aminokwas białkowy

Aminokwasy białkowe to organiczne związki chemiczne stanowiące podstawowe jednostki strukturalne białek. W organizmie ludzkim występuje 20 standardowych aminokwasów białkowych, które łączą się ze sobą poprzez wiązania peptydowe, tworząc łańcuchy polipeptydowe, a następnie białka o różnorodnych funkcjach biologicznych.

Każdy aminokwas białkowy składa się z centralnego atomu węgla (alfa), do którego przyłączone są: grupa aminowa (-NH₂), grupa karboksylowa (-COOH), atom wodoru oraz charakterystyczny dla danego aminokwasu łańcuch boczny (grupa R), decydujący o jego właściwościach fizykochemicznych. W zależności od budowy łańcucha bocznego, aminokwasy dzielimy na: niepolarne (hydrofobowe), polarne (hydrofilowe), kwasowe i zasadowe.

Z punktu widzenia klinicznego, aminokwasy dzielą się na endogenne (organizm może je syntetyzować) oraz egzogenne (niezbędne, które muszą być dostarczane z pożywieniem). Do aminokwasów egzogennych u dorosłych należą: fenyloalanina, walina, treonina, tryptofan, izoleucyna, metionina, leucyna i lizyna. U dzieci dodatkowo histydyna i arginina są uważane za niezbędne ze względu na zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne w okresie wzrostu.

Zaburzenia metabolizmu aminokwasów prowadzą do licznych chorób metabolicznych, takich jak fenyloketonuria, choroba syropu klonowego, homocystynuria czy tyrozynemia. Diagnostyka tych schorzeń opiera się na wykrywaniu nieprawidłowych stężeń aminokwasów lub ich metabolitów w płynach ustrojowych, a leczenie obejmuje głównie modyfikacje dietetyczne oraz suplementację brakujących związków.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl