izoenzym anhydrazy węglanowej

Izoenzymy anhydrazy węglanowej (CA) to grupa strukturalnie podobnych białek o zbliżonej funkcji katalitycznej, ale różniących się lokalizacją komórkową, dystrybucją tkankową oraz właściwościami kinetycznymi. U ludzi zidentyfikowano 16 izoform anhydrazy węglanowej, oznaczanych jako CA I-XVI.

Anhydraza węglanowa to enzym odpowiedzialny za katalizowanie odwracalnej reakcji hydratacji dwutlenku węgla do jonu wodorowęglanowego i protonu (CO₂ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + H⁺). Proces ten jest kluczowy dla utrzymania homeostazy kwasowo-zasadowej, transportu CO₂, regulacji pH oraz wielu innych procesów fizjologicznych w organizmie.

Poszczególne izoenzymy anhydrazy węglanowej różnią się lokalizacją – mogą występować w cytoplazmie (CA I, II, III, VII), na błonie komórkowej (CA IV, IX, XII, XIV), w mitochondriach (CA VA, VB) lub być wydzielane (CA VI). Niektóre izoenzymy, jak CA IX, wykazują nadekspresję w komórkach nowotworowych i mogą służyć jako markery diagnostyczne oraz potencjalne cele terapeutyczne.

W praktyce klinicznej inhibitory anhydrazy węglanowej, takie jak acetazolamid, stosowane są w leczeniu jaskry, padaczki, obrzęku mózgu, choroby wysokościowej oraz jako diuretyki. Badania nad selektywnymi inhibitorami poszczególnych izoenzymów stanowią obiecujący kierunek w poszukiwaniu nowych metod terapeutycznych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topiramate Aurovitas 25 mg

Topiramat, klasyfikowany jako monosacharyd z podstawnikiem sulfaminianowym (kod ATC: N03AX11), wykazuje złożony mechanizm działania przeciwpadaczkowego i przeciwmigrenowego. Jego działanie obejmuje blokowanie zależnych od napięcia kanałów sodowych, modulację receptorów GABAA (zwiększającą częstość aktywacji i przepływ jonów chlorkowych, bez wydłużania czasu otwarcia kanałów i bez blokady przez flumazenil), antagonizm receptorów glutaminianergicznych typu kainowego/AMPA w stężeniach 1-200 μM oraz słabe hamowanie izoenzymów anhydrazy węglanowej. W badaniach przedklinicznych topiramat wykazał skuteczność przeciwdrgawkową w modelach napadów tonicznoklonicznych, napadów typu absence oraz w drgawkach wywołanych niedotlenieniem i pobudzeniem ciała migdałowatego, z jedynie nieznacznym działaniem hamującym na drgawki indukowane pentylenotetrazolem. Interakcje farmakodynamiczne z innymi lekami przeciwpadaczkowymi, takimi jak karbamazepina, fenobarbital i fenytoina, wykazują synergistyczne lub addycyjne efekty przeciwdrgawkowe.
acetazolamid, addycyjne działanie przeciwdrgawkowe, anhydraza węglanowa, antagonista benzodiazepiny, barbiturany, ciało migdałowate, drgawki kloniczne, drgawki toniczne, działanie kliniczne, działanie przeciwdrgawkowe, działanie przeciwpadaczkowe, fenobarbital, fenytoina, flumazenil, GABA, gęstość mineralna kości, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym anhydrazy węglanowej, jon chlorkowy, kanał sodowy, kanał sodowy zależny od napięcia, karbamazepina, kwas glutaminowy, kwas kainowy, lek przeciwmigrenowy, lek przeciwpadaczkowy, lewetyracetam, maksymalny wstrząs elektryczny, mineralizacja kości, napad toniczny, napad typu absence, napad typu absence u dzieci, ogólne niedotlenienie, ośrodkowy układ nerwowy, pentylenotetrazol, potencjał czynnościowy, profilaktyka migreny, receptor GABA-ergiczny, receptor GABAA, receptor glutaminianergiczny, receptor kainowy/AMPA, receptor NMDA, stężenie topiramatu w osoczu, synergistyczne działanie przeciwdrgawkowe, topiramat
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topamax 100 mg

Topiramat, lek przeciwpadaczkowy z grupy monosacharydów z podstawnikiem sulfaminianowym (kod ATC: N03AX11), wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania obejmujący blokadę kanałów sodowych zależnych od napięcia, modulację receptorów GABAA oraz antagonizm receptorów kainowych/AMPA glutaminianu. Działanie to jest zależne od stężenia w zakresie 1–200 µM, z minimalną aktywnością przy 1–10 µM. Ponadto topiramat słabo hamuje izoenzymy anhydrazy węglanowej, co prawdopodobnie nie jest kluczowe dla jego efektu przeciwpadaczkowego. W modelach zwierzęcych wykazano szerokie spektrum działania przeciwdrgawkowego, w tym skuteczność w napadach tonicznoklonicznych, absence oraz w drgawkach wywołanych niedotlenieniem czy pobudzeniem ciała migdałowatego. Interakcje farmakodynamiczne obejmują synergizm z karbamazepiną i fenobarbitalem oraz działanie addycyjne z fenytoiną. W badaniach klinicznych nie stwierdzono korelacji między stężeniem topiramatu w osoczu a efektem terapeutycznym, a także nie obserwowano rozwoju tolerancji na lek.
acetazolamid, aktywność przeciwpadaczkowa, anhydraza węglanowa, antagonista benzodiazepiny, barbiturany, ciało migdałowate, drgawka kloniczna, drgawka toniczna, fenobarbital, fenytoina, gęstość mineralna kości, izoenzym anhydrazy węglanowej, kanał sodowy zależny od napięcia, karbamazepina, kwas gamma-aminomasłowy, kwas glutaminowy, kwas kainowy, lek przeciwpadaczkowy, lewetyracetam, monosacharyd sulfaminianowy, N-metylo-D-asparaginian, napad absence, napad toniczny, ogólne niedotlenienie, padaczka, pentetrazol, profilaktyka migreny, receptor GABA, receptor GABAA, receptor kainowy, receptor NMDA, stężenie topiramatu w osoczu, terapia skojarzona, topiramat
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topamax 25 mg

Topiramat, lek przeciwpadaczkowy z grupy monosacharydów z podstawnikiem sulfaminianowym (kod ATC: N03AX11), wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący blokowanie kanałów sodowych zależnych od napięcia, modulację receptorów GABAA oraz antagonizm receptorów glutaminergicznych kainowego/AMPA w stężeniach 1-200 µM. W przeciwieństwie do benzodiazepin i barbituranów, topiramat działa na podtyp receptorów GABAA niewrażliwy na flumazenil i nie wydłuża czasu otwarcia kanałów jonowych. Dodatkowo, lek słabo hamuje izoenzymy anhydrazy węglanowej, co nie jest głównym mechanizmem jego działania przeciwpadaczkowego. W modelach zwierzęcych topiramat wykazał skuteczność przeciwdrgawkową w różnych typach napadów, w tym tonicznych, klonicznych oraz absence, a także wykazał synergistyczne i addycyjne efekty w terapii skojarzonej z karbamazepiną, fenobarbitalem i fenytoiną.
acetazolamid, badanie elektrofizjologiczne, drgawki toniczno-kloniczne, działanie addycyjne, działanie przeciwdrgawkowe, działanie synergistyczne, fenobarbital, fenytoina, gęstość mineralna kości, izoenzym anhydrazy węglanowej, kanał sodowy zależny od napięcia, karbamazepina, kwas gamma-aminomasłowy, kwas kainowy, lek przeciwpadaczkowy, lewetyracetam, mineralizacja kości, monosacharyd sulfaminianowy, napad absence, napad toniczny, pentetrazol, profilaktyka migreny, przepływ jonów chlorkowych, receptor GABA, receptor kainowy/AMPA, receptor NMDA, terapia skojarzona
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nodom 20 mg/ml

Chlorowodorek dorzolamidu, stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu (20 mg/ml), wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, umożliwiające skuteczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego przy znacznie mniejszych dawkach niż w terapii doustnej. Po aplikacji do oka, dorzolamid przenika do krążenia ogólnego, kumulując się głównie w erytrocytach dzięki selektywnemu powinowactwu do anhydrazy węglanowej II, przy minimalnym stężeniu wolnego leku w osoczu (wiąże się z białkami osocza w około 33%). Metabolit N-deetylodorzolamid, o słabszym działaniu hamującym anhydrazę węglanową II i I, również gromadzi się w erytrocytach i jest wydalany z moczem. Eliminacja dorzolamidu z erytrocytów przebiega nieliniowo, z okresem półtrwania około 4 miesięcy w fazie wolniejszej eliminacji.
anhydraza węglanowa II, chlorowodorek dorzolamidu, ciśnienie wewnątrzgałkowe, doustny inhibitor anhydrazy węglanowej, działanie niepożądane, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej, klirens kreatyniny, krople do oczu, okres półtrwania, podanie miejscowe do oka, równowaga farmakokinetyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vizidor 20 mg/ml

Chlorowodorek dorzolamidu, stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu, charakteryzuje się unikalnymi właściwościami farmakokinetycznymi, które umożliwiają skuteczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej. Po aplikacji miejscowej dorzolamid przenika do krążenia ogólnego, wykazując selektywne wiązanie z anhydrazą węglanową II w erytrocytach, co prowadzi do kumulacji leku w krwinkach czerwonych. Stężenia wolnej substancji czynnej w osoczu pozostają minimalne, a wiązanie z białkami osocza wynosi około 33%. Metabolizm dorzolamidu jest ograniczony, z powstaniem głównego metabolitu N-dezetylo dorzolamidu, który wykazuje słabsze hamowanie anhydrazy węglanowej II, ale hamuje izoenzym I i również kumuluje się w erytrocytach. Eliminacja leku i metabolitu odbywa się głównie przez nerki, a okres półtrwania w fazie eliminacji z erytrocytów wynosi około 4 miesiące.
anhydraza węglanowa I, anhydraza węglanowa II, aplikacja miejscowa, białko osocza, biodostępność, ciśnienie wewnątrzgałkowe, czas półtrwania, dorzolamid, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyt, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej, klirens kreatyniny, krople do oczu, krwinka czerwona, metabolizm, równowaga kwasowo-zasadowa, stan stacjonarny, zaburzenia elektrolitowe

izoenzym anhydrazy węglanowej

Powiązane wpisy

Właściwości farmakodynamiczne – Topiramate Aurovitas 25 mg

Właściwości farmakodynamiczne – Topamax 100 mg

Właściwości farmakodynamiczne – Topamax 25 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Nodom 20 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne – Vizidor 20 mg/ml