reakcja nefrotoksyczna
Reakcja nefrotoksyczna odnosi się do uszkodzenia nerek wywołanego przez substancje chemiczne, leki, toksyny lub inne czynniki, które wywierają szkodliwy wpływ na strukturę i funkcję nerek. Mechanizmy nefrotoksyczności obejmują bezpośrednie uszkodzenie komórek nabłonkowych kanalików nerkowych, zaburzenia przepływu krwi przez nerki, reakcje zapalne oraz uszkodzenie kłębuszków nerkowych.
Do najczęstszych czynników wywołujących reakcje nefrotoksyczne należą niektóre antybiotyki (aminoglikozydy, wankomycyna), leki przeciwgrzybicze (amfoterycyna B), niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki kontrastowe używane w diagnostyce obrazowej, inhibitory kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus), a także metale ciężkie i różne związki chemiczne. Nefrotoksyczność może manifestować się jako ostre uszkodzenie nerek (AKI) lub przewlekła choroba nerek (CKD).
Czynniki ryzyka reakcji nefrotoksycznych obejmują podeszły wiek, wcześniej istniejącą chorobę nerek, odwodnienie, jednoczesne stosowanie kilku leków nefrotoksycznych oraz choroby współistniejące, takie jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze. Kliniczna manifestacja obejmuje zmniejszenie przesączania kłębuszkowego (GFR), wzrost stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy, zaburzenia elektrolitowe, białkomocz, hematurię oraz zmniejszenie objętości moczu.
Zapobieganie reakcjom nefrotoksycznym polega na starannej ocenie czynników ryzyka, odpowiednim nawodnieniu pacjenta, monitorowaniu funkcji nerek, dostosowaniu dawek leków do funkcji nerek oraz unikaniu jednoczesnego stosowania kilku leków nefrotoksycznych. W przypadku rozwoju nefrotoksyczności kluczowe jest odstawienie czynnika uszkadzającego, zapewnienie odpowiedniego nawodnienia oraz wdrożenie leczenia wspomagającego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Dipper 320 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Co-Dipper, zawierającego walsartan i hydrochlorotiazyd, wykazały nefrotoksyczność jako główny efekt uboczny, szczególnie u marmozet i szczurów. Dawki 30 mg/kg mc./dobę walsartanu + 9 mg/kg mc./dobę hydrochlorotiazydu u szczurów oraz 10 mg/kg mc./dobę walsartanu + 3 mg/kg mc./dobę hydrochlorotiazydu u marmozet (odpowiednio 0,9× i 3,5× MRHD dla szczurów oraz 0,3× i 1,2× MRHD dla marmozet) powodowały nefropatię z naciekami bazofili, zaburzenia elektrolitowe, wzrost stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy oraz zmiany w objętości i składzie moczu. Wyższe dawki indukowały także obniżenie parametrów hematologicznych (erytrocyty, hemoglobina, hematokryt) oraz uszkodzenia błony śluzowej żołądka i hiperplazję tętniczek aferentnych w nerkach, co wiązano z farmakologicznym działaniem walsartanu na układ renina-angiotensyna-aldosteron. Nie stwierdzono działania mutagennego, klastogennego ani rakotwórczego, a toksyczność rozwojowa była związana z toksycznością dla matek, bez efektów teratogennych.
działanie klastogenne, działanie teratogenne, hematokryt, hemodynamika nerkowa, inhibitor ACE, krwinka czerwona, mocznik i kreatynina, naczynie nerkowe, parametr czerwonokrwinkowy, potencjał mutagenny, reakcja nefrotoksyczna, rozwój embrionalny i płodowy, stężenie elektrolitów, stężenie hemoglobiny, stężenie potasu, toksyczność nerkowa, toksyczność płodowa, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, uwalnianie reniny, walsartan i hydrochlorotiazyd, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie parametrów nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Bespres 160 mg + 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności produktu leczniczego Co-Bespres, zawierającego walsartan (160 mg) i hydrochlorotiazyd (25 mg), przeprowadzone na szczurach i marmozetach wykazały, że głównym narządem docelowym toksyczności są nerki. Objawy nefrotoksyczności, takie jak nefropatia, nacieki bazofilowe w kanalikach nerkowych oraz wzrost stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy, pojawiały się przy dawkach od 30 mg/kg mc./dobę walsartanu i 9 mg/kg mc./dobę hydrochlorotiazydu u szczurów (odpowiednio 0,9x i 3,5x maksymalnej dawki ludzkiej w przeliczeniu na mg/m² pc) oraz od 10 + 3 mg/kg mc./dobę u marmozet (0,3x i 1,2x dawki ludzkiej). Dodatkowo, duże dawki powodowały hematotoksyczność (spadek erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu) oraz uszkodzenia błony śluzowej żołądka i przerost tętniczek doprowadzających w nerkach, co wiązano z farmakologicznym działaniem walsartanu na układ renina-angiotensyna-aldosteron.
angiotensyna II, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, elektrolity w moczu, erytrocyty, hematokryt, hemoglobina, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kanał słuchowy, małżowina uszna, mocznik i kreatynina, naciek bazofilowy, nefropatia, parametry czerwonokrwinkowe, potas w surowicy, przerost tętniczek doprowadzających, reakcja nefrotoksyczna, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, uszkodzenie nerek, uwalnianie reniny, walsartan, zmiana hemodynamiczna