Leksykon wskazań
na literę „N”

Wskazania na „N”, strona 1 z 15

• nadciśnienie tętnicze

  Nadciśnienie tętnicze to przewlekła choroba charakteryzująca się podwyższonym ciśnieniem krwi w tętnicach. Rozpoznaje się je, gdy wartości ciśnienia skurczowego wynoszą ≥140 mmHg i/lub ciśnienia rozkurczowego ≥90 mmHg w pomiarach gabinetowych. Jest to jedna z najczęstszych chorób układu sercowo-naczyniowego, dotykająca około 30-40% dorosłej populacji.

• napad częściowy

  Napad częściowy, znany również jako napad ogniskowy, to rodzaj napadu padaczkowego, który rozpoczyna się w ograniczonym obszarze mózgu. Napady częściowe mogą pozostać zlokalizowane w miejscu powstania lub rozprzestrzenić się na inne obszary mózgu, prowadząc do napadu uogólnionego (wtórnie uogólnionego). Wyróżniamy napady częściowe proste, w których świadomość pacjenta jest zachowana, oraz napady częściowe złożone, charakteryzujące się zaburzeniami świadomości.

• nadciśnienie tętnicze samoistne

  Nadciśnienie tętnicze samoistne (pierwotne) to przewlekła choroba charakteryzująca się trwale podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego (≥140/90 mmHg), bez uchwytnej przyczyny organicznej. Stanowi około 90-95% wszystkich przypadków nadciśnienia tętniczego. Rozwija się zwykle powoli, na skutek złożonych interakcji między czynnikami genetycznymi i środowiskowymi, takimi jak nadmierne spożycie soli, otyłość, siedzący tryb życia, stres czy nadużywanie alkoholu.

• niewydolność serca

  Niewydolność serca to zespół objawów klinicznych wywołanych upośledzeniem funkcji serca, które nie jest w stanie dostarczyć wystarczającej ilości krwi do narządów i tkanek. Występuje, gdy serce nie może pompować krwi z odpowiednią siłą (niewydolność skurczowa) lub nie wypełnia się prawidłowo (niewydolność rozkurczowa). Główne objawy to duszność wysiłkowa, następnie spoczynkowa, orthopnoe, obrzęki obwodowe, męczliwość i osłabienie.

• nerwoból

  Nerwoból to silny, ostry ból o charakterze promieniującym wzdłuż przebiegu nerwu, spowodowany jego podrażnieniem lub uszkodzeniem. Stan ten może dotyczyć różnych nerwów obwodowych w organizmie, przy czym najczęściej występuje jako nerwoból nerwu trójdzielnego (neuralgia nerwu trójdzielnego), nerwoból międzyżebrowy lub rwa kulszowa (ból wzdłuż nerwu kulszowego).

• nadciśnienie tętnicze pierwotne

  Nadciśnienie tętnicze pierwotne, inaczej zwane samoistnym lub idiopatycznym, to stan chorobowy charakteryzujący się trwale podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego (powyżej 140/90 mmHg), który nie ma jednoznacznie określonej przyczyny. Jest to najczęstsza postać nadciśnienia, stanowiąca około 90-95% wszystkich przypadków nadciśnienia tętniczego.

• nadczynność tarczycy

  Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) to stan, w którym tarczyca produkuje nadmierne ilości hormonów tarczycowych: tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Prowadzi to do przyspieszenia metabolizmu i zaburzenia funkcjonowania wielu narządów. Najczęstszymi przyczynami nadczynności tarczycy są choroba Gravesa-Basedowa (autoimmunologiczna), wole guzkowe nadczynne, zapalenie tarczycy oraz przedawkowanie preparatów hormonów tarczycy.

• napad częściowy wtórnie uogólniony

  Napad częściowy wtórnie uogólniony (zwany również ogniskowym z wtórnym uogólnieniem) to rodzaj napadu padaczkowego, który początkowo rozpoczyna się w ograniczonym obszarze mózgu (części korowej), a następnie rozprzestrzenia się na obie półkule mózgowe. Charakteryzuje się początkowymi objawami typowymi dla napadu częściowego, takimi jak zaburzenia czuciowe, motoryczne lub psychiczne, które następnie przechodzą w napad uogólniony toniczno-kloniczny (dawniej zwany grand mal).

• niedoczynność tarczycy

  Niedoczynność tarczycy (hypothyroidism) to zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się niewystarczającą produkcją hormonów tarczycy (tyroksyny i trijodotyroniny) lub brakiem ich prawidłowego działania. Występuje częściej u kobiet, szczególnie po 60. roku życia. Najczęstszą przyczyną jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto), inne przyczyny to leczenie nadczynności tarczycy (radiojodem, zabieg chirurgiczny), polekowe uszkodzenie tarczycy, czy wady wrodzone.

• napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony

  Napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony (dawniej zwany grand mal) jest typem napadu padaczkowego, w którym od samego początku dochodzi do obustronnej, symetrycznej aktywacji obu półkul mózgowych. Charakteryzuje się on nagłą utratą przytomności, po której następuje faza toniczna (sztywność wszystkich mięśni ciała trwająca około 10-20 sekund) przechodząca w fazę kloniczną (rytmiczne drgawki mięśni trwające zwykle 30-60 sekund). Napadom często towarzyszy przygryzienie języka, ślinotok, bezwiedne oddanie moczu oraz okres splątania i senności po napadzie (tzw. faza ponapadowa).

• niestabilna dławica piersiowa

  Niestabilna dławica piersiowa to ostry zespół wieńcowy charakteryzujący się nagłym nasileniem lub pojawieniem się dolegliwości dławicowych w spoczynku lub przy minimalnym wysiłku. W odróżnieniu od zawału serca, nie dochodzi tu do martwicy mięśnia sercowego, jednak stan ten wymaga natychmiastowej interwencji medycznej ze względu na wysokie ryzyko rozwoju zawału. Niestabilna dławica piersiowa występuje najczęściej na skutek pęknięcia blaszki miażdżycowej i częściowego zamknięcia tętnicy wieńcowej przez powstały zakrzep.

• nowotwór neuroendokrynny trzustki

  Nowotwór neuroendokrynny trzustki (PNET) to rzadki typ guza wywodzący się z komórek endokrynnych trzustki. Stanowi około 1-2% wszystkich nowotworów trzustki, ale w ostatnich latach obserwuje się wzrost częstości jego występowania. Nowotwory te mogą być hormonalnie czynne (wydzielające hormony, jak insulinoma, gastrinoma, glukagonoma) lub nieczynne hormonalnie. Czynne hormonalnie guzy dają charakterystyczne objawy związane z wydzielanym hormonem, natomiast guzy nieczynne często są diagnozowane późno z powodu niespecyficznych objawów lub przypadkowo podczas badań obrazowych.

• nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego

  Nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego (GIST – Gastrointestinal Stromal Tumor) to najczęstszy mięsak przewodu pokarmowego, wywodzący się z komórek Cajala lub ich prekursorów. GIST występuje najczęściej w żołądku (60-70% przypadków), jelicie cienkim (20-30%), a rzadziej w przełyku, jelicie grubym, odbytnicy czy przestrzeni zaotrzewnowej. Choroba dotyka głównie osoby w średnim i starszym wieku (50-70 lat), z niewielką przewagą mężczyzn.

• napad miokloniczny

  Napad miokloniczny to rodzaj napadu padaczkowego charakteryzujący się krótkotrwałymi, gwałtownymi, nieregularnymi skurczami mięśni. Mogą one obejmować pojedyncze grupy mięśniowe, mięśnie kończyn, tułowia lub całego ciała. Napady miokloniczne mogą występować samodzielnie lub jako część zespołów padaczkowych, jak padaczka miokloniczna młodzieńcza (JME) czy zespół Dravet. Charakterystyczną cechą jest krótki czas trwania skurczu (zwykle poniżej 100 ms) i brak utraty świadomości podczas napadu.

• niestrawność

  Niestrawność (dyspepsja) to zespół objawów obejmujących dyskomfort lub ból w nadbrzuszu, uczucie pełności po posiłku, wczesne uczucie sytości, wzdęcia, nudności i zgagę. Występuje zarówno jako objaw samoistny (dyspepsja czynnościowa), jak i w przebiegu innych chorób przewodu pokarmowego, takich jak choroba wrzodowa, refluks żołądkowo-przełykowy czy zapalenie błony śluzowej żołądka.

• niedobór witaminy D

  Niedobór witaminy D to stan organizmu, w którym stężenie 25-hydroksywitaminy D w surowicy krwi jest niższe niż wartości referencyjne. Najczęściej przyjmuje się, że stężenie poniżej 30 ng/ml (75 nmol/l) oznacza niedobór, przy czym wartości poniżej 20 ng/ml (50 nmol/l) klasyfikuje się jako deficyt wymagający interwencji. Niedobór witaminy D jest powszechnym problemem zdrowotnym, szczególnie w krajach o ograniczonym nasłonecznieniu, wśród osób starszych, z ciemną karnacją skóry oraz tych, które rzadko przebywają na słońcu.

• naczynioskurczowa dławica piersiowa

  Naczynioskurczowa dławica piersiowa, znana również jako dławica Prinzmetala, to rzadka forma choroby wieńcowej charakteryzująca się bólem w klatce piersiowej spowodowanym skurczem (spazmem) tętnic wieńcowych, a nie ich zwężeniem z powodu miażdżycy. W przeciwieństwie do klasycznej dławicy piersiowej, która typowo występuje podczas wysiłku fizycznego, naczynioskurczowa dławica często pojawia się w spoczynku, zwykle nad ranem.

• naglące nietrzymanie moczu

  Naglące nietrzymanie moczu (NNM) to podtyp zespołu pęcherza nadreaktywnego, charakteryzujący się mimowolnym wyciekiem moczu poprzedzonym nagłym, trudnym do opanowania parciem na mocz. Dotyczy częściej kobiet, jednak występuje również u mężczyzn, a jego częstość wzrasta z wiekiem. Podstawową przyczyną jest nadmierna aktywność mięśnia wypieracza pęcherza moczowego, która może wynikać z zaburzeń neurologicznych, infekcji dróg moczowych, kamicy pęcherza lub przeszkody podpęcherzowej.

• nadciśnienie wewnątrzgałkowe

  Nadciśnienie wewnątrzgałkowe to stan, w którym ciśnienie płynu wewnątrz gałki ocznej (ciśnienie śródgałkowe) jest podwyższone powyżej normy, która zazwyczaj wynosi od 10 do 21 mmHg. Jest to główny czynnik ryzyka rozwoju jaskry – choroby prowadzącej do uszkodzenia nerwu wzrokowego i potencjalnej utraty wzroku. Nadciśnienie wewnątrzgałkowe występuje, gdy zostaje zaburzony przepływ cieczy wodnistej wytwarzanej przez ciało rzęskowe, która normalnie odpływa przez siateczkę beleczkowania i kanał Schlemma.

• nadciśnienie oczne

  Nadciśnienie oczne to stan podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego (powyżej 21 mmHg) bez widocznych zmian w nerwie wzrokowym i polu widzenia. Jest to istotny czynnik ryzyka rozwoju jaskry pierwotnej otwartego kąta, dlatego wymaga regularnego monitorowania. Nadciśnienie oczne występuje u około 4-7% populacji powyżej 40. roku życia, częściej u osób z obciążonym wywiadem rodzinnym.

• niedrobnokomórkowy rak płuca

  Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP) jest najczęstszym typem raka płuca, stanowiącym około 85% wszystkich przypadków. Wyróżnia się kilka podtypów histologicznych, w tym rak płaskonabłonkowy, gruczolakorak i rak wielkokomórkowy. NDRP charakteryzuje się wolniejszym wzrostem i rozprzestrzenianiem się niż drobnokomórkowy rak płuca, jednak często jest diagnozowany w zaawansowanym stadium z powodu braku specyficznych objawów we wczesnych fazach choroby.

• napad toniczno-kloniczny

  Napad toniczno-kloniczny (dawniej nazywany grand mal) to najczęściej rozpoznawany rodzaj napadu padaczkowego, charakteryzujący się gwałtownym przebiegiem z utratą przytomności. Napad składa się z dwóch faz: tonicznej, podczas której dochodzi do napięcia wszystkich mięśni ciała, oraz klonicznej, objawiającej się rytmicznymi drgawkami. Pacjent często wydaje charakterystyczny krzyk na początku napadu, spowodowany skurczem mięśni klatki piersiowej i przepony, może dojść również do zasinienia warg, nietrzymania moczu i pogryzienia języka.

• niezastawkowe migotanie przedsionków

  Niezastawkowe migotanie przedsionków to najczęstsza arytmia nadkomorowa charakteryzująca się chaotyczną, nieskoordynowaną czynnością elektryczną przedsionków, która występuje przy braku istotnej wady zastawkowej serca (głównie mitralnej). Prowadzi to do nieregularnej czynności komór i często szybkiego rytmu serca.

• nawracająca infekcja górnych dróg oddechowych

  Nawracające infekcje górnych dróg oddechowych (NGDO) to stan, w którym pacjent doświadcza powtarzających się epizodów infekcji obejmujących nos, zatoki, gardło, krtań i tchawicę. Za nawracające uważa się co najmniej 3-4 epizody w ciągu roku. Występują szczególnie często u dzieci, ze względu na niedojrzałość układu immunologicznego, ale mogą dotyczyć także dorosłych z obniżoną odpornością.

• naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa

  Naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis vasomotorica) to przewlekła choroba charakteryzująca się obrzękiem błony śluzowej nosa i nadmiernym wydzielaniem śluzu, niezwiązanym z reakcją alergiczną czy infekcją. Główne objawy to uczucie zatkania nosa, wodnisty wyciek, kichanie oraz świąd. Występuje na skutek nadreaktywności naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa na różne bodźce nieimmunologiczne, takie jak zmiany temperatury, wilgotności powietrza, silne zapachy czy stres.

• niewydolność kory nadnerczy

  Niewydolność kory nadnerczy to stan, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości hormonów steroidowych, głównie kortyzolu i aldosteronu. Może występować jako pierwotna (choroba Addisona), gdy dochodzi do uszkodzenia samych nadnerczy, lub wtórna, gdy problem leży w niedostatecznej stymulacji nadnerczy przez przysadkę mózgową. Najczęstszymi przyczynami są choroby autoimmunologiczne, infekcje (np. gruźlica), krwawienia do nadnerczy, nowotwory oraz jatrogenne (po długotrwałej terapii glikokortykosteroidami).

• niedobór ACTH

  Niedobór ACTH (hormonu adrenokortykotropowego) jest rzadkim schorzeniem endokrynologicznym, które może prowadzić do wtórnej niedoczynności kory nadnerczy. ACTH jest hormonem produkowanym przez przysadkę mózgową, który stymuluje produkcję kortyzolu przez korę nadnerczy. Jego niedobór może być spowodowany uszkodzeniem przysadki (np. po urazach, operacjach, udarach przysadki), chorobami autoimmunologicznymi, nowotworami, jak również stosowaniem glikokortykosteroidów w długotrwałej terapii.

• niedobór magnezu

  Niedobór magnezu to stan, w którym organizm nie posiada wystarczającej ilości tego kluczowego makroelementu do prawidłowego funkcjonowania. Magnez odgrywa istotną rolę w ponad 300 procesach biochemicznych, m.in. w regulacji kurczliwości mięśni, przewodnictwie nerwowym, stabilizacji błon komórkowych, a także w metabolizmie energetycznym. Niedobór może wynikać z niedostatecznej podaży w diecie, zaburzeń wchłaniania, zwiększonego wydalania (np. przy stosowaniu niektórych leków, w chorobach nerek) lub zwiększonego zapotrzebowania (np. w ciąży, podczas intensywnego wysiłku fizycznego, w stanach stresowych).

• nefropatia cukrzycowa

  Nefropatia cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się postępującym uszkodzeniem nerek spowodowanym długotrwałą hiperglikemią. Występuje u około 20-40% pacjentów z cukrzycą i jest główną przyczyną schyłkowej niewydolności nerek w krajach rozwiniętych. Uszkodzenie nerek rozwija się stopniowo, początkowo manifestując się mikroalbuminurią (30-300 mg/dobę), następnie jawnym białkomoczem (>300 mg/dobę), aż do spadku filtracji kłębuszkowej (GFR) i niewydolności nerek.

• neuropatia nerwu wzrokowego

  Neuropatia nerwu wzrokowego to schorzenie charakteryzujące się uszkodzeniem nerwu wzrokowego, który przewodzi impulsy nerwowe z siatkówki do mózgu. Może mieć charakter ostry lub przewlekły i prowadzić do upośledzenia widzenia, a nawet całkowitej ślepoty. Neuropatia może być wywołana przez różne czynniki, w tym zaburzenia naczyniowe (jak w neuropatii niedokrwiennej), podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (jaskra), procesy zapalne (zapalenie nerwu wzrokowego), toksyny, niedobory witaminowe, choroby metaboliczne (cukrzyca) oraz przyczyny genetyczne.

• nerwoból po przebytym półpaścu

  Nerwoból po przebytym półpaścu, znany również jako neuralgia postherpetyczna (PHN), to przewlekły zespół bólowy, który występuje jako powikłanie po infekcji wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Pojawia się on u około 10-15% pacjentów, którzy przebyli półpasiec, a ryzyko jego wystąpienia wzrasta znacząco po 50. roku życia. Ból utrzymuje się w miejscu uprzedniej wysypki półpaścowej przez okres dłuższy niż 3 miesiące po zagojeniu zmian skórnych.

• nawroty kryptokokowego zapalenia opon mózgowych

  Nawroty kryptokokowego zapalenia opon mózgowych stanowią poważne powikłanie pierwotnej infekcji grzybiczej wywoływanej przez Cryptococcus neoformans lub Cryptococcus gattii. Występują najczęściej u pacjentów z obniżoną odpornością, szczególnie w przebiegu zakażenia HIV z niskimi wartościami limfocytów CD4+, po transplantacji narządów lub podczas leczenia immunosupresyjnego. Nawroty mogą pojawić się nawet po kilku miesiącach od zakończenia skutecznej terapii pierwotnej infekcji.

• nowotwór złośliwy

  Nowotwór złośliwy to grupa chorób charakteryzujących się niekontrolowanym rozrostem komórek z potencjałem do naciekania okolicznych tkanek oraz tworzenia przerzutów odległych. Proces nowotworowy rozpoczyna się od mutacji genetycznych, które prowadzą do zaburzenia mechanizmów kontroli podziałów komórkowych i apoptozy. Nowotwory złośliwe mogą rozwijać się w każdej tkance organizmu, a ich klasyfikacja opiera się na pochodzeniu tkankowym (np. raki, mięsaki, chłoniaki, białaczki).

• neutropenia z gorączką prawdopodobnie spowodowaną zakażeniem bakteryjnym

  Neutropenia z gorączką prawdopodobnie spowodowana zakażeniem bakteryjnym to stan kliniczny charakteryzujący się obniżoną liczbą neutrofili (poniżej 500/mm³ lub poniżej 1000/mm³ z przewidywanym spadkiem poniżej 500/mm³ w ciągu 48 godzin) oraz gorączką (temperatura ≥38,3°C jednorazowo lub ≥38,0°C utrzymująca się przez ponad godzinę). Jest to stan nagły wymagający natychmiastowej interwencji medycznej ze względu na wysokie ryzyko rozwoju ciężkiego zakażenia i sepsy.

• napad padaczkowy związany z zespołem Lennoxa-Gastauta

  Napady padaczkowe związane z zespołem Lennoxa-Gastauta (LGS) stanowią szczególnie trudne wyzwanie terapeutyczne. LGS to ciężka postać padaczki dziecięcej, charakteryzująca się wieloma typami napadów padaczkowych, w tym typowymi dla zespołu napadami atonicznymi (napadami z nagłą utratą napięcia mięśniowego), toniczno-klonicznymi oraz nietypowymi napadami nieświadomości. Zespół ten zazwyczaj rozwija się między 3 a 5 rokiem życia i często wiąże się z opóźnieniem rozwoju psychoruchowego.

• nadpłytkowość samoistna

  Nadpłytkowość samoistna (trombocytemia samoistna) to przewlekła choroba mieloproliferacyjna charakteryzująca się zwiększoną liczbą płytek krwi powyżej 450 × 10^9/l, przy braku innej przyczyny nadpłytkowości. Schorzenie to wiąże się z mutacjami genów JAK2, CALR lub MPL. Typowo występują powikłania zakrzepowo-zatorowe oraz krwotoczne, które są głównym źródłem chorobowości i śmiertelności.

• niedobór wapnia

  Niedobór wapnia (hipokalcemia) to stan, w którym stężenie wapnia w surowicy krwi spada poniżej wartości prawidłowych (norma: 2,2-2,6 mmol/l lub 8,8-10,4 mg/dl). Występuje, gdy organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości wapnia, nie wchłania go odpowiednio lub traci go zbyt szybko. Hipokalcemia może rozwijać się powoli lub pojawić się nagle, prowadząc do objawów takich jak parestezje (mrowienie) wokół ust i w kończynach, skurcze mięśni, tężyczka, zaburzenia rytmu serca oraz w ciężkich przypadkach drgawki.

• niestabilna choroba wieńcowa

  Niestabilna choroba wieńcowa to zespół objawów klinicznych charakteryzujący się ostrym niedokrwieniem mięśnia sercowego, który jednak nie prowadzi do zawału serca z uniesieniem odcinka ST. Występuje najczęściej jako nasilenie objawów stabilnej choroby wieńcowej, pojawienie się bólu spoczynkowego lub dławicy de novo o dużym nasileniu. Klinicznie manifestuje się bólem w klatce piersiowej, który trwa dłużej niż 20 minut, może promieniować do lewego ramienia, szyi, żuchwy i często nie ustępuje po podaniu nitrogliceryny.

• niedobór witaminy E

  Niedobór witaminy E (tokoferolu) jest stanem niedoboru tego ważnego przeciwutleniacza, który odgrywa kluczową rolę w ochronie komórek przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Witamina E jest rozpuszczalna w tłuszczach i występuje naturalnie w wielu pokarmach. Niedobór najczęściej pojawia się u osób z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów, chorobami wątroby, trzustki, a także u wcześniaków z niską masą urodzeniową.

• nawroty drożdżakowego zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

  Nawroty drożdżakowego zapalenia błony śluzowej jamy ustnej (kandydoza jamy ustnej) to przewlekły problem polegający na powtarzających się infekcjach grzybiczych wywoływanych najczęściej przez Candida albicans. Schorzenie objawia się charakterystycznymi białymi, kremowymi nalotami na błonie śluzowej jamy ustnej, języka, podniebienia i dziąseł, które po zdrapaniu odsłaniają zaczerwienioną, czasem krwawiącą powierzchnię. Pacjenci skarżą się na uczucie pieczenia, dyskomfort podczas jedzenia i połykania oraz zaburzenia smaku.

• niedrożność nosa

  Niedrożność nosa to częsty objaw, który może wynikać z różnych przyczyn, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych (przeziębienie, grypa), alergiczny nieżyt nosa, polipowatość nosa, skrzywienie przegrody nosowej czy przewlekłe zapalenie zatok. Stan ten charakteryzuje się utrudnionym przepływem powietrza przez jamę nosową, często towarzyszą mu wyciek z nosa, ból głowy, zaburzenia węchu oraz problemy ze snem.

• napad wtórnie uogólniony

  Napad wtórnie uogólniony to rodzaj napadu padaczkowego, który rozpoczyna się jako napad ogniskowy (częściowy) w jednej części mózgu, a następnie rozprzestrzenia się na obie półkule mózgowe, powodując utratę przytomności. Początkowo pacjent może doświadczać objawów charakterystycznych dla napadu częściowego, takich jak aura (ostrzeżenie przed napadem), zaburzenia czuciowe, węchowe, wzrokowe lub słuchowe, a następnie dochodzi do uogólnienia napadu z typowymi objawami toniczno-klonicznymi.

• nudności

  Nudności to nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, często poprzedzające wymioty. Mogą być spowodowane wieloma czynnikami, takimi jak: choroby układu pokarmowego, zakażenia, choroby metaboliczne, ciąża, działania niepożądane leków, chemioterapia, radioterapia, czy zaburzenia błędnika. Nudności często towarzyszą także migrenie, urazom głowy, czy nadmiernemu spożyciu alkoholu.

• nadpobudliwość psychoruchowa z deficytem uwagi

  Nadpobudliwość psychoruchowa z deficytem uwagi (ADHD) to zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się przewlekłym wzorcem nieuwagi, nadpobudliwości i impulsywności, które wpływają na funkcjonowanie i rozwój pacjenta. Wskazanie to występuje zazwyczaj w dzieciństwie, przed 12 rokiem życia, i często utrzymuje się w okresie dorosłości. Diagnozę stawia się na podstawie kryteriów diagnostycznych (ICD-10 lub DSM-5) oraz po wykluczeniu innych schorzeń o podobnym obrazie klinicznym.

• nieproduktywny kaszel

  Nieproduktywny kaszel, zwany również kaszlem suchym, to objaw charakteryzujący się odruchowym, gwałtownym wyrzutem powietrza z dróg oddechowych bez odkrztuszania wydzieliny. Występuje najczęściej w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, astmy, refluksu żołądkowo-przełykowego, alergii czy po ekspozycji na substancje drażniące. Może być również objawem poważniejszych schorzeń, takich jak śródmiąższowe choroby płuc czy niewydolność serca.

• nefropatia kłębuszkowa

  Nefropatia kłębuszkowa to grupa chorób nerek, w których dochodzi do uszkodzenia kłębuszków nerkowych – struktur odpowiedzialnych za filtrację krwi. Uszkodzenie to prowadzi do nieprawidłowego funkcjonowania nerek, zaburzeń filtracji i może skutkować białkomoczem, krwinkomoczem, nadciśnieniem tętniczym oraz stopniowym pogarszaniem się czynności nerek.

• nadciśnienie tętnicze z przerostem lewej komory serca

  Nadciśnienie tętnicze z przerostem lewej komory serca to poważne powikłanie nieleczonego lub niedostatecznie kontrolowanego nadciśnienia tętniczego. Przerost lewej komory (LVH) rozwija się jako odpowiedź adaptacyjna serca na zwiększone obciążenie następcze wynikające z podwyższonego ciśnienia tętniczego. Długotrwałe przeciążenie ciśnieniowe prowadzi do pogrubienia ścian lewej komory, co początkowo stanowi mechanizm kompensacyjny, jednak z czasem staje się szkodliwe, zwiększając ryzyko niewydolności serca, zaburzeń rytmu serca oraz nagłego zgonu sercowego.

• niewydolność oddechowa

  Niewydolność oddechowa to stan kliniczny, w którym układ oddechowy nie jest w stanie zapewnić prawidłowej wymiany gazowej, co prowadzi do hipoksemii (obniżone stężenie tlenu we krwi) i/lub hiperkapnii (zwiększone stężenie dwutlenku węgla). Wyróżnia się niewydolność oddechową ostrą (rozwijającą się w ciągu minut lub godzin) oraz przewlekłą (trwającą miesiące lub lata).

• nieropne zapalenie tarczycy

  Nieropne zapalenie tarczycy, znane również jako podostre zapalenie tarczycy lub choroba de Quervaina, jest stanem zapalnym gruczołu tarczowego o etiologii najprawdopodobniej wirusowej. Charakteryzuje się bólem i tkliwością tarczycy, gorączką oraz objawami ogólnoustrojowymi przypominającymi infekcję. Typowy przebieg choroby obejmuje fazę tyreotoksykozy (związaną z uwolnieniem zapasów hormonów z uszkodzonej tarczycy), następnie fazę hipotyreozy i ostatecznie powrót do eutyreozy w ciągu 2-6 miesięcy.

• nadciśnienie

  Nadciśnienie tętnicze to przewlekła choroba charakteryzująca się podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego krwi (≥140/90 mmHg). Rozpoznanie stawia się na podstawie wielokrotnych pomiarów ciśnienia, po wykluczeniu sytuacji, które mogą je przejściowo podwyższać. Wyróżnia się nadciśnienie pierwotne (około 95% przypadków) oraz wtórne, które jest objawem innych chorób.