Właściwości farmakokinetyczne dorzolamidu

Chlorowodorek dorzolamidu, substancja czynna leku Nodom (20 mg/ml, krople do oczu, roztwór), wykazuje charakterystyczne cechy farmakokinetyczne wynikające z miejscowego podania do oka. Lek przeznaczony jest do bezpośredniego działania w obrębie struktur oka, co pozwala na osiągnięcie efektu terapeutycznego przy zastosowaniu znacznie mniejszych dawek niż w przypadku inhibitorów anhydrazy węglanowej podawanych doustnie.¹

Dystrybucja i wiązanie z białkami

Po podaniu miejscowym, dorzolamid przenika do krążenia ogólnego. Ze względu na selektywne powinowactwo do anhydrazy węglanowej II, dorzolamid gromadzi się w erytrocytach podczas długotrwałego stosowania. W osoczu stężenia wolnego leku utrzymują się na minimalnym poziomie.²

Dorzolamid charakteryzuje się umiarkowanym stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 33%.³

Metabolizm

Z macierzystej cząsteczki dorzolamidu powstaje jeden metabolit – N-deetylodorzolamid. Metabolit ten charakteryzuje się słabszym działaniem hamującym izoenzym anhydrazy węglanowej II w porównaniu z substancją macierzystą. Dodatkowo N-deetylodorzolamid hamuje mniej aktywny izoenzym anhydrazy węglanowej I.⁴

Podobnie jak substancja macierzysta, metabolit N-deetylodorzolamid również gromadzi się w erytrocytach, jednak wiąże się głównie z anhydrazą węglanową I.⁵

Eliminacja i okres półtrwania

Dorzolamid jest wydalany głównie z moczem w postaci niezmienionej. Również jego metabolit, N-deetylodorzolamid, podlega wydalaniu drogą nerkową.⁶

Proces eliminacji dorzolamidu z erytrocytów po zakończeniu leczenia charakteryzuje się przebiegiem nieliniowym. Początkowo obserwuje się szybkie zmniejszenie stężenia leku, po którym następuje wolniejsza faza eliminacji. Okres półtrwania w tej fazie wynosi około czterech miesięcy.⁷

Stan równowagi farmakokinetycznej

W badaniach symulujących maksymalne narażenie układowe po długotrwałym stosowaniu dorzolamidu w postaci kropli do oczu, wykorzystano doustne podanie substancji czynnej. Wykazano, że stan równowagi farmakokinetycznej jest osiągany w ciągu 13 tygodni.⁸

W stanie równowagi praktycznie nie wykrywa się wolnego leku ani jego metabolitu w osoczu. Stopień hamowania anhydrazy węglanowej w erytrocytach jest niższy od poziomu, który mógłby wywierać istotny wpływ farmakologiczny na czynność nerek lub oddychanie.⁹

Podobne wyniki farmakokinetyczne obserwowano w badaniach długotrwałego, miejscowego stosowania dorzolamidu w postaci kropli do oczu.¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku z zaburzeniami czynności nerek

U niektórych pacjentów w podeszłym wieku z zaburzeniami czynności nerek (szacunkowy klirens kreatyniny 30-60 ml/min) zaobserwowano większe stężenia metabolitu N-deetylodorzolamidu w erytrocytach. Jednak zwiększone stężenie metabolitu nie powodowało istotnych różnic w zakresie stopnia zahamowania anhydrazy węglanowej ani nie wiązało się z wystąpieniem klinicznie znamiennych ogólnoustrojowych działań niepożądanych.¹¹

Efekty terapeutyczne w kontekście właściwości farmakokinetycznych

Miejscowe podanie dorzolamidu w postaci kropli do oczu zapewnia zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego bez wywoływania ogólnoustrojowych zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej lub elektrolitowej, które są charakterystyczne dla doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej.¹²

Oznaczanie stężeń leku i jego metabolitów we krwi (w erytrocytach i osoczu) oraz ocena stopnia hamowania anhydrazy węglanowej pozwalają na monitorowanie ryzyka działania układowego dorzolamidu po podaniu miejscowym do oka.¹³