zawał plamki
Zawał plamki (ang. macular infarction) to ostre schorzenie okulistyczne charakteryzujące się nagłym zamknięciem naczyń krwionośnych zaopatrujących centralną część siatkówki – plamkę żółtą. Prowadzi to do niedokrwienia i obumierania komórek fotoreceptorowych w obszarze odpowiedzialnym za centralne widzenie.
Najczęstszymi przyczynami zawału plamki są: retinopatia cukrzycowa, zakrzepica żyły środkowej siatkówki, zapalenie naczyń, zator tętnicy środkowej siatkówki, a także różne choroby ogólnoustrojowe wpływające na mikrokrążenie. Pacjenci zgłaszają nagłe, bezbolesne pogorszenie ostrości widzenia centralnego.
Diagnostyka obejmuje badanie dna oka, angiografię fluoresceinową, OCT (optyczną koherentną tomografię) oraz OCT-angiografię, które pozwalają uwidocznić obszar niedokrwienia i ocenić stopień uszkodzenia tkanki siatkówkowej. Leczenie powinno być wdrożone jak najszybciej i zależy od przyczyny – może obejmować leki przeciwzakrzepowe, terapię laserową, iniekcje doszklistkowe czy leczenie choroby podstawowej.
Rokowanie zależy od czasu, jaki upłynął od wystąpienia zawału do rozpoczęcia leczenia, rozległości uszkodzenia oraz jego przyczyny. Często, mimo interwencji, dochodzi do trwałego upośledzenia widzenia centralnego. Regularne badania okulistyczne u osób z grup ryzyka (cukrzyca, nadciśnienie, zaburzenia krzepnięcia) są kluczowe dla wczesnego wykrycia zagrożenia i zapobiegania zawałowi plamki.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Biodacyna
Produkt leczniczy Biodacyna zawierający amikacynę disiarczan wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ototoksyczności i nefrotoksyczności, zwłaszcza przy stosowaniu pozajelitowym dłużej niż 14 dni. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczna jest ocena i regularne monitorowanie czynności nerek (m.in. klirens kreatyniny, stężenie kreatyniny i BUN) oraz dostosowanie dawkowania, aby zapobiec kumulacji leku. Audiogramy powinny być wykonywane przed terapią i okresowo podczas leczenia, zwłaszcza jeśli terapia trwa ≥7 dni u pacjentów z zaburzeniami nerek lub ≥10 dni u pozostałych. W przypadku objawów ototoksyczności (np. szumy uszne, utrata słuchu, zawroty głowy) lub nefrotoksyczności leczenie należy przerwać lub zmodyfikować. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, z mutacjami mitochondrialnego DNA (np. 1555 A>G w genie rRNA 12S), z alergią na aminoglikozydy oraz u pacjentów z wcześniejszym uszkodzeniem nerek lub nerwu VIII po lekach nefro- i ototoksycznych.
albuminuria, amikacyna disiarczan, antybiotyk aminoglikozydowy, audiogram, azot mocznikowy, blokada nerwowo-mięśniowa, ciężar właściwy moczu, działanie nefrotoksyczne, klirens kreatyniny, miastenia, nadwrażliwość na siarczyny, nefrotoksyczność, niedojrzałość nerek, niewydolność nerek, okres półtrwania, ototoksyczność, ototoksyczność przedsionkowa, ototoksyczność słuchowa, parestezje, parkinsonizm, porażenie oddychania, przesączanie kłębuszkowe, reakcja anafilaktyczna, skąpomocz, sodu pirosiarczyn, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, uszkodzenie narządu przedsionkowego, utrata słuchu, VIII nerw czaszkowy, wałeczki w moczu, zawał plamki, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Biodacyna
Amikacyna (Biodacyna) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, osób w podeszłym wieku oraz przy terapii długoterminowej przekraczającej 14 dni. Przed rozpoczęciem leczenia i w trakcie terapii należy oceniać czynność nerek standardowymi metodami, w tym klirens kreatyniny, oraz monitorować stężenia amikacyny w surowicy, aby uniknąć kumulacji leku. Audiogramy są zalecane przed terapią trwającą ≥7 dni u pacjentów z zaburzeniami nerek i ≥10 dni u pozostałych, a leczenie należy przerwać przy objawach ototoksyczności, takich jak szumy uszne, utrata słuchu lub zawroty głowy. Ryzyko ototoksyczności jest zwiększone u pacjentów z mutacją mitochondrialnego DNA (1555 A>G w genie rRNA 12S) oraz u osób otrzymujących wysokie dawki lub długotrwałą terapię. Nefrotoksyczność objawia się m.in. obecnością wałeczków, białkomoczem, azotemią i skąpomoczem, co wymaga modyfikacji dawkowania lub przerwania leczenia.
albuminuria, amfoterycyna B, aminoglikozyd, audiogram, azotemia, beta-laktamaza, blokada nerwowo-mięśniowa, cefalorydyna, cisplatyna, czynność nerek, działanie niepożądane, gentamycyna, klirens kreatyniny, kolistyna, miastenia, mutacja mitochondrialna DNA, nefrotoksyczność, neomycyna, neurotoksyczność, niewydolność nerek, ototoksyczność, parkinsonizm, polimyksyna B, porażenie oddychania, przesączanie kłębuszkowe, reakcja anafilaktyczna, skąpomocz, sodu pirosiarczyn, stężenie kreatyniny, streptomycyna, tobramycyna, wankomycyna, zawał plamki