receptor kwasu żółciowego

Receptor kwasu żółciowego (ang. bile acid receptor) to grupa białek receptorowych, które odgrywają kluczową rolę w metabolizmie kwasów żółciowych i homeostazy lipidów. Najlepiej poznane receptory kwasów żółciowych to FXR (Farnesoid X Receptor, NR1H4) oraz TGR5 (G-protein coupled bile acid receptor, GPBAR1).

FXR to receptor jądrowy aktywowany przez kwasy żółciowe, szczególnie przez kwas chenodeoksycholowy. Po aktywacji reguluje ekspresję genów zaangażowanych w syntezę, transport i metabolizm kwasów żółciowych, a także wpływa na metabolizm glukozy i lipidów. FXR odgrywa istotną rolę w ochronie wątroby przed toksycznością kwasów żółciowych poprzez hamowanie ich syntezy i zwiększanie ich wydzielania.

TGR5 jest receptorem sprzężonym z białkiem G, który aktywowany przez kwasy żółciowe, indukuje szlaki sygnałowe wpływające na wydatek energetyczny, wrażliwość na insulinę oraz procesy przeciwzapalne. Jego aktywacja w brunatnej tkance tłuszczowej zwiększa termogenezę, co może mieć potencjalne zastosowanie w terapii otyłości.

Zaburzenia funkcji receptorów kwasów żółciowych wiążą się z różnymi chorobami, w tym niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD), pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych (PBC) oraz cukrzycą typu 2. Modulatory tych receptorów są badane jako potencjalne leki w terapii chorób metabolicznych, wątrobowych i jelitowych.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Kamienie żółciowe – Patofizjologia i mechanizm

Kamienie żółciowe (cholelithiasis) powstają w wyniku złożonych zaburzeń metabolicznych i obejmują trzy główne typy: cholesterolowe (około 75% przypadków w krajach zachodnich), barwnikowe czarne oraz barwnikowe brązowe, z odmienną patofizjologią. Kamienie cholesterolowe powstają na skutek przesycenia żółci cholesterolem, wynikającego z nadmiernego wydzielania cholesterolu przez wątrobę, zmniejszonej syntezy kwasów żółciowych i fosfolipidów oraz hipomotoryki pęcherzyka żółciowego, co prowadzi do zastoju żółci. Nukleacja cholesterolu jest przyspieszana przez glikoproteinę mucynę, której nadmierne wydzielanie związane jest z przewlekłym stanem zapalnym pęcherzyka. Kamienie barwnikowe czarne powstają w sterylnym środowisku pęcherzyka, głównie z polimeru bilirubinianu wapnia, często u pacjentów z przewlekłą hemolizą, natomiast brązowe kamienie barwnikowe tworzą się w przewodach żółciowych w warunkach zastoju i beztlenowego zakażenia bakteryjnego. Nowe badania wskazują na istotną rolę układu odpornościowego, zwłaszcza neutrofili i zewnątrzkomórkowych pułapek neutrofilowych (NETs), oraz mikrobioty jelitowej w patogenezie kamieni żółciowych, wpływając na agregację kryształów i metabolizm kwasów żółciowych.
agregacja kryształów, cholecystokinina, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, hiperlipidemia, kamica żółciowa, kamień barwnikowy brązowy, kamień barwnikowy czarny, kamień cholesterolowy, kamień żółciowy, kolka żółciowa, krążenie wątrobowo-jelitowe, kryształ cholesterolu, mikrobiota jelitowa, mucyna, ostre zapalenie trzustki, otyłość, przesycenie żółci cholesterolem, pułapka neutrofilowa, receptor farnezoidowy X, receptor kwasu żółciowego, szlam żółciowy, zakażenie dróg żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zastój żółci, zespół metaboliczny, zwieracz Oddiego
Leksykon chorób i schorzeń
Refluks żółciowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Refluks żółciowy (Bile reflux) charakteryzuje się cofaniem się żółci z dwunastnicy do żołądka i przełyku, co prowadzi do zapalenia błony śluzowej, owrzodzeń oraz zwiększonego ryzyka rozwoju raka żołądka i przełyku. Kluczowe czynniki ryzyka endoskopowego pierwotnego refluksu żółciowego (EPBR) to płeć męska, wiek >45 lat, zakażenie Helicobacter pylori, zespół metaboliczny, stosowanie NLPZ, kamica żółciowa oraz nadżerkowe zapalenie żołądka. Model predykcyjny EPBR wykazał wysoką skuteczność diagnostyczną z AUC 0,839 (95% CI 0,806-0,872) w zestawie treningowym i 0,800 (95% CI 0,742-0,857) w walidacyjnym, co czyni go wartościowym narzędziem klinicznym. Cholecystektomia istotnie nasila objawy gastryczne (ból, uczucie pełności, nudności) i zwiększa zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe, pogarszając rokowanie. Przewlekły refluks żółciowy jest bardziej agresywny niż GERD, prowadząc do gastropatii, wrzodów, zapalenia przełyku oraz zwiększonego ryzyka gruczolakoraka żołądka i przełyku (EAC), z 5-letnim przeżyciem poniżej 20% w przypadku EAC.
cholecystektomia, dysbiosis, gastropatia, gruczolakorak przełyku, Helicobacter pylori, inhibitor pompy protonowej, kamica żółciowa, krzywa ROC, kwas żółciowy, narkotyczny lek przeciwbólowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opóźnione opróżnianie żołądka, pęcherzyk żółciowy, proantocyjanidyna, rak żołądka, receptor kwasu żółciowego, refluks dwunastniczo-żołądkowy, refluks żołądkowo-przełykowy, refluks żółciowy, rękawowa resekcja żołądka, wrzód żołądka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zespół metaboliczny

receptor kwasu żółciowego

Powiązane wpisy

Kamienie żółciowe – Patofizjologia i mechanizm

Refluks żółciowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby