zwłóknienie i marskość wątroby
Zwłóknienie i marskość wątroby to postępujące stadia uszkodzenia tego narządu, charakteryzujące się nadmiernym odkładaniem tkanki łącznej, co prowadzi do zaburzenia architektury wątroby i upośledzenia jej funkcji. Zwłóknienie stanowi odwracalny proces naprawczy będący odpowiedzią na przewlekłe uszkodzenie hepatocytów, podczas gdy marskość jest nieodwracalnym końcowym stadium tego procesu.
Etiologia tych zmian jest różnorodna i obejmuje przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby (HBV, HCV), alkoholową chorobę wątroby, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD), choroby autoimmunologiczne, zaburzenia metaboliczne oraz toksyczne uszkodzenia narządu. W patogenezie kluczową rolę odgrywają komórki gwiaździste wątroby, które pod wpływem czynników prozapalnych ulegają aktywacji i przekształcają się w miofibroblasty produkujące kolagen.
Klinicznie marskość wątroby może początkowo przebiegać bezobjawowo, a następnie manifestować się objawami niewydolności wątroby, nadciśnienia wrotnego, wodobrzuszem, żylakami przełyku czy encefalopatią wątrobową. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, obrazowych oraz histopatologicznych. Skala METAVIR oraz wskaźnik FibroScan pozwalają ocenić stopień zwłóknienia.
Leczenie powinno być ukierunkowane na eliminację przyczyny uszkodzenia wątroby oraz spowolnienie progresji włóknienia. W przypadku marskości wątroby, przy dekompensacji funkcji narządu, transplantacja wątroby pozostaje ostateczną opcją terapeutyczną. Nowe strategie terapeutyczne koncentrują się na leków antyfibrotycznych, modulujących aktywność komórek gwiaździstych wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Methotrexat-Ebewe
Metotreksat, ze względu na swój wysoki potencjał toksyczny, wymaga ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii, w tym regularnego oznaczania stężenia leku w surowicy oraz kontroli morfologii krwi, czynności wątroby i nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z patologiczną akumulacją płynu w „trzeciej przestrzeni” (wysięk opłucnowy, wodobrzusze), zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min jest przeciwwskazaniem do rozpoczęcia leczenia), a także u osób po wcześniejszym leczeniu mielotoksycznym lub napromieniowaniu szpiku. Metotreksat może powodować ciężkie powikłania hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, neutropenia), hepatotoksyczność (zwłóknienie, marskość wątroby, uaktywnienie WZW B i C), powikłania płucne (zapalenie pęcherzyków, wysięk, nacieki) oraz neurotoksyczność (leukoencefalopatia, encefalopatia, PML). W przypadku dużych dawek (>100 mg/m² pc.) konieczne jest stosowanie ratunkowego leczenia folinianem wapnia, rozpoczynanego w ciągu 42-48 godzin od podania metotreksatu.
alkalizacja moczu, działanie niepożądane, embriotoksyczność, folinian wapnia, hamowanie szpiku kostnego, leukoencefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, metotreksat, nadir leukocytów, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, oligospermia, ostra białaczka limfatyczna, ostra encefalopatia, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie mózgu, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk płucny, zahamowanie hematopoezy, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie torebki śledziony, zespół Lyella, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie i marskość wątroby