kategorię powikłań krwotocznych. Występują one u do 15% pacjentów, jednak istotnym jest fakt, że nie wiążą się ze wzrostem całkowitej śmiertelności ani ze znaczącym zwiększeniem częstości występowania śmiertelności i ciężkiej niepełnosprawności (mierzonej jako wynik 5 lub 6 w zmodyfikowanej skali Rankina).⁵

W terapii zawału mięśnia sercowego i ostrej zatorowości płucnej, krwawienia śródmózgowe (w tym krwawienia do mózgu, krwiaki mózgu, udar krwotoczny, ukrwotocznienie udaru, krwawienia podpajęczynówkowe) występują często.⁶

Inne krwawienia

Oprócz krwawień mózgowych, w trakcie terapii trombolitykiem Actilyse 50 mogą wystąpić również inne rodzaje krwawień:

• Krwawienia często występujące:
  • krwawienia do krtani – mogą prowadzić do obrzęku i zaburzeń oddechowych⁷
  • krwawienia do przewodu pokarmowego (krwawienia do żołądka, krwawienia z wrzodów trawiennych, krwawienia do odbytnicy, krwawe wymioty, krew w kale, krwawienia do jamy ustnej, krwawienia z dziąseł) – mogą manifestować się bólem brzucha, wymiotami lub obecnością krwi w stolcu⁸
  • wybroczyny – drobne krwawienia podskórne⁹
  • krwawienia do dróg moczowo-płciowych (krwiomocz, krwawienia do dróg moczowych) – mogą objawiać się zmianą zabarwienia moczu¹⁰
  • krwawienia w miejscu podania (krwawienia z miejsc po wkłuciach, krwiaki w miejscu cewnikowania, krwawienia w miejscu cewnikowania) – wymagają monitorowania¹¹
• Krwawienia niezbyt często występujące:
  • krwioplucie – odkrztuszanie plwociny z domieszką krwi¹²
  • krwawienia z nosa – epistaxis¹³
  • krwawienia do ucha – mogą manifestować się bólem ucha oraz zaburzeniami słuchu¹⁴
• Krwawienia rzadko występujące:
  • krwawienia do oka – mogą prowadzić do zaburzeń widzenia¹⁵
  • krwawienia z płuc – potencjalnie zagrażające życiu¹⁶
  • krwawienia w obrębie osierdzia – mogą prowadzić do tamponady serca¹⁷
  • krwawienia do przestrzeni pozaotrzewnowej (krwiak pozaotrzewnowy) – trudne do zdiagnozowania, ale potencjalnie poważne¹⁸
• Krwawienia o nieznanej częstości:
  • krwawienia z narządów miąższowych (np. krwawienia w obrębie wątroby) – mogą być trudne do zdiagnozowania, ale stanowią potencjalnie poważne powikłanie¹⁹

Zaburzenia układu immunologicznego

Stosowanie alteplazy może również powodować reakcje ze strony układu immunologicznego. Należą do nich:²⁰

• Rzadko występujące reakcje nadwrażliwości:
  • wysypka
  • pokrzywka
  • skurcz oskrzeli
  • obrzęk naczynioruchowy
  • niedociśnienie tętnicze
  • wstrząs
• Bardzo rzadko występujące ciężkie reakcje anafilaktyczne – stanowiące zagrożenie życia²¹

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo rzadko podczas terapii alteplazą mogą wystąpić incydenty związane z układem nerwowym, często współistniejące z krwotocznymi lub niedokrwiennymi incydentami naczyniowo-mózgowymi:²²

• napady padaczkowe
• drgawki
• afazja (zaburzenia mowy)
• zaburzenia mowy
• majaczenie
• ostry zespół mózgowy
• pobudzenie
• splątanie
• depresja
• psychoza

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Alteplaza może powodować szereg powikłań kardiologicznych, które często są następstwem zawału mięśnia sercowego oraz reperfuzji:²³

Zaburzenia serca

• Bardzo często:
  • nawracające niedokrwienie/bóle dławicowe
  • niedociśnienie tętnicze
  • niewydolność serca/obrzęk płuc
• Często:
  • wstrząs kardiogenny
  • zatrzymanie krążenia
  • ponowny zawał mięśnia sercowego
• Niezbyt często:
  • zaburzenia rytmu serca związane z reperfuzją:
    • skurcze dodatkowe
    • bloki przedsionkowo-komorowe (od pierwszego stopnia do całkowitego)
    • migotanie/trzepotanie przedsionków
    • przyspieszona lub spowolniona czynność serca
    • zaburzenia komorowego rytmu serca
    • częstoskurcz komorowy/migotanie komór
    • rozkojarzenie elektromechaniczne (EMD)
  • zwrotna fala mitralna
  • zatorowość płucna
  • zatory w innych narządach/zatory mózgowe
  • ubytek przegrody międzykomorowej

Zaburzenia naczyniowe

Rzadko podczas terapii alteplazą może wystąpić zatorowość, która może prowadzić do zaburzeń w określonych narządach.²⁴

Zaburzenia żołądka i jelit

Podczas leczenia alteplazą mogą wystąpić następujące objawy ze strony przewodu pokarmowego:²⁵

• Rzadko: nudności
• Częstość nieznana: wymioty

Inne działania niepożądane

• Badania diagnostyczne:
  • Niezbyt często: obniżone ciśnienie krwi
  • Częstość nieznana: podwyższona temperatura ciała
• Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach:
  • Częstość nieznana: zator tłuszczowy (zator cholesterolowy), który może prowadzić do zaburzeń w określonych narządach
• Procedury medyczne i chirurgiczne:
  • Częstość nieznana: konieczność transfuzji krwi

Konsekwencje działań niepożądanych

Poważne działania niepożądane alteplazy mogą prowadzić do trwałych następstw. U pacjentów po przebytym udarze (włączając krwawienia śródczaszkowe) lub innych poważnych krwawieniach obserwowano przypadki zgonu lub trwałej niepełnosprawności.²⁶

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Actilyse 50 do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49-21-301, faks: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁷