Leki w grupie
„leki przeciwjaskrowe”

Leki przeciwjaskrowe to grupa preparatów stosowanych w leczeniu jaskry – choroby charakteryzującej się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Głównym celem terapii jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, aby zapobiec postępującemu uszkodzeniu nerwu wzrokowego i utracie pola widzenia.

Leki przeciwjaskrowe działają poprzez różne mechanizmy: zmniejszenie wytwarzania cieczy wodnistej, zwiększenie jej odpływu lub obydwa te mechanizmy jednocześnie. Dzięki temu dochodzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego i spowolnienia lub zatrzymania postępu choroby.

Główne grupy leków przeciwjaskrowych obejmują:

1. Beta-adrenolityki – zmniejszają wytwarzanie cieczy wodnistej. Najczęściej stosowane substancje to: timolol (Oftensin, Timoptic, Timo-COMOD), betaksolol (Betoptic), karteolol (Arteoptic) i lewobunolol (Betagan). Główną zaletą jest skuteczność i dobra tolerancja miejscowa, jednak mogą powodować działania ogólnoustrojowe, szczególnie u pacjentów z chorobami układu krążenia i układu oddechowego.

2. Analogi prostaglandyn – zwiększają odpływ cieczy wodnistej drogą naczyniówkowo-twardówkową. Należą do nich: latanoprost (Xalatan, Latalux), bimatoprost (Lumigan), trawoprost (Travatan) i tafluprost (Taflotan). Wyróżniają się wysoką skutecznością i wygodnym dawkowaniem (raz na dobę), ale mogą powodować przekrwienie spojówek, przebarwienie tęczówki i nadmierny wzrost rzęs.

3. Inhibitory anhydrazy węglanowej – hamują wytwarzanie cieczy wodnistej. Dostępne są w formie miejscowej: dorzolamid (Trusopt, Rozalin), brinzolamid (Azopt) oraz ogólnej: acetazolamid (Diuramid). Miejscowe preparaty są dobrze tolerowane, jednak preparaty ogólne mogą powodować działania niepożądane, takie jak zaburzenia elektrolitowe, metaboliczne i pokarmowe.

4. Leki cholinergiczne (parasympatykomimetyki) – zwiększają odpływ cieczy wodnistej przez siatkę beleczkowania. Głównym przedstawicielem jest pilokarpina (Pilocarpinum). Zaletą jest niski koszt, jednak krótki czas działania wymaga częstego dawkowania, a obkurczenie źrenicy pogarsza widzenie w warunkach słabego oświetlenia.

5. Sympatykomimetyki (agoniści receptorów α2-adrenergicznych) – zmniejszają wytwarzanie cieczy wodnistej i zwiększają jej odpływ drogą naczyniówkowo-twardówkową. Należą do nich brimonidyna (Alphagan, Luxfen) i apraklonidyna (Iopidine). Mogą powodować alergiczne zapalenie spojówek i działania ogólnoustrojowe.

Największą zaletą nowoczesnych leków przeciwjaskrowych jest możliwość skutecznego kontrolowania ciśnienia wewnątrzgałkowego przy minimalnych działaniach niepożądanych, zwłaszcza gdy stosowane są w postaci kropli do oczu. Kombinacje leków z różnych grup pozwalają na osiągnięcie efektu synergistycznego i lepszą kontrolę ciśnienia u pacjentów nieodpowiadających na monoterapię.

Główne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwjaskrowych to możliwe działania ogólnoustrojowe (zwłaszcza beta-adrenolityków), reakcje alergiczne, działania niepożądane miejscowe oraz potencjalne interakcje z innymi lekami. U niektórych pacjentów może też wystąpić tachyfilaksja (zmniejszenie skuteczności leku przy długotrwałym stosowaniu).

W przypadku niewystarczającej skuteczności farmakoterapii lub nietolerancji leków, stosuje się metody zabiegowe, takie jak trabekuloplastyka laserowa lub różne techniki chirurgiczne mające na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl