cykliczne endonadtlenki

Cykliczne endonadtlenki to grupa związków chemicznych charakteryzujących się obecnością mostka nadtlenkowego (-O-O-) wbudowanego w strukturę pierścienia. W medycynie i farmakologii zyskały szczególne znaczenie po odkryciu artemizyniny, naturalnego związku z grupy endonadtlenków o silnych właściwościach przeciwmalarycznych.

Mechanizm działania cyklicznych endonadtlenków polega na generowaniu wolnych rodników po kontakcie z jonami żelaza, które są obecne w wysokim stężeniu w komórkach pasożytów malarii. Powstające reaktywne formy tlenu uszkadzają błony komórkowe i białka pasożyta, prowadząc do jego śmierci. Ta selektywna toksyczność wobec komórek bogatych w żelazo stanowi podstawę działania terapeutycznego tych związków.

W praktyce klinicznej pochodne artemizyniny (artezunat, artemeter, dihydroartemizinina) są podstawowymi składnikami terapii skojarzonej przeciwko malarii (ACT – Artemisinin-based Combination Therapy), zalecanej przez WHO jako leczenie pierwszego rzutu w przypadkach malarii opornej na chlorochinę. Trwają również badania nad zastosowaniem cyklicznych endonadtlenków w terapii niektórych typów nowotworów, ze względu na ich zdolność do selektywnego niszczenia komórek o podwyższonym stężeniu żelaza.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl