dichlorowodorek chlorheksydyny
Dichlorowodorek chlorheksydyny (CHDH) to związek chemiczny należący do grupy biguanidów, szeroko stosowany jako antyseptyk o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Wykazuje skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, niektórych wirusów oraz grzybów. Mechanizm działania polega na wiązaniu się z ujemnie naładowanymi grupami fosforanowymi w błonie komórkowej drobnoustrojów, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności i ostatecznie do śmierci komórki.
W medycynie dichlorowodorek chlorheksydyny jest składnikiem płynów do płukania jamy ustnej, środków do dezynfekcji skóry przed zabiegami chirurgicznymi, preparatów do odkażania ran oraz środków do higieny rąk. W stomatologii stosuje się go do kontroli płytki nazębnej i w leczeniu chorób przyzębia. Wartość terapeutyczna związku wynika z jego przedłużonego działania – może utrzymywać się na skórze i błonach śluzowych przez wiele godzin po aplikacji.
Chlorheksydyna w postaci dichlorowodorku charakteryzuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie, co umożliwia przygotowanie roztworów o różnych stężeniach, zwykle od 0,1% do 4%, w zależności od zastosowania klinicznego. Mimo ogólnie dobrego profilu bezpieczeństwa, może powodować działania niepożądane, takie jak przebarwienia zębów i języka przy długotrwałym stosowaniu w jamie ustnej, reakcje alergiczne czy miejscowe podrażnienia. W rzadkich przypadkach opisywano reakcje anafilaktyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Chlorheksydyna – Wskazania do stosowania
Chlorheksydyna, dostępna w różnych formach soli (chlorowodorek, glukonian, diglukonian), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, przeciwgrzybiczego i przeciwwirusowego. W dermatologii i chirurgii stosowana jest głównie do dezynfekcji powierzchniowych ran (np. Bepanthen Plus z 5 mg chlorheksydyny chlorowodorku/g) oraz skóry przed zabiegami operacyjnymi (Hydrex S 4% diglukonian, Spirytus skażony hibitanem 0,5% diglukonian). W stomatologii preparaty takie jak Corsodyl (0,2% glukonian) i Sebidin Plus (5 mg dichlorowodorek) są wykorzystywane do zapobiegania i leczenia zapaleń dziąseł, chorób przyzębia, aft oraz zakażeń drożdżakowych jamy ustnej, szczególnie u pacjentów po zabiegach chirurgicznych lub z ograniczoną możliwością higieny jamy ustnej. Preparaty do stosowania miejscowego w gardle (DoppelSept Gardło, Sebidin) są wskazane do leczenia łagodnych infekcji bez gorączki, z objawami bólu i podrażnienia.
afty nawracające, choroba przyzębia, dezynfekcja przedoperacyjna, dezynfekcja skóry, dichlorowodorek chlorheksydyny, diglukonian chlorheksydyny, działanie przeciwbakteryjne, infekcja gardła, infekcja grzybicza, nadżerka, odkażanie ran, odprotezowe zapalenie jamy ustnej, oparzenia, owrzodzenie błony śluzowej, pleśniawka, płytka nazębna, postać farmaceutyczna, rany powierzchniowe, schorzenia jamy ustnej, stan zapalny, stan zapalny skóry, uzupełnienie protetyczne, zabiegi chirurgiczne jamy ustnej, zakażenie drożdżakami, zapalenie błony śluzowej gardła, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie dziąseł - Leksykon substancji czynnych
Chlorheksydyna – Dawkowanie i sposób podawania
Chlorheksydyna jest szeroko stosowanym środkiem antyseptycznym w różnych formach farmaceutycznych, z dawkowaniem dostosowanym do postaci leku, miejsca aplikacji oraz wskazań klinicznych. W leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej zaleca się stosowanie płynu Corsodyl (0,2% glukonian chlorheksydyny) w dawce 10 ml dwa razy dziennie, płukanie przez 1 minutę, maksymalnie do 4 tygodni. Tabletki do ssania Sebidin i Sebidin Plus (5 mg dichlorowodorku chlorheksydyny) stosuje się u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat, po 1 tabletce 4 razy na dobę, po posiłku i oczyszczeniu zębów, z zaleceniem unikania płukania jamy ustnej i picia dużej ilości płynów przez 2 godziny po aplikacji. DoppelSept Gardło (5 mg dichlorheksydyny + 5 mg benzokainy) stosuje się co 2 godziny, maksymalnie 8 tabletek na dobę, natomiast Gardimax Medica Spray (0,180 mg diglukonianu chlorheksydyny na dawkę) u dorosłych i młodzieży od 12 lat w dawce 3-5 dawek 6-10 razy na dobę, a u dzieci od 30. miesiąca życia 2-3 dawki 3-5 razy na dobę, z zaleceniem krótkotrwałego stosowania do 3-4 dni.
aerozol do jamy ustnej, afty, alkohol etylowy, azotyn sodowy, benzokaina, chlorheksydyna, chlorowodorek lidokainy, dekspantenol, dezynfekcja pola operacyjnego, dichlorowodorek chlorheksydyny, diglukonian chlorheksydyny, glukonian chlorheksydyny, krem leczniczy, kwas askorbowy, płukanka do jamy ustnej, pole operacyjne, proteza zębowa, śluzówka jamy ustnej, środek antyseptyczny, środek dezynfekcyjny, tabletka do ssania, zabieg stomatologiczny, zakażenie drożdżakowe, zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Chlorheksydyna – Przeciwwskazania stosowania
Chlorheksydyna, wykazująca działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, jest stosowana w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak kremy, płyny do jamy ustnej, tabletki do ssania czy płyny na skórę. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na chlorheksydynę (w formach chlorowodorku, diglukonianu, dichlorowodorku) lub substancje pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z integralnością anatomiczną, np. Bepanthen Plus (50 mg + 5 mg/g) nie powinien być stosowany przy przerwaniu błony bębenkowej, a Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel jest przeciwwskazany w zabiegach operacyjnych OUN i otolaryngologicznych oraz nie może być wprowadzany do płynu mózgowo-rdzeniowego. Ponadto, preparaty takie jak DoppelSept Gardło (5 mg + 5 mg) i Gardimax medica spray (20 mg + 5 mg/10 ml) mają ograniczenia wiekowe (odpowiednio powyżej 12 lat i 30 miesięcy) oraz specyficzne przeciwwskazania, np. methemoglobinemia przy DoppelSept Gardło i nadwrażliwość na amidowe leki miejscowo znieczulające przy Gardimax medica spray.
benzokainy, błona bębenkowa, błona śluzowa, dezynfekcja skóry, dichlorowodorek chlorheksydyny, diglukonian chlorheksydyny, działanie przeciwgrzybicze, fenyloalanina, fenyloketonuria, jama ustna, lek miejscowo znieczulający, lidokaina, methemoglobinemia, nadwrażliwość, nietolerancja fruktozy, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, reakcja alergiczna krzyżowa, wywiad alergologiczny, zabiegi otolaryngologiczne, zapalenie ucha zewnętrznego