Wskazania do stosowania
Chlorheksydyna

Wskazania do stosowania chlorheksydyny – wprowadzenie

Chlorheksydyna jest substancją o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i przeciwwirusowym, szeroko stosowaną w wielu preparatach leczniczych o różnych postaciach. Występuje w postaci różnych soli, m.in. jako dichlorowodorek, glukonian czy chlorowodorek. W zależności od postaci leku i jego przeznaczenia, chlorheksydyna jest stosowana zarówno w leczeniu i odkażaniu ran powierzchniowych, jak i w schorzeniach jamy ustnej i gardła, a także do dezynfekcji skóry przed zabiegami operacyjnymi.^{1 2}

Zastosowania skórne chlorheksydyny

Leczenie i odkażanie ran powierzchniowych

Chlorheksydyna w postaciach do stosowania na skórę jest głównie wykorzystywana do dezynfekcji i leczenia różnego rodzaju powierzchniowych ran. Preparat Bepanthen Plus (zawierający 5 mg chlorheksydyny chlorowodorku/g) jest wskazany do stosowania w przypadku leczenia i odkażania powierzchniowych ran różnego rodzaju, gdy istnieje ryzyko ich zakażenia. Zaliczają się do nich: zadrapania, skaleczenia, otarcia, pęknięcia skóry, oparzenia, odparzenia oraz stany zapalne skóry. Dodatkowo wskazaniem są również rany po małych zabiegach chirurgicznych.³

Dezynfekcja skóry przed zabiegami

Preparaty zawierające chlorheksydynę są powszechnie stosowane w dezynfekcji przedoperacyjnej. Produkt Hydrex S (4% roztwór diglukonianu chlorheksydyny) jest przeznaczony jako antyseptyczny środek do mycia rąk, do dezynfekcji skóry rąk przed operacją oraz do dezynfekcji skóry pacjenta przed zabiegiem operacyjnym.⁴

Podobne wskazania ma Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, zawierający chlorheksydyny diglukonian w stężeniu 0,5%. Jest przeznaczony do użytku zewnętrznego, do dezynfekcji skóry i pola operacyjnego przed zabiegiem. Dodatkowo stosowany jest do mycia rąk przed zabiegami chirurgicznymi oraz do przechowywania wyjałowionych narzędzi chirurgicznych.⁵

Zastosowania chlorheksydyny w jamie ustnej i gardle

Higiena jamy ustnej i profilaktyka

Chlorheksydyna odgrywa ważną rolę w utrzymaniu higieny jamy ustnej. Preparat Corsodyl (0,2% w/v glukonianu chlorheksydyny) jest wskazany do hamowania tworzenia się płytki nazębnej. Stanowi ważny element pomocniczy w leczeniu i zapobieganiu zapalenia dziąseł oraz utrzymania higieny jamy ustnej, zwłaszcza w sytuacjach, gdy nie można właściwie szczotkować zębów (np. po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej oraz u pacjentów z niepełnosprawnością fizyczną lub intelektualną).⁶

Podobne zastosowanie ma Sebidin Plus, który dzięki zawartości 5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku, jest wskazany do zapobiegania i leczenia zapaleń dziąseł oraz chorób przyzębia.⁷

Zastosowanie w zabiegach chirurgicznych jamy ustnej

Po zabiegach chirurgicznych na przyzębiu, preparat Corsodyl przyspiesza gojenie się dziąseł.⁸ Natomiast Sebidin Plus jest wskazany do odkażania jamy ustnej przed i po zabiegach chirurgicznych.⁹

Stany zapalne jamy ustnej i gardła

Chlorheksydyna wykazuje skuteczność w leczeniu różnych stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Preparat Sebidin zawierający 5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku jest wskazany w miejscowym leczeniu objawów zapalenia błony śluzowej gardła i krtani.¹⁰

Sebidin Plus ma szerszy zakres wskazań obejmujący zapalenie błony śluzowej gardła, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej o charakterze nieżytowym oraz afty przewlekle nawracające, pleśniawki, nadżerki i odleżyny będące następstwem stosowania przez pacjentów źle dopasowanych uzupełnień protetycznych.¹¹

DoppelSept Gardło, zawierający 5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku, jest wskazany do miejscowego, krótkotrwałego, objawowego leczenia łagodnych infekcji gardła i jamy ustnej przebiegających bez gorączki, którym towarzyszy ból gardła, podrażnienie gardła, bezgłos oraz stanów zapalnych jamy ustnej, takich jak drobne owrzodzenia błony śluzowej (afty). Jest wskazany do stosowania u osób dorosłych i dzieci w wieku powyżej 12 lat.¹²

Gardimax medica spray, zawierający diglukonian chlorheksydyny, jest stosowany objawowo w celu łagodzenia dolegliwości bólowych związanych ze stanem zapalnym lub podrażnieniem w przebiegu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła.¹³

Infekcje grzybicze jamy ustnej

Corsodyl jest wskazany do wspomagania leczenia aft oraz zakażeń jamy ustnej drożdżakami, takich jak odprotezowe zapalenie jamy ustnej oraz pleśniawki.¹⁴

Zestawienie preparatów zawierających chlorheksydynę i ich zastosowanie

Rekomendacje dla pacjentów

Kiedy zalecać preparaty z chlorheksydyną

Wybór odpowiedniego preparatu zawierającego chlorheksydynę powinien być dostosowany do konkretnej sytuacji klinicznej:^{15 16}

• W przypadku powierzchniowych ran i drobnych urazów skóry (zadrapania, skaleczenia, otarcia) należy zalecić preparat Bepanthen Plus w postaci kremu¹⁷
• Przy problemach z higieną jamy ustnej, zwłaszcza u pacjentów po zabiegach stomatologicznych lub z ograniczoną sprawnością, wskazany jest Corsodyl w postaci płynu¹⁸
• W przypadku zapalenia gardła i jamy ustnej o łagodnym przebiegu można rekomendować DoppelSept Gardło lub Sebidin w postaci tabletek do ssania^{19 20}
• Do dezynfekcji skóry przed zabiegami medycznymi zaleca się Hydrex S lub Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel^{21 22}
• Przy aftach i zakażeniach grzybiczych jamy ustnej wskazany jest Corsodyl lub Sebidin Plus^{23 24}

Szczególne wskazania do stosowania preparatów z chlorheksydyną

Preparaty zawierające chlorheksydynę są szczególnie zalecane w następujących sytuacjach klinicznych:^{25 26}

• U pacjentów po zabiegach stomatologicznych i chirurgicznych w obrębie jamy ustnej, gdy standardowa higiena jest utrudniona²⁷
• U pacjentów z niepełnosprawnością fizyczną lub intelektualną, którzy mają trudności z utrzymaniem prawidłowej higieny jamy ustnej²⁸
• W profilaktyce i leczeniu chorób przyzębia²⁹
• U pacjentów z protezami dentystycznymi, szczególnie gdy występują odleżyny i stany zapalne błony śluzowej³⁰
• W przypadku nawracających aft i infekcji grzybiczych jamy ustnej^{31 32}

Ograniczenia w stosowaniu preparatów z chlorheksydyną

Należy pamiętać, że preparaty z chlorheksydyną mają ściśle określone wskazania i ograniczenia stosowania. W przypadku preparatów do jamy ustnej, takich jak DoppelSept Gardło, należy je stosować tylko do leczenia łagodnych infekcji gardła i jamy ustnej przebiegających bez gorączki.³³

W przypadku preparatów do stosowania na skórę, takich jak Bepanthen Plus, należy je stosować tylko do powierzchniowych ran i gdy istnieje ryzyko ich zakażenia.³⁴