niedobór hormonu wzrostu nabyty w wieku dorosłym
Wskazanie

Nabyty niedobór hormonu wzrostu (GHD – Growth Hormone Deficiency) u osób dorosłych to stan endokrynologiczny charakteryzujący się niedostatecznym wydzielaniem somatotropiny przez przysadkę mózgową. Najczęstszymi przyczynami nabytego GHD są guzy przysadki lub okolicy okołosiodłowej, urazy głowy, zabiegi neurochirurgiczne, radioterapia okolicy podwzgórzowo-przysadkowej oraz choroby autoimmunologiczne. Niedobór może też wystąpić jako skutek uboczny leczenia innych schorzeń lub być idiopatyczny.

Objawy niedoboru hormonu wzrostu u dorosłych obejmują zmniejszenie masy mięśniowej, zwiększenie masy tłuszczowej (szczególnie brzusznej), zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaburzenia metaboliczne (insulinooporność, dyslipidemia), obniżenie jakości życia, zmniejszoną wydolność fizyczną oraz zaburzenia psychiczne jak obniżenie nastroju i spadek energii. Diagnoza wymaga specjalistycznych testów stymulacyjnych (np. test z insuliną, glukagonem, GHRH+argininą), przeprowadzanych w ośrodkach endokrynologicznych.

W leczeniu niedoboru hormonu wzrostu u dorosłych stosuje się terapię substytucyjną rekombinowanym ludzkim hormonem wzrostu (rhGH). W Polsce dostępne są preparaty takie jak Omnitrope, Genotropin, Norditropin, Saizen czy Zomacton. Leczenie prowadzi się w formie codziennych iniekcji podskórnych, zazwyczaj wieczorem. Dawkowanie jest indywidualizowane i zależy od wieku, płci, masy ciała oraz odpowiedzi klinicznej pacjenta.

Największe trudności w leczeniu nabytego GHD u dorosłych obejmują konieczność długotrwałej, często dożywotniej terapii iniekcyjnej, co może wpływać na przestrzeganie zaleceń przez pacjentów. Wyzwaniem jest także optymalne dawkowanie – zbyt małe dawki nie dają pożądanych efektów klinicznych, natomiast zbyt duże mogą prowadzić do działań niepożądanych jak obrzęki, bóle stawów, zespół cieśni nadgarstka czy wzrost ciśnienia śródczaszkowego. Istotnym problemem pozostaje również wysoki koszt terapii oraz ograniczony dostęp do leczenia w ramach programów terapeutycznych NFZ, co wymaga spełnienia ściśle określonych kryteriów kwalifikacyjnych.

Monitorowanie efektów leczenia obejmuje regularne oceny kliniczne, badania biochemiczne (IGF-1, profil lipidowy, gospodarka węglowodanowa), densytometrię oraz ocenę składu ciała. Właściwie prowadzone leczenie znacząco poprawia jakość życia, normalizuje skład ciała, poprawia metabolizm lipidów i glukozy oraz zwiększa gęstość mineralną kości, zmniejszając ryzyko złamań osteoporotycznych.