niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej
Niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD) jest zaburzeniem genetycznym, charakteryzującym się zmniejszoną aktywnością lub całkowitym brakiem enzymu DPD, który odpowiada za metabolizm pirymidyn, w tym 5-fluorouracylu (5-FU) stosowanego w chemioterapii.
Pacjenci z niedoborem DPD są narażeni na zwiększone ryzyko ciężkich, zagrażających życiu powikłań podczas leczenia fluoropirymidynami, takimi jak 5-FU czy kapecytabina. Objawy toksyczności obejmują ciężką biegunkę, zapalenie błon śluzowych, neutropenię, encefalopatię i neuropatię. Szacuje się, że całkowity niedobór DPD występuje u 0,01-0,5% populacji, natomiast częściowy niedobór może dotyczyć 3-8% osób.
Obecnie zaleca się przeprowadzanie badań przesiewowych w kierunku niedoboru DPD przed rozpoczęciem terapii opartej na fluoropirymidynach. Metody diagnostyczne obejmują badania genotypowe (wykrywanie polimorfizmów w genie DPYD), fenotypowe (pomiar aktywności enzymu DPD) oraz farmakogenetyczne (ocena stosunku dihydrouracylu do uracylu w osoczu). W przypadku potwierdzenia niedoboru DPD konieczna jest modyfikacja dawek leków lub zastosowanie alternatywnych schematów terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Flucytozyna – Przeciwwskazania stosowania
Flucytozyna, zawarta w preparacie Ancotil (10 mg/ml roztwór do infuzji), jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z całkowitym niedoborem enzymu dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), co uniemożliwia prawidłowy metabolizm leku i zwiększa ryzyko toksyczności hematologicznej. Ponadto, stosowanie flucytozyny jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią ze względu na przenikanie leku do mleka matki oraz u pacjentów leczonych lub planujących leczenie nukleozydowymi lekami przeciwwirusowymi (gancyklowir, walgancyklowir, brywudyna, sorywudyna), które hamują enzym DPD i mogą nasilać toksyczność flucytozyny. W przypadku podejrzenia częściowego niedoboru DPD zaleca się ostrożność i rozważenie alternatywnych terapii przeciwgrzybiczych.
Ancotil, brywudyna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dieta niskosodowa, działania niepożądane, flucytozyna, gancyklowir, interakcja farmakodynamiczna, karmienie piersią, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, roztwór do infuzji, sorywudyna, terapia przeciwgrzybicza, toksyczność hematologiczna, walgancyklowir - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ancotil 10 mg/ml
Flucytozyna (Ancotil, 10 mg/ml) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z całkowitym niedoborem dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), co jest kluczowe ze względu na ryzyko nagromadzenia leku i ciężkich działań niepożądanych. Preparat zawiera znaczną ilość sodu (138 mmol/l, co odpowiada 34,5 mmola w 250 ml), co wymaga uwagi u pacjentów na diecie niskosodowej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie flucytozyny z nukleozydowymi lekami przeciwwirusowymi (np. gancyklowir, walgancyklowir, brywudyna, sorywudyna), które nieodwracalnie hamują enzym DPD, zwiększając ryzyko powikłań. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u kobiet karmiących ze względu na przenikanie substancji czynnej do mleka matki i potencjalne zagrożenie dla dziecka.
brywudyna, dieta niskosodowa, flucytozyna, gancyklowir, karmienie piersią, lek mielosupresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwwirusowy, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, niewydolność nerek, półpasiec, sorywudyna, walgancyklowir, wirus cytomegalii, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl – Przeciwwskazania stosowania
Fluorouracyl, stosowany jako lek przeciwnowotworowy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w planowaniu terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze. W przypadku podawania ogólnoustrojowego (roztwór do wstrzykiwań i infuzji) nie należy stosować leku u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku kostnego, znaczącymi zaburzeniami hematologicznymi, krwotokami, zapaleniem lub owrzodzeniami błony śluzowej jamy ustnej i przewodu pokarmowego, ciężką biegunką, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz stężeniem bilirubiny w osoczu powyżej 85 μmol/l. Ponadto, całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD) stanowi przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilonych działań niepożądanych. Fluorouracyl jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi chorobami zakaźnymi, ciężkim wyniszczeniem, ciężkim stanem ogólnym oraz w okresie karmienia piersią. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z brywudyną, sorywudyną i ich analogami, które mogą prowadzić do toksyczności wskutek hamowania enzymu DPD; stosowanie fluorouracylu jest niedozwolone w ciągu 4 tygodni od zakończenia terapii tymi lekami.
alergia na orzeszki ziemne, brywudyna, choroba zakaźna, ciężka biegunka, ciężki stan ogólny, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, fluoropirymidyna, inhibitor enzymu, interakcja lekowa, karmienie piersią, krwotok, lek przeciwnowotworowy, nadwrażliwość na fluorouracyl, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, niewydolność nerek, olej arachidowy, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, podanie parenteralne, preparat miejscowy, radioterapia, stężenie bilirubiny, szczepionka żywa, wirus polio, wyniszczenie organizmu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zmiany w składzie krwi - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine Glenmark 500 mg
Kapecytabina (Capecitabine Glenmark 150 mg i 500 mg) jest prolekiem fluorouracylu, stosowanym w terapii przeciwnowotworowej, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (7,640 mg w tabletce 150 mg i 25,470 mg w tabletce 500 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), co grozi kumulacją toksycznych metabolitów i ciężkimi działaniami niepożądanymi. Ponadto, kapecytabina nie powinna być stosowana u pacjentów z ciężką leukopenią, neutropenią, trombocytopenią, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), a także w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko teratogenności i przenikania do mleka matki. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego lub niedawnego stosowania brywudyny, co może prowadzić do śmiertelnej toksyczności fluoropirymidyn.
brywudyna, ciąża, częściowy niedobór DPD, fluoropirymidyna, fluorouracyl, kapecytabina, karmienie piersią, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, nietolerancja laktozy, prolek, trombocytopenia, umiarkowane zaburzenie nerek, umiarkowane zaburzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby