amfoterycyna B konwencjonalna
Amfoterycyna B konwencjonalna jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym z grupy polienów, stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych systemowych. Działa poprzez wiązanie się z ergosterolem w błonie komórkowej grzybów, co prowadzi do zwiększenia przepuszczalności błony, utraty składników wewnątrzkomórkowych i ostatecznie śmierci komórki grzyba.
Lek ten jest szczególnie skuteczny w zwalczaniu inwazyjnych infekcji wywoływanych przez drożdżaki (np. Candida spp.), pleśnie (np. Aspergillus spp.), a także w terapii zakażeń Cryptococcus neoformans oraz w leczeniu leiszmanioz. Amfoterycyna B konwencjonalna jest podawana dożylnie, zazwyczaj w powolnym wlewie, aby zminimalizować reakcje niepożądane związane z infuzją.
Stosowanie amfoterycyny B konwencjonalnej wiąże się z istotnymi działaniami niepożądanymi, wśród których najpoważniejszą jest nefrotoksyczność. Inne częste działania niepożądane obejmują reakcje związane z infuzją (gorączka, dreszcze, nudności, wymioty), zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz niedokrwistość. Z uwagi na znaczną toksyczność, w praktyce klinicznej coraz częściej stosuje się nowsze formulacje leku, takie jak kompleks lipidowy amfoterycyny B czy liposomalna amfoterycyna B, które charakteryzują się mniejszą nefrotoksycznością przy zachowanej skuteczności przeciwgrzybiczej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – AmBisome liposomal 50 mg
AmBisome liposomal 50 mg, zawierający amfoterycynę B w formie liposomalnej, jest stosowany w leczeniu różnych infekcji grzybiczych i charakteryzuje się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu do konwencjonalnej amfoterycyny B. Dane z badań klinicznych (688 pacjentów) oraz obserwacje po wprowadzeniu do obrotu wskazują na rzadsze i łagodniejsze działania niepożądane, zwłaszcza w zakresie reakcji związanych z infuzją, takich jak gorączka i dreszcze. Częstość nefrotoksyczności, definiowanej jako ponad dwukrotne zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, jest około dwukrotnie niższa niż przy stosowaniu konwencjonalnej formy leku. Reakcje infuzyjne mogą obejmować także ból w klatce piersiowej, duszność, skurcz oskrzeli, tachykardię i niedociśnienie tętnicze, które zwykle ustępują po przerwaniu infuzji lub zmniejszeniu jej szybkości (poniżej 2 godzin). Profil elektrolitowy może ulegać zaburzeniom, z częstością hipokaliemii (≥10%), hiponatremii, hipokalcemii i hipomagnezemii, co wymaga monitorowania podczas terapii.
amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B liposomalna, biegunka, częstoskurcz, drgawki, filtracja kłębuszkowa, fosfataza alkaliczna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, infekcja grzybicza, kompleks lipidowy, kreatynina w surowicy, lek przeciwgrzybiczny, małopłytkowość, nagłe zatrzymanie krążenia, nefrotoksyczność, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, postać liposomalna, rabdomioliza, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja związana z infuzją, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skurcz oskrzeli, zaburzenie rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Amfoterycyna B, stosowana w leczeniu ciężkich układowych zakażeń grzybiczych, dostępna jest w postaciach: konwencjonalnej (Fungizone), liposomalnej (AmBisome) oraz kompleksu lipidowego (Abelcet). Dane kliniczne dotyczące stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone, jednak dotychczasowe obserwacje nie wykazały istotnych działań teratogennych ani embriotoksycznych. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach potwierdzają brak teratogenności przy dawkach do 3,75 mg/kg mc./dobę (dootrzewnowo) i 1,5 mg/kg mc./dobę (dożylnie). Wyższe dawki doustne (do 200 mg/kg mc./dobę u szczurów i 100 mg/kg mc./dobę u królików) wiązały się z większą śmiertelnością potomstwa i martwymi urodzeniami, jednak bez wykrycia anomalii rozwojowych. Stosowanie amfoterycyny B w ciąży powinno być rozważane wyłącznie, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, zwłaszcza biorąc pod uwagę zagrożenia wynikające z nieleczonych zakażeń grzybiczych.
amfoterycyna B, amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B liposomalna, ciężkie zakażenie grzybicze, działanie niepożądane, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fetotoksyczność, kompleks lipidowy, lek przeciwgrzybiczy, martwe urodzenie, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożylne, postać farmaceutyczna, postać liposomalna, teratogenność, toksyczność, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze układowe - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Wskazania do stosowania
Amfoterycyna B jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, dostępnym w trzech głównych formulacjach: Abelcet (kompleks lipidowy), AmBisome (postać liposomalna) oraz Fungizone (postać konwencjonalna). Abelcet jest wskazany przede wszystkim w leczeniu ciężkiej inwazyjnej kandydozy oraz jako lek drugiego rzutu w ciężkich grzybicach układowych, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek lub nietolerancją konwencjonalnej amfoterycyny B. AmBisome stosuje się w ciężkich zakażeniach grzybiczych, w tym empirycznie u pacjentów z gorączką neutropeniczną, oraz w zakażeniach OUN ze względu na lepszą penetrację do płynu mózgowo-rdzeniowego. Fungizone jest zarezerwowany do zagrażających życiu zakażeń grzybiczych, w tym wywołanych przez Aspergillus, Candida, Cryptococcus i inne patogeny, oraz jako opcja w leczeniu amerykańskiej leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej.
amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B lipidowa, amfoterycyna B liposomalna, antybiotyk przeciwgrzybiczy, Aspergillus, aspergiloza, aspergiloza inwazyjna, blastomikoza, Blastomyces, Candida, coccidioides, Cryptococcus, działanie niepożądane, fuzarioza, gorączka neutropeniczna, grzybica układowa, Histoplasma, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie empiryczne, leiszmanioza śluzówkowo-skórna, mukormikoza, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, obniżona odporność, płyn mózgowo-rdzeniowy, rozsiana kandydoza, rozsiana kryptokokoza, uszkodzenie nerek, zakażenie grzybicze, zakażenie OUN, zygomikoza - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Właściwości farmakokinetyczne
Amfoterycyna B wykazuje zróżnicowane właściwości farmakokinetyczne w zależności od formulacji: konwencjonalnej (Fungizone), lipidowej (Abelcet) oraz liposomalnej (AmBisome). Konwencjonalna postać podawana w dawce około 0,5 mg/kg mc./dobę osiąga maksymalne stężenia w osoczu 0,5–2 μg/ml, z długim okresem półtrwania eliminacji około 15 dni. Lek jest silnie związany z białkami osocza (>90%) i słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego (<2,5% stężenia w osoczu). Formuła lipidowa (Abelcet) charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (2286 l/kg) i wysokim klirensem (211 ml/h/kg), co skutkuje niższymi stężeniami w osoczu (Cmax 1,7 µg/ml przy dawce 5 mg/kg mc./dobę) oraz znaczną akumulacją w tkankach, zwłaszcza w śledzionie (290 mg/kg mc.), płucach (222 mg/kg mc.) i wątrobie (196 mg/kg mc.). W przypadku liposomalnej amfoterycyny B (AmBisome) obserwuje się wyższe stężenia w osoczu (Cmax 7,3–83,7 µg/ml) i większą biodostępność (AUC0-24 do 555 µg·h/ml) przy dawkach 1–7,5 mg/kg mc./dobę, z krótszym okresem półtrwania eliminacji 6,3–10,7 h oraz mniejszą objętością dystrybucji (0,10–0,44 l/kg), co wskazuje na odmienny profil dystrybucji i eliminacji w porównaniu do pozostałych postaci.
amfoterycyna B, amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B lipidowa, amfoterycyna B liposomalna, białko osocza, biodostępność leku, dystrybucja tkankowa, eliminacja leku, formulacja leku, hemodializa, klirens leku, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny leku, stężenie w osoczu, układ siateczkowo-śródbłonkowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – AmBisome liposomal 50 mg
AmBisome liposomal 50 mg, zawierający amfoterycynę B w postaci liposomalnej (4 mg/ml po rozpuszczeniu), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na amfoterycynę B lub substancje pomocnicze, w tym sacharozę (900 mg/fiolka). Wyjątkiem jest sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia, gdy preparat jest jedyną dostępną opcją terapeutyczną. W takich przypadkach decyzja o podaniu leku powinna być poprzedzona dokładną analizą historii alergii oraz staranną oceną stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza jeśli pacjent wykazywał reakcje nadwrażliwości na amfoterycynę B w formie konwencjonalnej lub liposomalnej.
AmBisome liposomal, amfoterycyna B, amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B liposomalna, dyspersja do infuzji, nadwrażliwość, nietolerancja cukru, ocena korzyści i ryzyka, opcja terapeutyczna, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, sacharoza, stosunek korzyści do ryzyka, substancja pomocnicza, zagrożenie życia