śpiączka hiperosmolarna

Śpiączka hiperosmolarna (stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny, HHS – Hyperosmolar Hyperglycemic State) to ostre powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się skrajnie wysokim stężeniem glukozy we krwi (zwykle >33 mmol/l lub >600 mg/dl), znaczną hiperosmolarnością osocza (>320 mOsm/kg) oraz ciężkim odwodnieniem, przy braku lub minimalnej ketozie.

W przeciwieństwie do kwasicy ketonowej, w śpiączce hiperosmolarnej występuje szczątkowa sekrecja insuliny, wystarczająca do zapobiegania lipolizie i ketozie, ale niewystarczająca do kontroli glikemii. Stan ten występuje głównie u pacjentów z cukrzycą typu 2, często starszych, z współistniejącymi chorobami, i może być wywołany przez infekcje, udar, zawał mięśnia sercowego, leki (glikokortykosteroidy, diuretyki tiazydowe) lub niewystarczające przyjmowanie płynów.

Objawy kliniczne obejmują postępujące odwodnienie, zaburzenia świadomości do śpiączki włącznie, objawy neurologiczne (drgawki, afazja, hemiparezy), a w badaniach laboratoryjnych stwierdza się skrajną hiperglikemię, wysoką osmolalność osocza, znaczną hipernatremię, niewielką ketonemię oraz wzrost wskaźników niewydolności nerek. Śmiertelność w tym stanie wynosi 10-20%, głównie z powodu powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Leczenie śpiączki hiperosmolarnej wymaga intensywnej terapii z nawodnieniem (dożylne podawanie płynów), insulinoterapii (niższe dawki niż w DKA), wyrównywania zaburzeń elektrolitowych oraz leczenia przyczyny wywołującej. Kluczowe jest stopniowe obniżanie glikemii i osmolalności, aby uniknąć obrzęku mózgu i innych powikłań neurologicznych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Sodu glicerofosforan – Przeciwwskazania stosowania

Sodu glicerofosforan, stosowany w żywieniu pozajelitowym, dostarcza sodu i fosforu w formie organicznej, co zmniejsza ryzyko wytrącania się z wapniem. Preparaty takie jak Kabiven Peripheral (2,5 g/1000 ml), Multimel N4-550E (2,14 g/1000 ml), Olimel N12E (3,67 g/1000 ml) czy SmofKabiven (2,1 g/1000 ml) są przeciwwskazane u pacjentów z hipernatremią, hiperfosfatemią, ciężką niewydolnością nerek bez możliwości dializy, niestabilnym stanem ogólnym (np. ostry zawał, kwasica metaboliczna, ciężka posocznica), ciężką hiperglikemią (np. wymagającą >6 j. insuliny/h w Kabiven Peripheral), ciężką hiperlipidemią oraz u niemowląt i dzieci poniżej 2 lat, w tym wcześniaków i noworodków (szczególnie w Multimel N4-550E i Olimel N12E). Dodatkowo przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na białka jaja kurzego, sojowe, orzeszków ziemnych, ryb (SmofKabiven) oraz kukurydzę (Multimel N4-550E, Olimel N12E). Wskazane jest także unikanie u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, zaburzeniami krzepnięcia, wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów oraz ciężkimi zaburzeniami krążenia (np. ostry obrzęk płuc, niewyrównana niewydolność krążenia).
cukrzyca, dializoterapia, funkcja nerek, funkcja wątroby, gospodarka lipidowa, hemofiltracja, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, parametry biochemiczne, parametry krzepnięcia krwi, posocznica, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, sód glicerofosforan, śpiączka hiperosmolarna, techniki nerkozastępcze, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia krzepnięcia krwi, zatorowość, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Chrom – Przeciwwskazania stosowania

Chrom, jako pierwiastek śladowy, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek, dlatego jest składnikiem wielu preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Addamel N, Nutryelt, Pediaven G20, Pediaven NN2, Supliven oraz Tracutil. Jednakże stosowanie tych preparatów wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na chrom lub substancje pomocnicze, a także całkowite zatrzymanie odpływu żółci (cholestaza) z bilirubiną >140 μmol/l i podwyższoną aktywnością gamma-glutamylotransferazy oraz fosfatazy zasadowej. Ponadto, choroba Wilsona, hemochromatoza i inne zaburzenia magazynowania żelaza wykluczają podawanie preparatów zawierających chrom ze względu na ryzyko kumulacji miedzi i żelaza oraz toksyczności. Należy również monitorować stężenia pierwiastków śladowych w surowicy, aby uniknąć ich nadmiernej akumulacji.
cholestaza, choroba Wilsona, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hemochromatoza, hemosyderoza, hiperglikemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica metaboliczna, metabolizm węglowodanów, nadwrażliwość na chrom, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność układu oddechowego, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, powikłanie metaboliczne, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, refeeding syndrome, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, stężenie bilirubiny, uszkodzenie narządów, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, wywiad alergologiczny, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie magazynowania żelaza, zaburzenie metabolizmu miedzi, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aricogan 10 mg

Arycogan (arypiprazol) w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg wykazuje profil działań niepożądanych, w którym najczęściej obserwuje się akatyzję (≥3%) oraz nudności. Objawy pozapiramidowe (EPS) występują u 19% pacjentów w badaniach kontrolowanych placebo, a ich częstość jest niższa niż w przypadku haloperydolu (25,8% vs 57,3% u dorosłych ze schizofrenią). Akatyzja dotyczy 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, przy czym u młodzieży (13-17 lat) częstość EPS i senności jest wyższa (≥10%). Dystonia może pojawić się w pierwszych dniach leczenia, szczególnie u młodszych mężczyzn, manifestując się skurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu. W badaniach klinicznych obserwowano także zmiany stężenia prolaktyny, z niskim poziomem u 29,5% dziewcząt i 48,3% chłopców w populacji młodzieży ze schizofrenią leczonej do 2 lat.
akatyzja, arypiprazol, aspiracyjne zapalenie płuc, choroba zakrzepowo-zatorowa, dysfagia, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, haloperydol, hiperglikemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotermia, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon leków
Przeciwwskazania – SmofKabiven EF

SmofKabiven EF, przeznaczony do kompletnego żywienia pozajelitowego, posiada liczne przeciwwskazania wymagające szczegółowej oceny klinicznej przed zastosowaniem. Preparat zawiera 51 g/1000 ml aminokwasów, 127 g/1000 ml glukozy oraz emulsję tłuszczową 38 g/1000 ml (olej sojowy 11,4 g/1000 ml, olej rybny 5,7 g/1000 ml, olej z oliwek i triglicerydy o średniej długości łańcucha). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na białka ryb, jaj, soi i orzeszków ziemnych, ciężką hiperlipidemię, ciężką niewydolność wątroby i nerek (bez możliwości dializy), ciężkie zaburzenia krzepnięcia, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów oraz niekontrolowaną hiperglikemię. Dodatkowo preparat jest przeciwwskazany w stanach niestabilnych, takich jak ciężki wstrząs, ostry obrzęk płuc, niewyrównana niewydolność krążenia, ostry zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, kwasica metaboliczna czy ciężka posocznica. Ze względu na wysoką osmolarność (~1300 mOsm/l) i skład, SmofKabiven EF nie jest wskazany u niemowląt i dzieci poniżej 2 lat, które wymagają specjalistycznych preparatów żywieniowych.
dekompensacja cukrzycy, dializoterapia, emulsja tłuszczowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność roztworu, posocznica, reakcja alergiczna, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy, udar mózgu, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Jod – Przeciwwskazania stosowania

Jod stosowany jest w różnych formach farmaceutycznych, w tym dożylnych koncentratach pierwiastków śladowych, preparatach miejscowych oraz środkach kontrastowych. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania wszystkich preparatów zawierających jod jest nadwrażliwość na jod lub substancje pomocnicze. Szczególnie istotne jest unikanie preparatów o wysokim stężeniu jodu, takich jak etiodowany olej HEVASCOL (480 mg I/ml) oraz płyn Lugola (10 mg jodu i 20 mg potasu jodku w 1 g), u pacjentów z nadczynnością tarczycy. Ponadto, przeciwwskazania obejmują zaburzenia czynności wątroby (np. cholestaza z bilirubiną >140 mmol/l), choroby magazynowania pierwiastków śladowych (choroba Wilsona, hemochromatoza), ciężką niewydolność nerek bez możliwości dializy oraz gruźlicę płuc (w przypadku płynu Lugola). Wiek pacjenta również determinuje bezpieczeństwo stosowania – niektóre preparaty są przeciwwskazane u noworodków, niemowląt oraz dzieci o masie ciała poniżej 15 kg (np. Supliven).
bronchografia, chemoembolizacja przeztętnicza, cholestaza, choroba Wilsona, etiodowany olej, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gruźlica czynna, hemochromatoza, hemosyderoza, hiperglikemia niekontrolowana, histerosalpingografia, jodek potasu, kwasica metaboliczna, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na jod, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilny stan ogólny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, płyn lugola, posocznica, przewodnienie, rak wątrobowokomórkowy, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, stężenie bilirubiny, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, wynaczynienie, zaburzenie funkcji tarczycy, zaburzenie magazynowania żelaza, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zatrzymanie odpływu żółci, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół szoku pokarmowego
Leksykon substancji czynnych
Cysteina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Cysteina, aminokwas siarkowy stosowany w żywieniu pozajelitowym, występuje głównie jako N-acetylo-L-cysteina lub L-cysteina i odgrywa kluczową rolę w metabolizmie. Podawanie roztworów zawierających cysteinę wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości (gorączka, wysypka, duszności), powstawania osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych prowadzących do zatorów i niewydolności oddechowej, szczególnie przy nadmiernym dodatku wapnia i fosforanów. Konieczne jest regularne monitorowanie roztworów, zestawów infuzyjnych i cewników pod kątem osadów oraz natychmiastowe przerwanie infuzji w przypadku objawów niewydolności oddechowej. Ryzyko zakażeń i sepsy wymaga ścisłego przestrzegania aseptyki oraz monitorowania objawów klinicznych i parametrów laboratoryjnych, takich jak leukocytoza i hiperglikemia. U pacjentów ciężko niedożywionych istnieje zagrożenie zespołem ponownego odżywiania, z przesunięciem potasu, fosforu i magnezu do komórek, niedoborem tiaminy i retencją płynów, co wymaga powolnego wprowadzania żywienia i monitorowania elektrolitów oraz bilansu płynów.
cholestaza, czynnik krzepnięcia, czynność nerek, dysfagia, enzym wątrobowy, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hipertoniczny roztwór aminokwasów, kamica żółciowa, kwasica metaboliczna, L-cysteina, leczenie nerkozastępcze, morfologia krwi, N-acetylo-L-cysteina, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osad fosforanu wapnia, osad w naczyniach płucnych, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, stłuszczenie wątroby, triglicerydy w surowicy, upośledzenie czynności nerek, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zakażenie i sepsa, zakrzepica, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zator naczyń płucnych, zespół ponownego odżywiania, zwłóknienie i marskość wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ayupil 100 mg

Ayupil (klozapina) w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (dawki 12,5 mg, 25 mg, 100 mg, 200 mg) wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z agranulocytozą jako najpoważniejszym powikłaniem hematologicznym, wymagającym regularnego monitorowania morfologii krwi. Skumulowana częstość agranulocytozy wynosi 0,78%, z 70% przypadków pojawiających się w pierwszych 18 tygodniach terapii (32,0 na 100 000 osobo-tygodni w tygodniach 0-18). Inne istotne działania niepożądane to napady padaczkowe (zależne od dawki i szybkości zwiększania dawki), działania sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, niedociśnienie ortostatyczne, zapaść krążeniowa, zapalenie mięśnia sercowego), zaburzenia metaboliczne (rzadkie przypadki ciężkiej hiperglikemii, kwasicy ketonowej, śpiączki hiperosmolarnej), a także objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. W trakcie leczenia obserwuje się również zmiany w EKG, majaczenie, rzadko późną dyskinezę oraz ryzyko poważnych powikłań wątroby, w tym piorunującej martwicy.
agranulocytoza, akatyzja, ciężka hiperglikemia, częstoskurcz, dysfagia, eozynofilia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, kwasica ketonowa, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukocytoza, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, morfologia krwi, nadmierne wydzielanie śliny, nadpłytkowość, napad padaczkowy, napady miokloniczne, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, posocznica, późna dyskineza, priapizm, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, uspokojenie polekowe, wysięk osierdziowy, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia tolerancji glukozy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błon surowiczych, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zapaść krążeniowa, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – SmofKabiven Peripheral

SmofKabiven Peripheral to emulsja do infuzji zawierająca kompleksową mieszaninę aminokwasów (32-60 g), glukozy (13%, 71-135 g), tłuszczów (28-54 g) oraz elektrolitów (sód, potas, magnez, wapń, fosforany, cynk, siarczany, chlorki i octany), o wartości energetycznej 700-1300 kcal i osmolarności około 850 mOsm/l. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na białka ryb, jaj, soi lub orzeszków ziemnych, a także u osób z ciężką hiperlipidemią, niewydolnością wątroby i nerek (bez możliwości dializy), ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów oraz w ostrych stanach klinicznych takich jak ciężki wstrząs, niestabilny stan ogólny, niekontrolowana hiperglikemia, czy patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów. Ze względu na zawartość glukozy i tłuszczów, podanie preparatu w tych sytuacjach może prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych i hemodynamicznych.
dializoterapia, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na białko jaj, nadwrażliwość na białko ryb, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybny, olej sojowy, omega-3 kwasy tłuszczowe, osmolarność, parametry koagulologiczne, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia krwi, zator naczyniowy, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny
Leksykon substancji czynnych
Seryna – Przeciwwskazania stosowania

Seryna, jako aminokwas stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego, posiada liczne przeciwwskazania wynikające zarówno z właściwości samej substancji, jak i ogólnych ograniczeń żywienia pozajelitowego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na serynę lub inne składniki preparatów, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego, homocystynuria, tyrozynemia), ciężka niewydolność nerek bez możliwości terapii nerkozastępczej, niewydolność wątroby, kwasica metaboliczna, ciężkie zaburzenia elektrolitowe (hiperkaliemia, hipernatremia, podwyższone stężenia Mg, Ca, P), a także stany krytyczne układu krążenia (wstrząs kardiogenny, hipowolemiczny, septyczny, ostra niewydolność serca) i hipoksja. Preparaty zawierające serynę z emulsją tłuszczową (np. Lipoflex, Omegaflex, Kabiven) są przeciwwskazane przy nadwrażliwości na białka jaj, soi, orzeszków ziemnych, ryb oraz w przypadku ciężkiej hiperlipidemii z triglicerydami >1000 mg/dl (11,4 mmol/l). Dodatkowo, preparaty te nie powinny być stosowane u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, ostrymi epizodami zakrzepowo-zatorowymi, zatorami tłuszczowymi oraz w ostrych fazach zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu.
W populacji pediatrycznej, zwłaszcza u noworodków i dzieci poniżej 2. roku życia, preparaty z seryną nie są zalecane ze względu na nieodpowiedni skład aminokwasowy. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu preparatów zawierających serynę i wapń wraz z ceftriaksonem u noworodków z uwagi na ryzyko wytrącania soli wapniowych ceftriaksonu. W dializie otrzewnowej preparat Nutrineal PD4 z seryną ma dodatkowe przeciwwskazania, takie jak stężenie mocznika >38 mmol/l, ciężka hipokaliemia oraz defekty mechaniczne utrudniające dializę. Monitorowanie pacjenta podczas terapii powinno obejmować ocenę funkcji układu krążenia, gospodarki węglowodanowej, wątroby, nerek, elektrolitów, lipidów oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Wystąpienie przeciwwskazań wymaga natychmiastowego przerwania podawania preparatu i wdrożenia odpowiedniego postępowania.
aminoacidopatia, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, cytopenia, dializa otrzewnowa, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, epizod zakrzepowo-zatorowy, fenyloketonuria, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipoksja, homocystynuria, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, seryna, skaza krwotoczna, śpiączka hiperosmolarna, terapia nerkozastępcza, tyrozynemia, udar mózgu, wstrząs hipowolemiczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs septyczny, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zator tłuszczowy, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół pourazowy, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clopizam 200 mg

Klozapina, substancja czynna preparatu Clopizam, wykazuje złożony profil bezpieczeństwa, z kluczowym ryzykiem agranulocytozy, które ogranicza jej stosowanie do schizofrenii lekoopornej oraz psychoz w przebiegu choroby Parkinsona. Ryzyko agranulocytozy jest największe w pierwszych 18 tygodniach terapii, z częstością 32,0 przypadków na 100 000 osobo-tygodni, a skumulowana częstość wynosi 0,78%. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Do najczęstszych działań niepożądanych należą leukopenia, senność, zawroty głowy oraz zaburzenia psychotyczne, które prowadzą do przerwania terapii u 7,1-15,6% pacjentów. Ponadto klozapina może powodować zaburzenia metabolizmu glukozy, w tym hiperglikemię i kwasicę ketonową, a także działania sercowo-naczyniowe, takie jak częstoskurcz, niedociśnienie ortostatyczne i rzadkie przypadki zapalenia mięśnia sercowego czy zapaści krążeniowej.
agranulocytoza, akatyzja, aspiracja pokarmu, cukrzyca typu 2, częstoskurcz, depresja oddechowa, dysfagia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertermia, hipertriglicerydemia, karbamazepina, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpadaczkowe, leukocytoza, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, mioklonia, morfologia krwi, nadmierne wydzielanie śliny, nadpłytkowość, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, ostre zapalenie trzustki, perforacja jelit, piorunująca martwica wątroby, późna dyskineza, priapizm, próg drgawkowy, psychoza w przebiegu choroby Parkinsona, schizofrenia lekooporna, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, uogólniony napad drgawkowy, wysięk osierdziowy, wytrysk wsteczny, zaburzenie metabolizmu glukozy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zaparcie, zapaść krążeniowa, zapis EEG, zatrzymanie czynności oddechowej, zawał mięśnia sercowego, zespół iglica-fala, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Benelyte –

Benelyte to złożony roztwór do infuzji zawierający elektrolity (Na+ 140 mmol/l, K+ 4 mmol/l, Ca2+ 1 mmol/l, Mg2+ 1 mmol/l, Cl-) oraz glukozę (55,5 mmol/l, 10 g/l) i octan (30 mmol/l). Glukoza, jako podstawowy substrat energetyczny (dostarczający 168 kJ/l, 40 kcal/l), jest dystrybuowana najpierw do przestrzeni wewnątrznaczyniowej, a następnie do wewnątrzkomórkowej, gdzie ulega metabolizmowi do pirogronianu i mleczanu, wspierając funkcje OUN, erytrocytów i komórek nerki. Octan pełni rolę prekursora wodorowęglanów, co wspomaga równowagę kwasowo-zasadową. Elektrolity podlegają standardowej dystrybucji zgodnie z gospodarką wodno-elektrolitową, a ich metabolizm jest ściśle powiązany z metabolizmem glukozy, zwłaszcza w kontekście potasu, którego zapotrzebowanie wzrasta podczas wykorzystania glukozy.
cukromocz, cukrzyca, cykl Corich, glikogen, glikoliza, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, homeostaza glukozy, jon sodu, nietolerancja glukozy, obrzęk mózgu, odwodnienie hipertoniczne, osmolarność osocza, ośrodkowy układ nerwowy, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, stres metaboliczny, transport cewkowy, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie rytmu serca, zespół pourazowy
Leksykon substancji czynnych
Klozapina – Działania niepożądane

Klozapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny, jest stosowana głównie w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w przebiegu choroby Parkinsona. Najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest agranulocytoza, której częstość występowania wynosi 32,0 na 100 000 osobo-tygodni w pierwszych 18 tygodniach terapii, a skumulowana częstość w okresie do 11,6 lat wynosi 0,78%. Agranulocytoza może prowadzić do posocznicy i śmierci, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie liczby leukocytów, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Inne istotne działania niepożądane to napady padaczkowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, niedociśnienie ortostatyczne, zapalenie mięśnia sercowego), senność, zawroty głowy, zaparcia oraz nadmierne wydzielanie śliny. Klozapina obniża próg drgawkowy w sposób zależny od dawki, co wymaga ostrożności u pacjentów z padaczką i unikania karbamazepiny ze względu na ryzyko zahamowania czynności szpiku kostnego.
agranulocytoza, cukrzyca, częstoskurcz, depresja oddechowa, dysfagia, działanie niepożądane sercowo-naczyniowe, eozynofilia, hiperglikemia, karbamazepina, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpadaczkowe, lek przeciwpsychotyczny atypowy, leukocytoza, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, nadpłytkowość, napad miokloniczny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, posocznica, późna dyskineza, priapizm, próg drgawkowy, psychoza w chorobie Parkinsona, schizofrenia lekooporna, sedacja polekowa, ślinotok, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, szpik kostny, uogólniony napad padaczkowy, wielokształtny częstoskurcz komorowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia tolerancji glukozy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zaparcie, zapaść krążeniowa, zatrzymanie oddychania, zatrzymanie pracy serca, zawroty głowy, zespół iglica-fala, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pediaven NN1 –

Produkt leczniczy Pediaven NN1 (roztwór do infuzji) posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki preparatu, w tym aminokwasy, glukozę, elektrolity oraz substancje pomocnicze, co może manifestować się reakcjami alergicznymi od wysypki po wstrząs anafilaktyczny. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego), gdyż podaż aminokwasów może prowadzić do kumulacji toksycznych metabolitów. Ponadto, ze względu na zawartość glukozy (25 g/250 ml, 100 g/1000 ml), Pediaven NN1 nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką, niekontrolowaną hiperglikemią. Wysokie stężenia elektrolitów takich jak wapń (2,35 mmol/250 ml), sód (1,13 mmol/250 ml), magnez (0,53 mmol/250 ml) i chlorki (1,25 mmol/250 ml) stanowią kolejne przeciwwskazania, zwłaszcza w przypadku hiperkalcemii, hipernatremii, hipermagnezemii i hiperchloremii, ze względu na ryzyko zaburzeń homeostazy.
acyduria metylomalonowa, aminokwasy, choroba syropu klonowego, dysfagia, fenyloketonuria, hiperchloremia, hipercynkemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hiperselenemia, homocystynuria, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na składniki preparatu, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność, posocznica, przewodnienie, reakcja nadwrażliwości, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, tyrozynemia, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs krążeniowy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Aurovitas 15 mg

Aripiprazol w dawce 15 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi oraz monitorowaniem po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Zaburzenia pozapiramidowe (EPS), takie jak parkinsonizm, akatyzja, dystonia i dyskineza, pojawiają się u 25,8% pacjentów leczonych aripiprazolem w porównaniu do 57,3% w grupie haloperydolu. Akatyzja występuje u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi oraz u 6,2% pacjentów ze schizofrenią. Dystonia może pojawić się szczególnie w pierwszych dniach terapii, manifestując się kurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu. Ponadto, aripiprazol może powodować zarówno wzrost, jak i spadek stężenia prolaktyny w surowicy oraz zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność czy kompulsywne objadanie się.
akatyzja, arypiprazol, arytmia, cukrzyca, dysfagia, dyskineza, dystonia, haloperydol, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, sedacja, śpiączka hiperosmolarna, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Explemed 15 mg

Arypiprazol (Explemed) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały szczegółowo zbadane w kontrolowanych badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zespół serotoninowy, nagły zgon niewyjaśniony, arytmie typu Torsades de pointes, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół DRESS) oraz myśli i zachowania samobójcze. Arypiprazol może również indukować istotne zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne, w tym hiperprolaktynemię, hiperglikemię, cukrzycę oraz hiponatremię, co wymaga regularnego monitorowania parametrów biochemicznych i klinicznych pacjentów.
akatyzja, arytmia komorowa, bradykardia, drgawki grand mal, drżenie, dysfagia, dyskinezy późne, dystonia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, nagły zgon, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, próba samobójcza, rabdomioliza, reakcja uczuleniowa, reakcje skórne, sedacja, skurcz krtani, śpiączka hiperosmolarna, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia rytmu serca, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie krążenia, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – SmofKabiven extra Nitrogen EF –

SmofKabiven extra Nitrogen EF to emulsja do żywienia pozajelitowego zawierająca aminokwasy (33,1-166 g), glukozę (42,8-214 g) oraz tłuszcze (14,6-73,0 g), w tym olej sojowy (4,4-22 g), triglicerydy MCT (4,4-22 g), olej z oliwek (3,7-18 g) i olej rybi bogaty w kwasy omega-3 (2,2-11 g). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, ciężką hiperlipidemią, niewydolnością wątroby, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolnością nerek bez możliwości dializy, a także w stanach nagłych takich jak ciężki wstrząs, niestabilny stan ogólny, niekontrolowana hiperglikemia oraz u niemowląt i dzieci poniżej 2 lat. Ze względu na wysoką osmolalność (~1400 mOsm/kg) i osmolarność (~1200 mOsm/l) preparatu, należy ostrożnie kwalifikować pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej.
aminokwas, dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwas omega-3, kwasica metaboliczna, metabolizm składników odżywczych, nadwrażliwość, niewydolność krążenia, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybi, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, parametr koagulologiczny, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy, udar mózgu, wada metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zator naczyniowy, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kabiven Peripheral –

Kabiven Peripheral, emulsja do infuzji zawierająca aminokwasy, glukozę i tłuszcze, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na białko jaja kurzego, soję, orzeszki ziemne, substancje czynne i pomocnicze preparatu. Nie powinien być stosowany w ciężkiej hiperlipidemii, wrodzonych wadach metabolizmu aminokwasów, hiperglikemii wymagającej >6 j. insuliny/godz., ciężkiej niewydolności wątroby i nerek bez możliwości dializy, ciężkich zaburzeniach krzepnięcia oraz w stanach niestabilnych takich jak ciężki wstrząs, ostry zawał mięśnia sercowego, kwasica metaboliczna czy śpiączka hiperosmolarna. Ponadto, przeciwwskazaniem jest patologicznie podwyższone stężenie elektrolitów (Na, K, Mg, Ca, fosforany, siarczany, chlorki) oraz ostre stany takie jak obrzęk płuc, przewodnienie, niewyrównana niewydolność krążenia i odwodnienie hipotoniczne. Lek nie jest zalecany u noworodków i dzieci <2 lat oraz w zespole hemofagocytarnym.
dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na białko jaja kurzego, niestabilny stan ogólny, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wada metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – SmofKabiven extra Nitrogen EF –

Przedawkowanie SmofKabiven extra Nitrogen EF może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z nadmiernego podania emulsji tłuszczowej, aminokwasów oraz glukozy. Objawy przedawkowania tłuszczu obejmują hipertriglicerydemię, przeciążenie układu siateczkowo-śródbłonkowego, zaburzenia czynności wątroby, koagulopatię oraz zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Przedawkowanie aminokwasów manifestuje się kwasicą metaboliczną, hiperamonemią, zaburzeniami neurologicznymi oraz nudnościami i wymiotami. Nadmiar glukozy może skutkować hiperglikemią, glikozurią, odwodnieniem hiperosmolarnym oraz śpiączką hiperosmolarną. Dodatkowo, przedawkowanie może powodować przewodnienie, zaburzenia elektrolitowe i hiperosmolalność, które wymagają natychmiastowej interwencji. Monitorowanie parametrów biochemicznych, takich jak stężenia glukozy, elektrolitów, triglicerydów i amoniaku, jest kluczowe dla oceny stanu pacjenta.
aminokwas, emulsja tłuszczowa, glikozuria, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperosmolalność, hipertriglicerydemia, insulina, koagulopatia, kwasica metaboliczna, nudności i wymioty, odwodnienie hiperosmolarne, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, stężenie amoniaku, stężenie glukozy, stężenie triglicerydów, technika nerkozastępcza, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zespół przedawkowania tłuszczu, zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego
Leksykon substancji czynnych
Glukoza bezwodna – Przeciwwskazania stosowania

Glukoza bezwodna, stosowana w roztworach do hemofiltracji (np. Duosol) oraz emulsjach do infuzji (np. Kabiven Peripheral), ma liczne przeciwwskazania kliniczne. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują hiperglikemię wymagającą >6 j. insuliny/h, zasadowicę metaboliczną, hiperkaliemię, ciężką hiperlipidemię, ciężką niewydolność wątroby i nerek (bez możliwości dializy), ostrą niewydolność nerek z hiperkatabolizmem, ciężkie zaburzenia krzepnięcia, stany zwiększonego ryzyka krwotoku, niewystarczający przepływ krwi z dostępu żylnego, niestabilny stan ogólny (m.in. ostry zawał serca, kwasica metaboliczna, ciężki wstrząs), zaburzenia wodno-elektrolitowe (np. obrzęk płuc, przewodnienie, odwodnienie hipotoniczne) oraz nadwrażliwość na składniki preparatu. U noworodków i dzieci <2 lat stosowanie Kabiven Peripheral jest przeciwwskazane. Wartości krytyczne to m.in. insulina >6 j./h oraz monitorowanie stężeń potasu i wodorowęglanów w surowicy.
antykoagulacja systemowa, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, dostęp naczyniowy, emulsja do infuzji, gazometria krwi, glukoza bezwodna, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperkatabolizm, hiperlipidemia, hipernatremia, hiponatremia, kwasica metaboliczna, mocznica, nadwrażliwość na białko jaja kurzego, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, ostra niewydolność nerek, ostry zawał serca, posocznica, przewodnienie, roztwór do hemofiltracji, śpiączka hiperosmolarna, stan przedcukrzycowy, wrodzone wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zespół hemofagocytarny, zespół krótkiego jelita, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
Leksykon substancji czynnych
Tyrozyna – Przeciwwskazania stosowania

Tyrozyna, stosowana w żywieniu pozajelitowym zarówno w formie L-tyrozyny, jak i jej pochodnych (N-acetylo-L-tyrozyna, N-glicylo-L-tyrozyna), posiada liczne przeciwwskazania kliniczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na tyrozynę lub substancje pomocnicze, a także na białka jaja, soi, orzeszków ziemnych i kukurydzy w przypadku preparatów typu „all-in-one” (np. Kabiven, Olimel, Finomel). Preparaty te są niewskazane u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, takimi jak tyrozynemia i fenyloketonuria, ze względu na ryzyko poważnych powikłań metabolicznych. Ponadto, ciężka niewydolność wątroby i nerek stanowi przeciwwskazanie do stosowania tyrozyny, gdyż zaburzenia metabolizmu aminokwasów mogą prowadzić do akumulacji toksycznych metabolitów. W takich przypadkach zaleca się preparaty o zmodyfikowanym składzie aminokwasów, np. Aminoplasmal Hepa dla niewydolności wątroby oraz Aminomel Nephro czy Nephrotect dla niewydolności nerek.
emulsja tłuszczowa, fenyloketonuria, gospodarka węglowodanowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, kwasica metaboliczna, L-tyrozyna, metabolizm tyrozyny, N-acetylo-L-tyrozyna, N-glicylo-L-tyrozyna, nadwrażliwość na substancje, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, preparat all-in-one, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, toksyczny metabolit, tyrozyna, tyrozynemia, udar, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zator, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Selenu dwutlenek – Przeciwwskazania stosowania

Selen dwutlenek, obecny w preparacie Pediaven NN1 w dawkach 6,7 µg na 250 ml roztworu (4,8 µg selenu) oraz 0,03 mg na 1000 ml (19 µg selenu), jest istotnym mikroelementem w żywieniu parenteralnym, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na selen dwutlenek lub inne składniki preparatu, a także wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów i ciężka, niekontrolowana hiperglikemia, ze względu na zawartość glukozy (25 g/250 ml). Preparat nie powinien być stosowany u pacjentów z patologicznymi zaburzeniami elektrolitowymi (wapń, sód, magnez, chlorki, chrom, miedź, fluor, jod, mangan, cynk) oraz w stanach niestabilnych klinicznie, takich jak ciężki stan pourazowy, niewyrównana cukrzyca, ostra faza wstrząsu krążeniowego, ciężka kwasica metaboliczna, ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej czy śpiączka hiperosmolarna. Dodatkowo, ze względu na dożylną drogę podania, przeciwwskazania obejmują ostre obrzęki płuc, przewodnienie, nieleczoną niewydolność serca oraz odwodnienie hipotoniczne.
kumulacja selenu, kwasica metaboliczna, niekontrolowana hiperglikemia, niestabilny stan ogólny, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, patologiczne stężenie w osoczu, posocznica, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, roztwór hipertoniczny, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, toksyczność selenu, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie parenteralne
Leksykon substancji czynnych
Histydyna – Przeciwwskazania stosowania

Histydyna, jako aminokwas obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego i dializy otrzewnowej, pełni istotną rolę w metabolizmie białek ustrojowych. Jednak stosowanie preparatów zawierających histydynę wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań, aby uniknąć powikłań metabolicznych i klinicznych. Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na histydynę lub inne składniki preparatu, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów (w tym histydynemię), ciężkie zaburzenia układu krążenia (wstrząs, zapaść), hipoksję, kwasicę metaboliczną oraz ciężką niewydolność wątroby i nerek bez możliwości terapii nerkozastępczej. Szczególną uwagę należy zwrócić na stany niestabilne metabolicznie, takie jak ciężka hiperglikemia (insulina > 6 j./h), hiperlipidemia z triglicerydami ≥ 1000 mg/dl (11,4 mmol/l), oraz patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów (Na, K, Mg, Ca, P), które mogą nasilać ryzyko powikłań, w tym encefalopatii, zaburzeń rytmu serca i zespołu przetłuszczenia.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, ciężka hiperglikemia, ciężka hiperlipidemia, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, ciężka posocznica, ciężki stan pourazowy, ciężkie zaburzenie krążenia, dializa otrzewnowa, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperkaliemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipoksja, kwasica metaboliczna, niedotlenienie komórkowe, niewyrównana cukrzyca, objaw neurologiczny, odwodnienie hipotoniczne, ostry obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, terapia nerkozastępcza, udar mózgu, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zapalenie trzustki, zdekompensowana niewydolność serca, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clozapine Aristo 25 mg

Klozapina, stosowana głównie w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w przebiegu choroby Parkinsona, charakteryzuje się ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym agranulocytozy (częstość 0,78%, głównie w pierwszych 18 tygodniach terapii), napadów padaczkowych, powikłań sercowo-naczyniowych (np. częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego, kardiomiopatia) oraz zaburzeń metabolicznych, takich jak hiperglikemia i cukrzyca. Najczęstsze działania niepożądane to senność, zawroty głowy, zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. Monitorowanie liczby leukocytów jest obligatoryjne ze względu na ryzyko agranulocytozy, która może prowadzić do posocznicy i zgonu. Występują także rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zapalenie wątroby, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek oraz zaburzenia rytmu serca, w tym zatrzymanie akcji serca.
agranulocytoza, akatyzja, arytmia, cukrzyca, częstoskurcz, depresja oddechowa, dysfagia, dyzartria, eozynofilia, granulocytopenia, hiperglikemia, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, piorunująca martwica wątroby, podwyższone enzymy wątrobowe, posocznica, powikłanie sercowo-naczyniowe, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, sedacja, śpiączka hiperosmolarna, stłuszczenie wątroby, toczeń rumieniowaty układowy, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakrzepica z zatorowością, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zapaść krążeniowa, zatrzymanie moczu, zatrzymanie oddychania, zawał mięśnia sercowego, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka normalna – Przeciwwskazania stosowania

Immunoglobulina ludzka normalna (IVIg i SCIg) jest stosowana w leczeniu pierwotnych i wtórnych niedoborów odporności, jednak jej podanie wiąże się z licznymi przeciwwskazaniami. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na immunoglobuliny lub substancje pomocnicze, w tym glukozę w preparacie Optiglobin, co jest istotne u pacjentów z alergią na kukurydzę. Szczególną uwagę należy zwrócić na selektywny niedobór IgA z obecnością przeciwciał anty-IgA, gdyż podanie immunoglobuliny zawierającej IgA może wywołać ciężką reakcję anafilaktyczną. Zawartość IgA w preparatach różni się i wynosi od 12 mikrogramów/ml w Optiglobin do 400 mikrogramów/ml w Octagam 10%. Ponadto, preparaty przeznaczone do podania podskórnego nie mogą być podawane dożylnie, a podanie domięśniowe jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką małopłytkowością lub zaburzeniami hemostazy ze względu na ryzyko krwawień.
alergia na kukurydzę, choroba sercowo-naczyniowa, dieta niskosodowa, hiperglikemia, hiperlaktatemia, hiponatremia, hipowolemia, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na immunoglobuliny, niedobór IgA, niedobór odporności, nietolerancja glukozy, niezakaźne zapalenie płuc, ostra niewydolność nerek, ostre uszkodzenie płuc, paraproteinemia, posocznica, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciała anty-IgA, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, śpiączka hiperosmolarna, zaburzenia hemostazy
Leksykon substancji czynnych
Potas chlorek – Przeciwwskazania stosowania

Chlorek potasu jest kluczowym lekiem w terapii hipokalemii, dostępny w postaci roztworów do infuzji o stężeniach 20 mmol/l i 40 mmol/l (Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi oraz Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi) oraz koncentratów 2000 mmol/l (Kalium chloratum 15% Kabi i Kalium chloratum WZF 15%). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są hiperkaliemia (stężenie potasu w surowicy >5,5 mmol/l), hiperchloremia, ciężka niewydolność nerek z oligurią lub anurią, niewyrównana niewydolność serca, choroba Addisona oraz nadwrażliwość na substancję czynną. Dodatkowo, roztwory zawierające glukozę są przeciwwskazane u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą, hiperglikemią, śpiączką hiperosmolarna, hiperlaktatemią oraz inną nietolerancją glukozy, ze względu na ryzyko pogorszenia kontroli glikemii i zaburzeń metabolicznych.
antagonista receptora angiotensyny, anuria, chlorek potasu, choroba Addisona, cukrzyca, diuretyk oszczędzający potas, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, EKG, hiperchloremia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlaktatemia, hipokalemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reniny, koncentrat do sporządzania roztworu, kwasica hiperchloremiczna, lek beta-adrenolityczny, lek hipoglikemizujący, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór aldosteronu, niedobór potasu, niedoczynność kory nadnerczy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja glukozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, oliguria, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Finomel Peri –

Finomel Peri to emulsja do infuzji stosowana w żywieniu pozajelitowym, zawierająca aminokwasy (34-64 g), glukozę (77-143 g), tłuszcze (32-60 g) oraz elektrolity, takie jak sód (27,4-50,9 mmol), potas (20,6-38,2 mmol), magnez (3,4-6,4 mmol), wapń (1,7-3,2 mmol), fosforany (6,6-16,6 mmol), cynk (0,03-0,05 mmol), chlorki (37,6-69,9 mmol), siarczany (3,5-6,4 mmol) i octany (49,3-91,7 mmol). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, w tym białka ryb, jaja, soję, orzeszki ziemne i kukurydzę, a także u osób z ciężką hiperlipidemią, niewydolnością wątroby i nerek bez dostępu do dializy, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów oraz nieleczoną hiperglikemią. Szczególną uwagę należy zwrócić na patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów, które mogą stanowić przeciwwskazanie do terapii.
białko rybie, bilans płynów, emulsja do infuzji, gospodarka lipidowa, hemodializa, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwas omega-3, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy, udar mózgu, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Tryptofan – Przeciwwskazania stosowania

Tryptofan, jako niezbędny aminokwas, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub inne składniki preparatów ją zawierających, a także u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego). Podawanie tryptofanu jest niewskazane w ciężkiej niewydolności wątroby i cholestazie wewnątrzwątrobowej ze względu na ryzyko gromadzenia toksycznych metabolitów i nasilenia encefalopatii wątrobowej. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność nerek bez dostępu do terapii nerkozastępczej, ciężkie zaburzenia krążenia (wstrząs, zdekompensowana niewydolność serca), ciężką hiperglikemię (niewyrównaną insuliną do 6 j./h), hiperlipidemię z hipertriglicerydemią, kwasicę metaboliczną, hipoksję oraz patologiczne zaburzenia elektrolitowe (sód, potas, magnez, wapń, fosfor).
aminoacidopatia, aminokwas niezbędny, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, encefalopatia wątrobowa, fenyloketonuria, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na substancje, niedotlenienie komórkowe, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca zdekompensowana, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, reakcja alergiczna, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, terapia nerkozastępcza, tryptofan, udar, wstrząs, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krążenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapalenie trzustki, zator, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Molibden – Przeciwwskazania stosowania

Molibden, będący kofaktorem wielu enzymów, jest składnikiem preparatów wielopierwiastkowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, jednak jego podawanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Główne z nich to nadwrażliwość na molibden lub substancje pomocnicze, zaburzenia czynności wątroby i dróg żółciowych, zwłaszcza całkowite zatrzymanie odpływu żółci oraz cholestaza z bilirubiną >140 µmol/l i podwyższonymi enzymami wątrobowymi (γ-GT, fosfataza zasadowa). Przeciwwskazane jest także stosowanie u pacjentów z podwyższonym stężeniem molibdenu w surowicy, a także u noworodków i niemowląt (np. preparat Tracutil) oraz dzieci o masie ciała <15 kg (Supliven). Wskazane jest ponadto unikanie molibdenu u chorych z chorobą Wilsona, hemochromatozą i innymi zaburzeniami magazynowania żelaza, ze względu na obecność miedzi i żelaza w preparatach, które mogą nasilać objawy tych schorzeń.
charakterystyka produktu leczniczego, cholestaza, choroba Wilsona, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hemochromatoza, hemosyderoza, hiperglikemia, kofaktor enzymu, kwasica metaboliczna, molibdenian amonu, molibdenian sodu, niedożywienie, niestabilny stan ogólny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, pierwiastek śladowy, proces metaboliczny, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, stężenie bilirubiny, wstrząs krążeniowy, wstrząs septyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie magazynowania żelaza, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie metabolizmu miedzi, zatrzymanie odpływu żółci, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Mangan – Przeciwwskazania stosowania

Mangan jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jednak jego podawanie wymaga ostrożności i uwzględnienia licznych przeciwwskazań klinicznych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest całkowita cholestaza oraz znaczna cholestaza z bilirubiną >140 µmol/l, ze względu na ryzyko kumulacji manganu w organizmie. Choroba Wilsona, hemochromatoza i inne zaburzenia magazynowania żelaza również wykluczają stosowanie manganu, gdyż mogą nasilać zaburzenia metaboliczne. Przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na mangan lub substancje pomocnicze, zaburzenia czynności nerek, niestabilny stan ogólny pacjenta (np. wstrząs septyczny, kwasica metaboliczna), a także zaburzenia przemiany żelaza i miedzi, które mogą zaburzać homeostazę pierwiastków śladowych. W przypadku żywienia pozajelitowego preparaty zawierające mangan nie powinny być stosowane u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów.
cholestaza, choroba Wilsona, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gromadzenie żelaza, hemochromatoza, hemosyderoza, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, metabolizm miedzi, mikroelement niezbędny, nadwrażliwość na składnik, pierwiastek śladowy, równowaga elektrolitowa, śpiączka hiperosmolarna, stężenie bilirubiny, wstrząs septyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Przeciwwskazania stosowania

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) są kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Lipidem oraz rodzina SmofKabiven. Ich stosowanie jest jednak obwarowane licznymi przeciwwskazaniami, w tym nadwrażliwością na składniki preparatu (białko ryb, jaja, orzeszki ziemne, białko soi, same MCT oraz substancje pomocnicze). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka hiperlipidemia, definiowana dla Lipidem jako hipertriglicerydemia ≥1000 mg/dl (11,4 mmol/l), a także ciężka niewydolność wątroby, cholestaza wewnątrzwątrobowa, ciężka koagulopatia, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe oraz ciężka niewydolność nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego. Dodatkowo, preparaty SmofKabiven są przeciwwskazane u dzieci poniżej 2 lat, co nie dotyczy Lipidem.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, koagulopatia, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, nadwrażliwość na składniki, niedotlenienie tkanek, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, posocznica, przewodnienie, SIRS, śpiączka hiperosmolarna, triglicerydy MCT, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zatorowość tłuszczowa, zatorowość zakrzepowa, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Acetylocysteina – Przeciwwskazania stosowania

Acetylocysteina, wykazująca działanie mukolityczne i antyoksydacyjne, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym metylu parahydroksybenzoesan (E 218) czy sodu edetynian, obecne w niektórych preparatach. Ponadto, stosowanie acetylocysteiny jest przeciwwskazane u pacjentów z czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy ze względu na ryzyko nasilenia podrażnienia błony śluzowej. W ostrym stanie astmatycznym lek może nasilać skurcz oskrzeli, co stanowi zagrożenie życia. Wiek pacjenta jest kluczowym czynnikiem ograniczającym stosowanie – preparaty o dawkach 20 mg/ml nie powinny być podawane dzieciom poniżej 3 lat, natomiast preparaty o wysokiej zawartości substancji czynnej (600 mg) są przeciwwskazane u dzieci poniżej 14 lat. Dodatkowo, nietolerancja fruktozy i fenyloketonuria wykluczają stosowanie niektórych preparatów zawierających odpowiednio fruktozę lub aspartam.
choroba wrzodowa żołądka, działanie mukolityczne, fenyloketonuria, fizykoterapia oddechowa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiponatremia, kwasica metaboliczna, lek mukolityczny, lek wykrztuśny, metabolizm aminokwasów, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość na substancję czynną, niedotlenienie komórkowe, niedrożność dróg oddechowych, niestabilny stan krążeniowy, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, ostry stan astmatyczny, skurcz oskrzeli, sodu edetynian, śpiączka hiperosmolarna, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zapalenie dwunastnicy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi (3 mg + 50 mg)/ml

Roztwór do infuzji Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi zawiera 3 mg potasu chlorku i 50 mg glukozy na 1 ml, co odpowiada stężeniom jonów potasu (K+) i chlorkowych (Cl-) na poziomie 40 mmol/l. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperchloremią, hiperkaliemią, ciężką niewydolnością nerek z oligurią lub anurią, niewyrównaną niewydolnością serca oraz chorobą Addisona, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń elektrolitowych i powikłań kardiologicznych. Dodatkowo, ze względu na zawartość glukozy (50 mg/ml), lek nie powinien być stosowany u osób z niewyrównaną cukrzycą, hiperglikemią, śpiączką hiperosmolarna, nietolerancją glukozy oraz hiper-laktatemią, gdyż może to pogorszyć stan metaboliczny pacjenta.
anuria, choroba Addisona, cukrzyca niewyrównana, gospodarka węglowodanowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperchloremia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlaktatemia, jon chlorkowy, jon potasu, niedoczynność kory nadnerczy, nietolerancja glukozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, oliguria, osmolarność, potas w surowicy, przeciążenie objętościowe, śpiączka hiperosmolarna, stres metaboliczny, zaburzenia metabolizmu glukozy
Leksykon substancji czynnych
Potasu chlorek – Przeciwwskazania stosowania

Stosowanie potasu chlorku jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub jej składniki pomocnicze, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych od łagodnych do anafilaktycznych. Hiperkaliemia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż podawanie potasu może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, osłabienia mięśni, a nawet zatrzymania akcji serca. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność nerek (zwłaszcza ze skąpomoczem lub bezmoczem), ciężką niewydolność serca, niestabilny stan krążeniowy (wstrząs), blok serca oraz obrzęk płuc. W stanach kwasicy metabolicznej i zasadowicy metabolicznej stosowanie potasu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na zmiany dystrybucji jonów potasu między przestrzenią wewnątrz- i zewnątrzkomórkową, co może nasilać hiperkaliemię lub maskować hipokaliemię. Ponadto, hipernatremia, hiperkalcemia i hipermagnezemia są przeciwwskazaniami do stosowania potasu, zwłaszcza w preparatach zawierających jednocześnie te elektrolity.
amiloryd, blok serca, ceftriakson, choroba Crohna, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka posocznica, ciężki stan pourazowy, dializoterapia, eplerenon, gastropareza, glikozyd naparstnicy, hemofiltracja, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hiperwolemia, kwasica metaboliczna, lek moczopędny oszczędzający potas, niedotlenienie komórkowe, niedrożność porażenna jelit, niestabilny stan krążeniowy, niewyrównana cukrzyca, niewyrównana niewydolność krążenia, obrzęk płuc, osłabienie mięśni, ostry zawał serca, perforacja jelita, przewlekła choroba nerek, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, skąpomocz, śpiączka hiperosmolarna, spironolakton, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, triamteren, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie rytmu serca, zasadowica metaboliczna, zatrzymanie akcji serca, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Leucyna – Przeciwwskazania stosowania

Leucyna, jako aminokwas o rozgałęzionym łańcuchu (BCAA), pełni kluczową rolę w syntezie białek i metabolizmie energetycznym, jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane w wielu stanach klinicznych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem są wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, takie jak choroba syropu klonowego (MSUD) czy acyduria izowaleranowa, gdzie podanie leucyny może prowadzić do nasilenia objawów neurologicznych i metabolicznych. Ponadto, preparaty zawierające leucynę są niewskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami układu krążenia (wstrząs, niewydolność serca, niestabilność hemodynamiczna), ciężką niewydolnością wątroby (w tym cholestazą i zaawansowaną chorobą wątroby), a także u osób z ciężką niewydolnością nerek bez leczenia nerkozastępczego. Warto podkreślić, że w przypadku dostępności procedur nerkozastępczych, podanie leucyny może być rozważone, ale wymaga ścisłej kontroli i dostosowania dawki.
aminokwasy o rozgałęzionym łańcuchu, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipoksja, katabolizm, kwasica metaboliczna, leucyna, metabolizm energetyczny, niestabilna cukrzyca, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność krążenia, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, śpiączka, śpiączka hiperosmolarna, synteza białek, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia układu krążenia, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie kliniczne
Leksykon substancji czynnych
Glukoza – Przeciwwskazania stosowania

Glukoza, będąca podstawowym substratem energetycznym, jest szeroko stosowana w infuzjach i żywieniu pozajelitowym, jednak jej podawanie wymaga ostrożności w określonych stanach klinicznych. Przeciwwskazania obejmują hiperglikemię oporną na insulinę (>6 j./h), niewyrównaną cukrzycę, śpiączkę hiperosmolarną oraz inne zaburzenia metabolizmu glukozy, które mogą prowadzić do pogłębienia hiperglikemii i zaburzeń metabolicznych. Kwasica metaboliczna, zwłaszcza mleczanowa, jest przeciwwskazaniem ze względu na ryzyko nasilenia glikolizy beztlenowej i wzrostu stężenia mleczanów. Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, takie jak przewodnienie, hiperkaliemia, hipernatremia oraz znaczna hipokaliemia bez suplementacji potasu, również dyskwalifikują stosowanie roztworów glukozy. Ponadto, ciężka niewydolność nerek (oliguria/anuria), wątroby i niewyrównana niewydolność serca stanowią istotne przeciwwskazania ze względu na upośledzony metabolizm i wydalanie glukozy oraz ryzyko przewodnienia.
antykoagulacja systemowa, ceftriakson, choroba Crohna, dializa otrzewnowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipowolemia, krwotok śródczaszkowy, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, metabolizm węglowodanów, nadwrażliwość na glukozę, niedrożność jelita, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłka, zasadowica metaboliczna, zatorowość, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Glucosum 5% Fresenius 50 mg/ml

Przedawkowanie roztworu glukozy 5% Fresenius (50 mg/ml, 50 g glukozy w 1000 ml, osmolarność 278 mOsmol/l) może prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych i hemodynamicznych. Nieleczona hiperglikemia i cukromocz wywołują kaskadę objawów, w tym zaburzenia świadomości, śpiączkę hiperosmolarna oraz odwodnienie, które stanowią zagrożenie życia. Dodatkowo, nadmierna podaż płynów może skutkować przeciążeniem układu krążenia oraz zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza sodu i potasu, wymagającymi szybkiej diagnostyki i korekty. Monitorowanie poziomu glukozy, elektrolitów oraz parametrów hemodynamicznych jest kluczowe w ocenie stanu pacjenta.
cukromocz, diureza osmotyczna, glukoza jednowodna, hiperglikemia, hiperosmolarność osocza, insulinoterapia, intensywna terapia, ketonemia, monitorowanie funkcji życiowych, nawodnienie, osmolarność roztworu, parametry neurologiczne, przeciążenie płynami, roztwór do infuzji, roztwór glukozy do infuzji, śpiączka hiperosmolarna, stężenie glukozy we krwi, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości
Leksykon leków
Działania niepożądane – Nonpres Duo 25 mg + 40 mg

Eplexemid, zawierający eplerenon (25 mg lub 50 mg) oraz furosemid (40 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący liczne działania niepożądane związane z mechanizmem działania obu substancji czynnych. W badaniach klinicznych EPHESUS i EMPHASIS-HF częstość działań niepożądanych eplerenonu była porównywalna z placebo, choć u pacjentów ≥75 lat odnotowano nieistotny statystycznie wzrost przypadków udaru mózgu. Furosemid najczęściej powoduje zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipokaliemia), hipowolemię i odwodnienie, szczególnie u osób starszych, co może prowadzić do zapaści krążeniowej i zwiększonego ryzyka zakrzepicy. Wśród działań niepożądanych eplerenonu dominują hiperkaliemia i zaburzenia metaboliczne, a także lewokomorowa niewydolność serca i migotanie przedsionków. Furosemid natomiast często wywołuje obniżenie ciśnienia tętniczego z objawami ortostatycznymi oraz przemijające wzrosty stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy. Rzadkie, ale poważne działania obejmują śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre zatrzymanie moczu, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona) oraz zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza i niedokrwistość aplastyczna.
agranulocytoza, badanie kliniczne, biegunka, cholestaza wewnątrzwątrobowa, encefalopatia wątrobowa, eozynofilia, eplerenon, furosemid, ginekomastia, głuchota, hipercholesterolemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hipowolemia, kurcz mięśni, leukopenia, lewokomorowa niewydolność serca, małopłytkowość, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie trzustki, ostre zatrzymanie moczu, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy wysiękowy, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie kreatyniny, szumy uszne, tachykardia, triglicerydy we krwi, udar mózgu, utrata przytomności, wymioty, wzdęcie, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie równowagi, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepica tętnic, zapalenie naczyń, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zaparcie, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon substancji czynnych
Manganu chlorek – Przeciwwskazania stosowania

Chlorek manganu, występujący w postaci manganu(II) chlorku czterowodnego, jest składnikiem preparatów do całkowitego żywienia pozajelitowego, szczególnie w pediatrii. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, ciężką niekontrolowaną hiperglikemię oraz chorobę Wilsona (szczególnie w przypadku preparatu Peditrace, zawierającego 1 μg/ml manganu, tj. 18,2 nmol/ml). Preparaty te nie powinny być stosowane u pacjentów w niestabilnym stanie ogólnym, z ciężkimi stanami pourazowymi, niewyrównaną cukrzycą, ostrą fazą wstrząsu krążeniowego, ciężką kwasicą metaboliczną, ciężkim zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej czy śpiączką hiperosmolarna. Ponadto przeciwwskazaniem do dożylnego podawania są stany takie jak ostry obrzęk płuc, przewodnienie, nieleczona niewydolność serca oraz odwodnienie hipotoniczne.
cholestaza, choroba Wilsona, hiperglikemia, kwasica metaboliczna, mangan(II) chlorek czterowodny, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, objawy neurotoksyczne, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wstrząs krążeniowy, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zastój żółci, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Injectio Glucosi 5% Baxter 50 mg/ml

Injectio Glucosi 5% Baxter, zawierający 50 mg/ml glukozy jednowodnej, jest przeciwwskazany u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą, śpiączką hiperosmolarna, hiperglikemią, hiperlaktatemią oraz u osób z nadwrażliwością na glukozę lub alergią na kukurydzę. Podanie roztworu w tych stanach może prowadzić do nasilenia hiperglikemii, kwasicy ketonowej, odwodnienia hiperosmotycznego, zaburzeń elektrolitowych, pogłębienia kwasicy metabolicznej oraz reakcji alergicznych. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u pacjentów w stanie stresu metabolicznego (np. sepsa, uraz), gdzie względna insulinooporność potęguje efekt hiperglikemiczny. Warto podkreślić, że preparat dostarcza około 200 kcal/l, co należy uwzględnić w bilansie energetycznym pacjenta.
alergia na kukurydzę, choroba sercowo-naczyniowa, glikoliza beztlenowa, hiperglikemia, hiperlaktatemia, insulinooporność, kwasica ketonowa, kwasica metaboliczna, lek hipoglikemizujący, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewyrównana cukrzyca, odwodnienie hiperosmotyczne, roztwór glukozy, śpiączka hiperosmolarna, stres metaboliczny, udar mózgu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie tolerancji glukozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripiprazole Medical Valley

Podczas terapii arypiprazolem poprawa kliniczna może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza u osób z wysokim ryzykiem zachowań samobójczych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) oraz u osób predysponowanych do niedociśnienia. Arypiprazol wiąże się z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczna jest identyfikacja czynników ryzyka i wdrożenie profilaktyki. W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i innych zaburzeń pozapiramidowych, a w razie ich wystąpienia rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Rzadko obserwowano Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
ADHD, akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba psychiczna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, dyskineza, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, parkinsonizm, patologiczny hazard, psychoza związana z demencją, śpiączka hiperosmolarna, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Apra-swift 30 mg

Lek Apra-swift zawierający arypiprazol charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana (częstość nieokreślona). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to akatyzja i nudności (>3% pacjentów). Szczególnie istotne są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym Torsades de pointes, zatrzymanie akcji serca, bradykardia), powikłania metaboliczne (cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa), choroba zakrzepowo-zatorowa żył, zespół serotoninowy oraz drgawki typu grand mal. W trakcie terapii należy monitorować zaburzenia psychiczne (w tym myśli i próby samobójcze), zaburzenia kontroli impulsów, rabdomiolizę oraz objawy agresji i nadmiernego pobudzenia.
akatyzja, arypiprazol, arytmia, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, drgawki grand mal, dysfagia, dystonia, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, napad przymusowego patrzenia, neutropenia, niedobór laktazy, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, poriomania, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotoalergiczna, skurcz krtani, śpiączka hiperosmolarna, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół DRESS, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Nonpres Duo 50 mg + 40 mg

Profil bezpieczeństwa leku Eplexemid, zawierającego eplerenon i furosemid, opiera się na danych z badań klinicznych EPHESUS i EMPHASIS-HF oraz obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Eplerenon wykazuje częstość działań niepożądanych porównywalną z placebo, z niezbyt częstymi przypadkami odmiedniczkowego zapalenia nerek, eozynofilii oraz rzadką niedoczynnością tarczycy i hiperkaliemią. Furosemid najczęściej powoduje zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiponatremia), hipowolemię i odwodnienie, szczególnie u osób starszych. Obie substancje mogą prowadzić do zaburzeń czynności nerek, od przemijającego wzrostu kreatyniny i mocznika do niewydolności nerek. W badaniu EPHESUS odnotowano nieistotny statystycznie wzrost udarów mózgu u pacjentów ≥75 lat. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest według MedDRA, z podziałem na bardzo często (>1/10), często (>1/100 do <1/10), niezbyt często (>1/1000 do <1/100), rzadko (>1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000).
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, encefalopatia wątrobowa, eozynofilia, eplerenon i furosemid, ginekomastia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipoproteinemia, hipowolemia, leukopenia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie trzustki, parestezja, plamica, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, udar mózgu, wysypka pęcherzowa, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon substancji czynnych
Kwas glutaminowy – Przeciwwskazania stosowania

Kwas glutaminowy, aminokwas endogenny stosowany w żywieniu pozajelitowym, posiada liczne przeciwwskazania kliniczne, które należy uwzględnić dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na kwas glutaminowy lub inne składniki preparatu, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolność wątroby i nerek (szczególnie bez dostępu do terapii nerkozastępczej), a także ciężką hiperglikemię wymagającą podania >6 j. insuliny/godz., kwasicę metaboliczną oraz zaburzenia elektrolitowe, takie jak hiperkaliemia, hipernatremia, hiperkalcemia, hiperfosfatemia i hipermagnezemia. Dodatkowo, przeciwwskazaniem są stany niestabilności hemodynamicznej (wstrząs), hipoksja, obrzęk płuc, niewyrównana niewydolność serca (szczególnie przy frakcji wyrzutowej <30%), niestabilny metabolizm (np. ciężka posocznica, śpiączka hiperosmolarna), zaburzenia krzepnięcia oraz ciężka hiperlipidemia (triglicerydy ≥1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l). U dzieci poniżej 2 lat preparaty zawierające kwas glutaminowy nie są zalecane ze względu na ryzyko zaburzeń metabolicznych i wzrostu.
aminokwas endogenny, cholestaza wewnątrzwątrobowa, encefalopatia wątrobowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hiperosmolarność osocza, hipertriglicerydemia, hipoksja, kwas glutaminowy, kwas L-glutaminowy, kwas mlekowy, kwasica metaboliczna, niedotlenienie komórkowe, niestabilność układu krążenia, niewydolność oddechowa, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk płuc, posocznica, reakcja anafilaktyczna, refeeding syndrome, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka hiperosmolarna, terapia nerkozastępcza, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie trzustki, zatorowość tłuszczowa, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół pourazowy, zespół szoku pokarmowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symcloza

Produkt leczniczy Symcloza (klozapina) niesie ryzyko agranulocytozy, dlatego stosowanie jest ograniczone do pacjentów z prawidłową liczbą leukocytów (WBC ≥ 3500/mm³, tj. ≥ 3,5×10⁹/L) i neutrofili (ANC ≥ 2000/mm³, tj. ≥ 2,0×10⁹/L) przed rozpoczęciem terapii. Monitorowanie hematologiczne jest obowiązkowe: co tydzień przez pierwsze 18 tygodni, następnie co najmniej raz na 4 tygodnie oraz przez 4 tygodnie po zakończeniu leczenia. W przypadku spadku WBC poniżej 3000/mm³ (3,0×10⁹/L) lub ANC poniżej 1500/mm³ (1,5×10⁹/L) konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i codzienna kontrola morfologii krwi. Dodatkowo, u pacjentów z eozynofilią powyżej 3000/mm³ (3,0×10⁹/L) lub małopłytkowością poniżej 50 000/mm³ (50×10⁹/L) zaleca się przerwanie leczenia. Pacjenci powinni być edukowani w zakresie natychmiastowego zgłaszania objawów infekcji, takich jak gorączka czy ból gardła, które mogą wskazywać na neutropenię.
agranulocytoza, badanie przedmiotowe, całkowita liczba neutrofili, choroba zakrzepowo-zatorowa, częstoskurcz, dyslipidemia, działanie hematologiczne niepożądane, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, hiperglikemia, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, leukogram, liczba białych krwinek, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objaw cholinergiczny, ostra reakcja odstawienna, śpiączka hiperosmolarna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie tolerancji glukozy, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Walina – Przeciwwskazania stosowania

Walina, jako aminokwas egzogenny z grupy BCAA, jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, jednak jej stosowanie wymaga szczegółowej analizy przeciwwskazań. Główne przeciwwskazania obejmują wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zwłaszcza chorobę syropu klonowego (MSUD), gdzie podanie waliny może prowadzić do ciężkiej kwasicy metabolicznej i encefalopatii. Ciężka niewydolność wątroby (w tym zaawansowana choroba, cholestaza i niewydolność), a także niewydolność nerek bez możliwości dializy stanowią istotne ograniczenia ze względu na ryzyko akumulacji toksycznych metabolitów. Dodatkowo, preparaty z waliną są przeciwwskazane w stanach niestabilności układu krążenia (wstrząs, zapaść), hipoksji, kwasicy metabolicznej, ciężkiej hiperglikemii (w tym wymagającej >6 j. insuliny/godz.), ciężkiej hiperlipidemii (triglicerydy ≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l) oraz zaburzeniach elektrolitowych, takich jak hiperkaliemia i hipernatremia.
aminokwas rozgałęziony, ceftriakson, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, dializoterapia, encefalopatia, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hipoksja, krwotok śródczaszkowy, krwotok śródrdzeniowy, kwasica metaboliczna, mocznica, nadwrażliwość na lek, niedotlenienie komórkowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, posocznica, przewodnienie, sól wapniowa, śpiączka hiperosmolarna, terapia nerkozastępcza, udar, wstrząs, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripsan 15 mg

Profil bezpieczeństwa arypiprazolu, substancji czynnej leku Aripsan, został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi (>3%) są akatyzja i nudności. W badaniach kontrolowanych placebo, częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u pacjentów ze schizofrenią wynosiła 19% dla arypiprazolu i 13,1% dla placebo, natomiast u pacjentów z epizodami maniakalnymi w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I EPS występowały u 23,5% leczonych arypiprazolem i 53,3% leczonych haloperydolem. Akatyzja u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi występowała u 12,1% osób leczonych arypiprazolem, a u pacjentów ze schizofrenią u 6,2%. W populacji młodzieży (13-17 lat) częstość działań niepożądanych była zbliżona do dorosłych, z wyjątkiem wyższej częstości senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (odpowiednio ≥10% i do 16%). Średnie przyrosty masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wynosiły 2,4 kg po 12 tygodniach i 5,8 kg po 30 tygodniach leczenia arypiprazolem.
dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, fotofobia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zespół odstawienny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Śpiączka – Objawy

Śpiączka to stan głębokiej nieprzytomności charakteryzujący się całkowitym brakiem reakcji na bodźce zewnętrzne, w tym brak odpowiedzi źrenic na światło oraz nieregularnym oddechem, który może wymagać wspomagania respiratorem. Ocena głębokości śpiączki opiera się na Skali Glasgow, gdzie wynik ≤8 punktów definiuje stan śpiączki. Etiologia jest zróżnicowana i obejmuje urazy głowy, udary, guzy, zatrucia, zaburzenia metaboliczne (np. hipoglikemia, hiperglikemia) oraz infekcje. Szczególną uwagę zwraca się na śpiączkę cukrzycową, która może mieć postać ketonową, hiperosmolarna lub hipoglikemiczną, z istotnym ryzykiem uszkodzenia mózgu przy przedłużonej hipoglikemii. Przebieg śpiączki dzieli się na cztery stadia, od głębokiej nieświadomości do powolnego odzyskiwania reakcji na bodźce, a czas trwania zwykle wynosi 2-4 tygodnie, choć może się przedłużać w ciężkich przypadkach.
ciśnienie wewnątrzczaszkowe, guz mózgu, hipoglikemia, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwasica ketonowa, niedotlenienie mózgu, odleżyny, reakcja źrenic, skala Glasgow, śpiączka, śpiączka cukrzycowa, śpiączka farmakologiczna, śpiączka hiperosmolarna, śpiączka hipoglikemiczna, stan minimalnej świadomości, stan padaczkowy, stan wegetatywny, trwały stan wegetatywny, twór siatkowaty, udar mózgu, urazowe uszkodzenie mózgu, wodogłowie, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia oddychania, zapalenie mózgu, zapalenie płuc, zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Symcloza 100 mg

Klozapina, substancja czynna leku Symcloza, charakteryzuje się złożonym profilem działań niepożądanych, z których najistotniejszym jest ryzyko agranulocytozy, szczególnie w pierwszych 18 tygodniach terapii (częstość 32,0 na 100 000 osobo-tygodni). Wymaga to systematycznego monitorowania morfologii krwi i natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku leukopenii lub neutropenii. Inne poważne działania niepożądane obejmują napady padaczkowe, powikłania sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego, arytmie) oraz gorączkę. Najczęstsze objawy to senność, sedacja, zawroty głowy, zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. Od 7,1% do 15,6% pacjentów przerywa terapię z powodu działań niepożądanych, głównie leukopenii, senności i zawrotów głowy. Klozapina jest wskazana wyłącznie w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w chorobie Parkinsona, gdy inne metody zawiodły.
agranulocytoza, akatyzja, częstoskurcz, częstoskurcz komorowy, depresja oddechowa, dysfagia, eozynofilia, granulocytopenia, kardiomiopatia, klozapina, kwasica ketonowa, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, majaczenie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objaw pozapiramidowy, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, powikłanie sercowo-naczyniowe, późna dyskineza, priapizm, psychoza w chorobie Parkinsona, schizofrenia oporna na leczenie, sedacja, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, układowy toczeń rumieniowaty, wysięk osierdziowy, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie tolerancji glukozy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zapaść krążeniowa, zapis EEG, zatrzymanie pracy serca, zespół iglica-fala, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kabiven –

Kabiven, jako kompleksowy preparat do żywienia pozajelitowego, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, zwłaszcza białko jaja kurzego, soję i orzeszki ziemne, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Nie powinien być stosowany u osób z ciężką hiperlipidemią, wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów oraz hiperglikemią wymagającą podawania ponad 6 jednostek insuliny na godzinę, ze względu na zawartość emulsji tłuszczowej i 19% roztwór glukozy. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężką niewydolność wątroby i nerek (bez możliwości leczenia nerkozastępczego), ciężkie zaburzenia krzepnięcia oraz patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów (sód 32-80 mmol, potas 24-60 mmol, magnez 4-10 mmol, wapń 2-5 mmol, fosforany 10-25 mmol, siarczany 4-10 mmol, chlorki 46-116 mmol, octany 39-97 mmol). Kabiven nie jest wskazany u pacjentów w niestabilnym stanie klinicznym, takich jak ciężki wstrząs, zespół hemofagocytarny, ostry zawał mięśnia sercowego, kwasica metaboliczna czy ciężka posocznica, a także u noworodków i dzieci poniżej 2 lat ze względu na odmienne potrzeby metaboliczne i tolerancję składników.
białko jaja kurzego, cukrzyca niewyrównana, dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan hiperkataboliczny, techniki nerkozastępcze, wady metabolizmu aminokwasów, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ponownego odżywienia, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Klozapol 100 mg

Klozapina, stosowana w leczeniu opornej schizofrenii oraz psychoz w przebiegu choroby Parkinsona, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, z których najpoważniejszym jest agranulocytoza. Ryzyko jej wystąpienia wynosi 0,78% w okresie do 11,6 lat terapii, z około 70% przypadków rozwijających się w pierwszych 18 tygodniach leczenia (32,0 na 100 000 osobo-tygodni). Konieczne jest systematyczne monitorowanie morfologii krwi, szczególnie w początkowym okresie terapii. Inne istotne działania niepożądane to napady padaczkowe (zależne od dawki), niedociśnienie ortostatyczne, częstoskurcz, zaburzenia metaboliczne (w tym hiperglikemia i przyrost masy ciała), a także rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłania kardiologiczne, takie jak zapalenie mięśnia sercowego i kardiomiopatia. Częstość występowania działań niepożądanych waha się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co wymaga indywidualizacji i ścisłej kontroli terapii.
agranulocytoza, aspiracja, częstoskurcz, depresja oddechowa, drgawka miokloniczne, dysfagia, eozynofilia, granulocytopenia, hiperglikemia, kardiomiopatia, klozapina, kwasica ketonowa, leukopenia, majaczenie, morfologia krwi, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nudność, ostra reakcja odstawienna, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, późna dyskineza, priapizm, psychoza w chorobie Parkinsona, schizofrenia oporna na leczenie, śpiączka hiperosmolarna, uogólniony napad padaczkowy, uspokojenie polekowe, wysięk osierdziowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zaparcie, zapaść krążeniowa, zatrzymanie oddychania, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa