Działania niepożądane
Alteplaza

Działania niepożądane alteplazy – wprowadzenie

Alteplaza (Alteplasum) jest substancją czynną zawartą w produktach leczniczych Actilyse, dostępnych w różnych dawkach (np. 20 mg, 50 mg) w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do infuzji. Stosowana jest w leczeniu trombolitycznym w takich wskazaniach jak świeży zawał mięśnia sercowego, ostra masywna zatorowość płucna czy ostry udar niedokrwienny. Najczęstszym działaniem niepożądanym po zastosowaniu produktów zawierających alteplazę są krwawienia, które prowadzą do obniżenia hematokrytu i stężenia hemoglobiny.¹²

Profile działań niepożądanych w różnych wskazaniach

Warto podkreślić, że nie ma medycznych dowodów wskazujących na istotne różnice w jakościowym i ilościowym profilu działań niepożądanych między wskazaniami takimi jak leczenie trombolityczne masywnej zatorowości płucnej oraz leczenie trombolityczne w ostrym udarze niedokrwiennym a profilem działań niepożądanych w ramach leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego. Wyjątek stanowią krwotoki śródczaszkowe jako działania niepożądane w ramach leczenia trombolitycznego udaru niedokrwiennego oraz zaburzenia rytmu serca związane z reperfuzją jako działania niepożądane w leczeniu trombolitycznym zawału mięśnia sercowego.³⁴

Powikłania krwotoczne jako główne działania niepożądane

Krwawienia mózgowe i śródczaszkowe

Krwawienia do mózgu stanowią najczęstsze działania niepożądane w leczeniu ostrego udaru niedokrwiennego przy zastosowaniu alteplazy i występują u do 15% pacjentów. Co istotne, nie obserwuje się przy tym wzrostu całkowitej śmiertelności ani istotnego wzrostu łącznie całkowitej śmiertelności i ciężkiej niepełnosprawności (np. wynik w zmodyfikowanej skali Rankin’a mRS 5 lub 6).⁵⁶

Często występują również krwawienia śródmózgowe (takie jak krwawienia do mózgu, krwiaki mózgu, udar krwotoczny, ukrwotocznienie udaru, krwawienia podpajęczynkowe) w leczeniu trombolitycznym świeżego zawału mięśnia sercowego oraz ostrej zatorowości płucnej.⁷⁸

Pozostałe krwawienia

Bardzo często obserwuje się krwawienia z uszkodzonych naczyń krwionośnych (np. krwiaki).⁹¹⁰

Z częstym występowaniem związane są również:¹¹¹²

• krwawienia do krtani
• krwawienia do przewodu pokarmowego (takie jak krwawienia do żołądka, krwawienia z wrzodów trawiennych, krwawienia do odbytnicy, krwawe wymioty, krew w kale, krwawienia do jamy ustnej, krwawienia z dziąseł)
• wybroczyny
• krwawienia do dróg moczowo-płciowych (takie jak krwiomocz, krwawienia do dróg moczowych)
• krwawienia w miejscu podania (krwawienia z miejsc po wkłuciach, krwiaki w miejscu cewnikowania, krwawienia w miejscu cewnikowania)

¹³

Niezbyt często występują:¹⁴¹⁵

• krwioplucie
• krwawienia z nosa
• krwawienia do ucha

¹⁶

Rzadko obserwowane są:¹⁷¹⁸

• krwawienia do oka
• krwawienia z płuc
• krwawienia w obrębie osierdzia
• krwawienia do przestrzeni pozaotrzewnowej (takie jak krwiak pozaotrzewnowy)

¹⁹

Z nieznaną częstością mogą występować krwawienia z narządów miąższowych (takie jak krwawienia w obrębie wątroby).²⁰²¹

Pozostałe działania niepożądane alteplazy

Zaburzenia immunologiczne

Rzadko podczas stosowania alteplazy mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy, niedociśnienie tętnicze czy wstrząs.²²²³

Bardzo rzadko mogą wystąpić ciężkie reakcje anafilaktyczne.²⁴²⁵

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo rzadko obserwuje się incydenty związane z układem nerwowym, takie jak napady padaczkowe, drgawki, afazja, zaburzenia mowy, majaczenie, ostry zespół mózgowy, pobudzenie, splątanie, depresja czy psychoza. Występują one często jednocześnie z krwotocznymi lub niedokrwiennymi incydentami naczyniowo-mózgowymi.²⁶²⁷

Zaburzenia serca

Działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego, które mogą wystąpić podczas leczenia alteplazą, obejmują:²⁸²⁹

• Bardzo często: nawracające niedokrwienie / bóle dławicowe, niedociśnienie tętnicze i niewydolność serca / obrzęk płuc
• Często: wstrząs kardiogenny, zatrzymanie krążenia i ponowny zawał mięśnia sercowego
• Niezbyt często: zaburzenia rytmu serca związane z reperfuzją (np. skurcze dodatkowe, bloki przedsionkowo-komorowe od pierwszego stopnia do całkowitego, migotanie / trzepotanie przedsionków, przyspieszona lub spowolniona czynność serca, zaburzenia komorowego rytmu serca, częstoskurcz komorowy / migotanie komór, rozkojarzenie elektromechaniczne (EMD)), zwrotna fala mitralna, zatorowość płucna, zatory w innych narządach / zatory mózgowe, ubytek przegrody międzykomorowej

³⁰

Należy podkreślić, że – podobnie jak w przypadku innych leków trombolitycznych – zdarzenia dotyczące układu sercowego były raportowane jako następstwa zawału mięśnia sercowego i/lub leczenia trombolitycznego. Takie zdarzenia mogą zagrażać życiu i doprowadzić do zgonu.³¹³²

Zaburzenia naczyniowe

Rzadko może wystąpić zatorowość, która może prowadzić do zaburzeń w określonych narządach.³³³⁴

Inne działania niepożądane

Rzadko występują nudności.³⁵³⁶

Z nieznaną częstością mogą wystąpić:³⁷³⁸

• wymioty
• podwyższona temperatura ciała
• zator tłuszczowy (zator cholesterolowy), który może prowadzić do zaburzeń w określonych narządach
• konieczność transfuzji krwi

³⁹

Ocena częstości zdarzeń

Działania niepożądane oznaczone jako występujące z „nieznaną częstością” były obserwowane w okresie po dopuszczeniu do obrotu. Z 95% prawdopodobieństwem, ich częstość nie jest wyższa niż „rzadko”, lecz może być niższa. Dokładna ocena częstości nie jest możliwa, ponieważ działania te nie wystąpiły w badaniach klinicznych obejmujących 8299 pacjentów.⁴⁰⁴¹

Ryzyko śmiertelności i niepełnosprawności

Zgon lub trwałą niepełnosprawność obserwowano w przypadku pacjentów po przebytym udarze (włączając krwawienia śródczaszkowe) lub innych poważnych krwawieniach.⁴²⁴³

Szczegółowa tabela działań niepożądanych alteplazy

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49-21-301, faks: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.⁴⁴⁴⁵