Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Eferox

Leczenie lewotyroksyną sodową wymaga szczególnej uwagi w wielu sytuacjach klinicznych. Niniejszy artykuł systematyzuje najważniejsze środki ostrożności, które należy uwzględnić przy stosowaniu produktu leczniczego Eferox u pacjentów z różnymi schorzeniami i w specyficznych okolicznościach klinicznych.¹

Lewotyroksyna a kontrola masy ciała

Hormonów tarczycy nie należy stosować jako środków odchudzających. U osób z prawidłowo funkcjonującą tarczycą lewotyroksyna nie powoduje redukcji masy ciała. Należy podkreślić, że przyjmowanie większych dawek preparatu w celu odchudzania może wywołać ciężkie lub nawet zagrażające życiu działania niepożądane, wynikające z objawów nadczynności tarczycy. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie lewotyroksyny z aminami sympatykomimetycznymi stosowanymi w preparatach odchudzających.²

Przy jednoczesnym stosowaniu lewotyroksyny i leków odchudzających, takich jak orlistat, może dojść do zmniejszonej kontroli niedoczynności tarczycy. Aby zminimalizować to ryzyko, lewotyroksynę i produkty zawierające orlistat należy przyjmować w odstępie minimum 4 godzin. W takich przypadkach konieczne jest regularne monitorowanie czynności tarczycy.³

Zmiana preparatu lewotyroksyny

Przejście z jednego preparatu lewotyroksyny na inny wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i biologicznego w okresie przejściowym ze względu na potencjalne ryzyko zaburzenia równowagi hormonalnej. U niektórych pacjentów może być konieczne dostosowanie dawki po zmianie preparatu.⁴

Grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Utrzymanie właściwej równowagi czynności tarczycy wymaga zachowania szczególnej ostrożności w następujących przypadkach:

• Kobiety w ciąży lub planujące ciążę – ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na hormony tarczycy oraz potencjalny wpływ na rozwój płodu⁵
• Pacjenci z wrodzoną lub nabytą w dzieciństwie niedoczynnością tarczycy⁶
• Pacjenci poddawani terapii supresyjnej po przebytym raku tarczycy, zwłaszcza osoby o słabej kondycji zdrowotnej lub w podeszłym wieku⁷
• Osoby z ośrodkową niedoczynnością tarczycy⁸
• Pacjenci z chorobami serca⁹
• Chorzy na cukrzycę lub moczówkę prostą, a także pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe – ze względu na możliwe interakcje i konieczność modyfikacji dawek tych leków¹⁰

Stany wymagające wykluczenia lub leczenia przed rozpoczęciem terapii hormonalnej

Przed rozpoczęciem terapii lewotyroksyną należy wykluczyć lub skutecznie leczyć następujące schorzenia:¹¹

• Choroba wieńcowa serca – ze względu na ryzyko pogorszenia niedokrwienia mięśnia sercowego przy gwałtownym zwiększeniu metabolizmu¹²
• Dławica piersiowa – ze względu na ryzyko nasilenia objawów pod wpływem zwiększonego zapotrzebowania na tlen¹³
• Miażdżyca – ze względu na możliwe nasilenie objawów sercowo-naczyniowych¹⁴
• Nadciśnienie tętnicze – ze względu na ryzyko wzrostu wartości ciśnienia podczas terapii¹⁵
• Niedoczynność przysadki i/lub kory nadnerczy – ze względu na ryzyko dekompensacji funkcji tych gruczołów¹⁶
• Autonomiczna czynność tarczycy – która może być powodem wykonania testu supresyjnego tarczycy¹⁷

Niedoczynność kory nadnerczy

U pacjentów z zaburzeniami czynności kory nadnerczy konieczne jest wdrożenie odpowiedniej terapii substytucyjnej przed rozpoczęciem leczenia lewotyroksyną, aby zapobiec wystąpieniu ostrej niewydolności kory nadnerczy. Leczenie lewotyroksyną bez uprzedniego włączenia glikokortykosteroidów u takich pacjentów może spowodować wystąpienie działań niepożądanych, takich jak:¹⁸

• Zawroty głowy
• Osłabienie
• Złe samopoczucie
• Zmniejszenie masy ciała
• Niedociśnienie tętnicze
• Przełom nadnerczowy

Pacjenci z cukrzycą

Terapia substytucyjna lewotyroksyną u pacjentów z cukrzycą może spowodować konieczność zwiększenia dawek insuliny lub innych leków przeciwcukrzycowych ze względu na nasilenie metabolizmu węglowodanów. Konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności i regularne monitorowanie stężenia glukozy we krwi.¹⁹

Autonomiczna czynność tarczycy

W przypadku podejrzenia autonomicznej czynności tarczycy zaleca się wykonanie testu TRH lub testu hamowania czynności tarczycy przed wykonaniem scyntygrafii.²⁰

Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego

Należy bezwzględnie unikać indukowania nadczynności tarczycy, nawet stosunkowo łagodnej, w następujących przypadkach:²¹

• Choroba wieńcowa
• Niewydolność serca
• Tachyarytmie
• Przewlekła niedoczynność tarczycy
• Pacjenci z zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie

U tych pacjentów należy szczególnie starannie dobrać dawkę początkową, a następnie wprowadzać ostrożne jej zwiększanie. Zbyt duża dawka początkowa lub zbyt szybkie jej zwiększanie może spowodować lub nasilić:²²

• Objawy dławicy piersiowej
• Zaburzenia rytmu serca
• Zawał mięśnia sercowego
• Niewydolność serca
• Nagły wzrost ciśnienia tętniczego krwi

Konieczne jest częstsze kontrolowanie stężenia hormonów tarczycy u tych pacjentów.

U pacjentów z podejrzeniem choroby sercowo-naczyniowej lub z grupy wysokiego ryzyka zaleca się wykonanie badania EKG przed rozpoczęciem leczenia lewotyroksyną. Ma to na celu wykrycie ewentualnych zmian odpowiadających chorobie niedokrwiennej, co wymaga rozpoczynania terapii od małych dawek i ostrożnego ich zwiększania.²³

Ryzyko osteoporozy

Długotrwałe stosowanie lewotyroksyny wiąże się ze zwiększoną resorpcją kości i może powodować zmniejszenie mineralnej gęstości kości. Szczególnej uwagi wymagają kobiety w wieku pomenopauzalnym, które są bardziej narażone na rozwój osteoporozy. U tych pacjentek należy:²⁴

• Częściej kontrolować czynność tarczycy
• Unikać nadmiernych stężeń lewotyroksyny we krwi
• Stosować najmniejszą skuteczną dawkę lewotyroksyny

Pacjenci z padaczką

Należy zachować ostrożność podczas podawania lewotyroksyny pacjentom z padaczką w wywiadzie. Rzadko zgłaszano występowanie napadów padaczkowych w związku z rozpoczęciem terapii lewotyroksyną lub po gwałtownym zwiększeniu dawki. Może to wynikać z wpływu hormonów tarczycy na próg drgawkowy.²⁵

Ryzyko zaburzeń psychotycznych

U pacjentów z ryzykiem wystąpienia zaburzeń psychotycznych leczenie należy rozpoczynać od małych dawek lewotyroksyny, a następnie stopniowo je zwiększać. Zaleca się monitorowanie stanu psychicznego pacjentów. W przypadku pojawienia się objawów psychotycznych należy rozważyć modyfikację dawki.²⁶

Wcześniaki z bardzo małą masą urodzeniową

Rozpoczynając leczenie lewotyroksyną u niemowląt urodzonych przedwcześnie z bardzo małą masą urodzeniową, konieczne jest monitorowanie parametrów hemodynamicznych. Wynika to z ryzyka zapaści krążeniowej spowodowanej niedojrzałą czynnością nadnerczy.²⁷

Łysienie u dzieci

Rodzice dzieci otrzymujących hormony tarczycy powinni zostać poinformowani o możliwości wystąpienia częściowego łysienia w ciągu kilku pierwszych miesięcy terapii. Jest to działanie niepożądane zazwyczaj przemijające i zwykle włosy samoistnie odrastają.²⁸

Pacjenci z obrzękiem śluzowatym

Pacjentów z obrzękiem śluzowatym cechuje zwiększona wrażliwość na hormony tarczycy. U tych osób dawka początkowa powinna być niska i należy ją zwiększać powoli.²⁹

Zespół złego wchłaniania

Lewotyroksyna jest wchłaniana w mniejszym stopniu u pacjentów z zespołem złego wchłaniania. Zaleca się leczenie podstawowych zaburzeń wchłaniania, aby zapewnić skuteczne działanie lewotyroksyny przy zastosowaniu właściwej dawki.³⁰

Wpływ biotyny na wyniki badań laboratoryjnych

Biotyna może wpływać na wyniki badań immunologicznych tarczycy opartych na interakcji biotyny i streptawidyny, co może prowadzić do fałszywego zmniejszenia lub zwiększenia wartości wyników. Ryzyko takich zakłóceń rośnie wraz z dawką przyjmowanej biotyny.³¹

Podczas interpretacji wyników badań laboratoryjnych należy zawsze brać pod uwagę możliwość wpływu biotyny, szczególnie w przypadku stwierdzenia braku spójności wyników z obrazem klinicznym pacjenta.³²

Zawartość sodu w preparacie

Eferox zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³³