ośrodkowa niedoczynność tarczycy

Ośrodkowa niedoczynność tarczycy to zaburzenie hormonalne charakteryzujące się obniżoną funkcją tarczycy spowodowaną nieprawidłowościami w obrębie przysadki mózgowej (niedoczynność wtórna) lub podwzgórza (niedoczynność trzeciorzędowa). W przeciwieństwie do pierwotnej niedoczynności tarczycy, gdzie problem tkwi w samym gruczole tarczowym, w postaci ośrodkowej dochodzi do niedoboru lub braku stymulacji tarczycy przez hormon tyreotropowy (TSH).

Najczęstszymi przyczynami ośrodkowej niedoczynności tarczycy są guzy przysadki (gruczolaki), urazy głowy, zabiegi neurochirurgiczne, radioterapia obszaru głowy i szyi, choroby naciekowe (sarkoidoza, histiocytoza), zapalenia przysadki (w tym autoimmunologiczne) oraz zespół Sheehana. Charakterystycznym obrazem laboratoryjnym jest obniżone stężenie hormonów tarczycy (fT3, fT4) przy prawidłowym lub obniżonym poziomie TSH, co stanowi istotną różnicę diagnostyczną w porównaniu do pierwotnej niedoczynności tarczycy.

Objawy kliniczne ośrodkowej niedoczynności tarczycy są podobne do objawów pierwotnej niedoczynności i obejmują zmęczenie, senność, nietolerancję zimna, suchość skóry, zaparcia, przyrost masy ciała, obrzęki, bradykardię oraz zaburzenia miesiączkowania u kobiet. Często współistnieją objawy niedoboru innych hormonów przysadkowych, co wymaga kompleksowej diagnostyki osi hormonalnych.

Leczenie polega na substytucji hormonalnej preparatami lewotyroksyny, przy czym dawkowanie ustala się indywidualnie. W przeciwieństwie do pierwotnej niedoczynności tarczycy, monitorowanie leczenia opiera się głównie na oznaczeniach fT4, a nie TSH, ponieważ w tej postaci choroby TSH nie odzwierciedla adekwatnie stopnia niedoczynności tarczycy. Terapia wymaga regularnych kontroli endokrynologicznych oraz dostosowywania dawki lewotyroksyny w zależności od stanu klinicznego pacjenta i wyników badań laboratoryjnych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl