Leki w grupie
„leki endokrynologiczne”

Leki endokrynologiczne to szeroka grupa preparatów stosowanych w leczeniu chorób układu dokrewnego, które regulują wydzielanie i działanie hormonów w organizmie. Oddziałują one na poszczególne gruczoły wydzielania wewnętrznego (przysadkę mózgową, tarczycę, przytarczyce, trzustkę, nadnercza, jajniki, jądra) lub naśladują działanie naturalnych hormonów.

Do głównych podgrup leków endokrynologicznych należą: hormony tarczycy, leki przeciwtarczycowe, leki wpływające na gospodarkę wapniowo-fosforanową, insuliny i leki przeciwcukrzycowe, hormony nadnerczy, hormony płciowe oraz leki stosowane w chorobach przysadki.

Leki stosowane w chorobach tarczycy dzielą się na hormony tarczycy (lewotyroksyna – Euthyrox, Letrox; liotyronina – Cytomel) oraz leki przeciwtarczycowe (tiamazol – Thyrozol, Metizol; propylotiouracyl – PTU). Stosuje się je odpowiednio w niedoczynności i nadczynności tarczycy.

W zaburzeniach gospodarki wapniowo-fosforanowej wykorzystuje się witaminę D i jej analogi (cholekalcyferol, kalcytriol – Rocaltrol), bisfosfoniany (alendronian – Ostenil, Ostolek; rizedronian – Risendros) oraz kalcymimetyki (cynakalcet – Mimpara).

Leki przeciwcukrzycowe obejmują insuliny (Insulina Humulin, Actrapid, Lantus, Novorapid) oraz doustne leki hipoglikemizujące takie jak metformina (Glucophage, Metformax), pochodne sulfonylomocznika (gliklazyd – Diaprel, glimepiryd – Amaryl), inhibitory DPP-4 (sitagliptyna – Januvia, linagliptyna – Trajenta), inhibitory SGLT-2 (empagliflozyna – Jardiance, dapagliflozyna – Forxiga) oraz agoniści receptora GLP-1 (semaglutyd – Ozempic, dulaglutyd – Trulicity).

Leki stosowane w chorobach nadnerczy to przede wszystkim glikokortykosteroidy (prednizon – Encorton, hydrokortyzon – Hydrocortison, deksametazon – Dexamethasone, metyloprednizolon – Medrol) oraz mineralokortykosteroidy (fludrokortyzon – Cortineff).

Największą zaletą leków endokrynologicznych jest ich zdolność do przywracania homeostazy hormonalnej organizmu, co pozwala na skuteczne leczenie chorób wynikających z niedoboru lub nadmiaru hormonów. Terapia substytucyjna hormonami tarczycy czy insuliną umożliwia normalne funkcjonowanie pacjentom z niedoczynnością tarczycy czy cukrzycą.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków endokrynologicznych obejmują ryzyko przedawkowania (np. hipoglikemia przy leczeniu insuliną), skutki uboczne długotrwałej terapii (np. osteoporoza przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidów), oraz interakcje z innymi lekami. Wiele z tych leków ma wąski indeks terapeutyczny, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych i dostosowywania dawek.

Lista leków w tej grupie

  1. 19.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl