Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aripiprazole Medical Valley

Podczas leczenia przeciwpsychotycznego z zastosowaniem arypiprazolu kliniczna poprawa stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach, dlatego przez cały ten okres pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją lekarza.¹

Ryzyko samobójstwa i zachowania autodestrukcyjne

Zachowania samobójcze są ściśle powiązane z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju. W niektórych przypadkach próby samobójcze były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być poddani intensywnemu nadzorowi medycznemu podczas terapii przeciwpsychotycznej.²

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Należy zachować szczególną ostrożność stosując arypiprazol u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgu
• stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, przyjmowanie leków przeciwnadciśnieniowych)
• nadciśnienie tętnicze (w tym postępujące lub złośliwe)³

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE)

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych wiąże się z ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ang. Venous Thromboembolism, VTE). Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze, szczególnie u pacjentów z nabytymi czynnikami ryzyka.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas terapii arypiprazolem była porównywalna z placebo. Należy jednak zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Późne dyskinezy i inne objawy pozapiramidowe

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, podczas stosowania arypiprazolu zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagające interwencji medycznej. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych arypiprazolem należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Istotne jest aby pamiętać, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet pojawić dopiero po przerwaniu leczenia.⁶

W badaniach pediatrycznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta przyjmującego arypiprazol wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) to potencjalnie śmiertelny zespół objawów, który może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem.

Kliniczne objawy NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się oraz zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić także dodatkowe objawy, takie jak:

• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

Należy jednak pamiętać, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować także bez związku z NMS. W przypadku pojawienia się wyżej wymienionych objawów lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać podawanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych opisywano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas leczenia arypiprazolem. Z tego względu lek należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u osób z chorobami predysponującymi do takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4 lat; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem stwierdzono wyższe ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów otrzymujących arypiprazol wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Choć przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich była związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcjami (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach u pacjentów odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym przypadki zakończone zgonem (średnia wieku pacjentów: 84 lata; zakres 78-88 lat). Działania niepożądane ze strony krążenia mózgowego zgłaszało 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednak w jednym z badań z ustaloną dawką arypiprazolu wykazano istotną zależność między dawką a częstością występowania działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, zgłaszano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo ciężkiej, przebiegającej z kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmolarną lub zgonem. Czynniki ryzyka mogące predysponować pacjenta do wystąpienia poważnych powikłań to:

• otyłość
• cukrzyca w wywiadzie rodzinnym

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wyników laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Brak jest dokładnej oceny ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie arypiprazolu z innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.

Pacjentów leczonych jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem, należy obserwować pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, zwiększony apetyt, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹³

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia.¹⁴

Zwiększenie masy ciała

U pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym obserwuje się zwiększenie masy ciała, które jest często spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych powodujących zwiększenie masy ciała oraz niewłaściwym stylem życia, a może prowadzić do poważnych powikłań. Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu zgłaszano przypadki zwiększenia masy ciała u pacjentów otrzymujących ten lek. Jeśli takie zwiększenie występowało, to zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych pacjentów.¹⁵

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano związek między stosowaniem arypiprazolu a zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z tym zaburzeniem należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost ten jest klinicznie znaczący, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku.¹⁶

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁷

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas stosowania arypiprazolu u pacjentów mogą wystąpić zwiększone popędy, w szczególności popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tych popędów. Inne zgłaszane popędy obejmują:

• zwiększenie popędów seksualnych
• kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Istotne jest, aby lekarze przepisujący lek pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub nasilonego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa czy kompulsywnego objadania się, lub innych popędów podczas leczenia arypiprazolem. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową; jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie tych objawów po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Zaburzenia kontroli impulsów mogą zaszkodzić pacjentowi lub innym osobom, jeśli nie zostaną rozpoznane. W przypadku wystąpienia takich objawów podczas leczenia arypiprazolem lekarz powinien rozważyć zmianę dawki lub odstawienie leku.¹⁸

Laktoza

Aripiprazole Medical Valley tabletki zawierają laktozę jednowodną. Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach leku:

^19
20

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego należy zachować wyjątkową ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania tych produktów leczniczych.²¹

Ryzyko upadków

Arypiprazol może powodować:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchową i czuciową

Powyższe działania mogą prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych).²²