ziarnistość pajęczynówki
Ziarnistość pajęczynówki (łac. arachnoidea granulata, ang. arachnoid granulations) to małe struktury utworzone przez wypuklenia pajęczynówki penetrujące do zatok żylnych opony twardej, szczególnie do zatoki strzałkowej górnej. Stanowią one kluczowy element w fizjologii krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR).
Główną funkcją ziarnistości pajęczynówki jest umożliwienie jednokierunkowego transportu płynu mózgowo-rdzeniowego z przestrzeni podpajęczynówkowej do układu żylnego. Działają one na zasadzie zastawek, pozwalając na odpływ PMR pod wpływem różnicy ciśnień, co jest niezbędne dla utrzymania homeostazy wewnątrzczaszkowej.
Zaburzenia funkcjonowania ziarnistości pajęczynówki mogą prowadzić do nieprawidłowości w krążeniu PMR, co może skutkować wodogłowiem komunikującym. W diagnostyce obrazowej ziarnistości są widoczne jako niewielkie wypuklenia przy zatokach żylnych, szczególnie dobrze uwidaczniane w badaniach MRI z kontrastem oraz w tomografii komputerowej.
Z wiekiem ziarnistości pajęczynówki mogą ulegać powiększeniu i zwapnieniu, tworząc ciałka Pacchioniego. Zmiany te są zazwyczaj bezobjawowe i stanowią przypadkowe znalezisko w badaniach obrazowych, rzadko wymagające interwencji klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego – Patofizjologia i mechanizm
Wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) jest spowodowany przerwaniem ciągłości opony twardej, co prowadzi do połączenia przestrzeni podpajęczynówkowej z przestrzenią zewnątrzoponową lub środowiskiem zewnętrznym. Mechanizmy wycieku obejmują uchyłki oponowe, rozdarcia brzusznej części opony twardej oraz przetoki żylne PMR. Wyróżnia się wycieki rdzeniowe i czaszkowe, które mogą mieć charakter pourazowy, jatrogenne lub samoistny, z tym że samoistne stanowią około 10% przypadków i często wiążą się z idiopatycznym nadciśnieniem śródczaszkowym (IIH). Niedociśnienie śródczaszkowe, definiowane jako obniżenie ciśnienia i objętości PMR, prowadzi do zapadania się mózgu, co może skutkować objawami neurologicznymi, takimi jak ból głowy, zaburzenia widzenia, szumy uszne czy napady padaczkowe. Czynniki ryzyka to m.in. zaburzenia tkanki łącznej (zespół Marfana, Ehlersa-Danlosa), otyłość, obturacyjny bezdech senny oraz wcześniejsze urazy i zabiegi chirurgiczne. Warto podkreślić, że u pacjentów z IIH ponad 70% jest otyłych, a utrata masy ciała poprawia objawy podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego.
bezdech senny, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, krwiak podtwardówkowy, malformacja Chiari, nakłucie lędźwiowe, napad padaczkowy, niedociśnienie śródczaszkowe, opona twarda, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, płynotok nosowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, punkcja lędźwiowa, wodogłowie, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zapadanie się mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pajęczynówki, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, ziarnistość pajęczynówki, znieczulenie zewnątrzoponowe