Dawkowanie i sposób podawania
Chlorheksydyna

Dawkowanie i sposób podawania chlorheksydyny

Chlorheksydyna jest substancją antyseptyczną szeroko stosowaną w różnych postaciach farmaceutycznych. Właściwe dawkowanie zależy od postaci leku, miejsca aplikacji oraz konkretnego wskazania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania preparatów zawierających chlorheksydynę, które należy przekazać pacjentowi oraz uwzględnić podczas wywiadu medycznego.¹

Preparaty stosowane w jamie ustnej

Chlorheksydyna w postaci płynów do płukania jamy ustnej i tabletek do ssania stosowana jest w leczeniu stanów zapalnych dziąseł, aft, zakażeń drożdżakowych oraz innych dolegliwości jamy ustnej.²

Corsodyl (chlorheksydyny glukonian 0,2% w/v) w postaci płynu do stosowania w jamie ustnej należy dawkować następująco:³

• Dorośli: dwa razy na dobę, przez około jedną minutę dokładnie płukać jamę ustną 10 ml płynu. Płyn należy wypluć.
• Przed zabiegiem stomatologicznym: płukać jamę ustną przez jedną minutę 10 ml płynu.
• W leczeniu zapalenia jamy ustnej wywołanym przez protezy zębowe: po umyciu protez dwa razy dziennie moczyć je w płynie przez piętnaście minut.

⁴

Należy pamiętać, że Corsodyl jest niezgodny ze środkami anionowymi, które zazwyczaj występują w pastach do zębów. Dlatego nie należy stosować płynu bezpośrednio po umyciu zębów.⁵

W przypadku tabletek do ssania zawierających chlorheksydynę, jak Sebidin (5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku + 50 mg kwasu askorbowego) zaleca się:⁶

• Dorośli i dzieci w wieku od 12 lat: ssać po 1 tabletce 4 razy na dobę (co 6 godzin).

Podobnie dla Sebidin Plus (5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku + 75 mg kwasu askorbowego):⁷

• Dorośli i dzieci w wieku od 12 lat: ssać 1 tabletkę 4 razy na dobę (co 6 godzin).

Oba preparaty Sebidin zaleca się stosować po posiłku i oczyszczeniu zębów. Przez 2 godziny po zastosowaniu leku nie zaleca się płukania jamy ustnej lub picia dużej objętości płynów.^{8 9}

DoppelSept Gardło (5 mg chlorheksydyny dichlorowodorku + 5 mg benzokainy) w postaci tabletek do ssania należy stosować:¹⁰

• Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat: Powoli ssać tabletkę w jamie ustnej. Stosować 1 tabletkę co 2 godziny. Nie należy stosować więcej niż 8 tabletek do ssania na dobę.

W przypadku Gardimax Medica Spray (20 mg diglukonianu chlorheksydyny + 5 mg chlorowodorku lidokainy na 10 ml) dawkowanie jest następujące:¹¹

• Dorośli i młodzież od 12 lat: 3 do 5 dawek jednorazowo, 6 do 10 razy na dobę.
• Dzieci od 30. miesiąca życia: 2 do 3 dawek jednorazowo, 3 do 5 razy na dobę.

Preparaty stosowane na skórę

Chlorheksydyna znajduje zastosowanie również jako środek dezynfekcyjny do stosowania na skórę w różnych postaciach farmaceutycznych.¹²

Bepanthen Plus (50 mg dekspantenolu + 5 mg chlorheksydyny chlorowodorku na 1 g) w postaci kremu stosuje się:¹³

• Miejscowo na skórę, kilka razy na dobę, zależnie od potrzeb.
• Należy nakładać na oczyszczone rany lub miejsca objęte zapaleniem.
• Nie jest konieczne stosowanie opatrunku.
• Należy unikać stosowania na rozległych powierzchniach skóry.

Hydrex S (4% chlorheksydyny diglukonianu) w postaci płynu na skórę stosuje się:¹⁴

• Jako antyseptyczny środek do mycia rąk: Zmoczyć ręce i przedramiona, nanieść na nie 5 ml środka i wcierać w skórę przez 1 minutę. Dokładnie spłukać ręce i przedramiona wodą, a następnie osuszyć.
• Do dezynfekcji skóry rąk przed operacją: Zmoczyć ręce i przedramiona, nanieść na nie 5 ml produktu i wcierać w skórę przez 1 minutę, a paznokcie czyścić szczoteczką do rąk. Spłukać wodą i powtórzyć czynność stosując 5 ml produktu – myć przez 2 minuty. Dokładnie spłukać wodą i osuszyć.
• Do dezynfekcji skóry przed operacją: Pacjent powinien umyć całe ciało stosując 25 ml produktu przynajmniej dwa razy – dzień przed operacją i w dniu operacji.

¹⁵

Spirytus skażony Hibitanem 0,5% Coel (zawierający 25 mg chlorheksydyny diglukonianu i 650 mg alkoholu etylowego w 1 g) stosuje się:¹⁶

• Do dezynfekcji pola operacyjnego przed zabiegiem.
• Do mycia rąk przed operacjami i zabiegami.
• Do przechowywania wyjałowionych narzędzi chirurgicznych (do 12 h) – roztwór 1:5000 z dodatkiem 0,1% azotynu sodowego.

Ograniczenia wiekowe i czas stosowania

Ważne jest, aby zwrócić uwagę na ograniczenia wiekowe dotyczące stosowania preparatów zawierających chlorheksydynę:^{17 18}

• Większość preparatów do stosowania w jamie ustnej (Corsodyl, DoppelSept Gardło, Sebidin, Sebidin Plus) nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 12 lat bez zalecenia lekarza.
• Gardimax Medica Spray może być stosowany u dzieci od 30. miesiąca życia w odpowiednio zmniejszonej dawce.

Odnośnie czasu stosowania, należy przestrzegać następujących zaleceń:^{19 20}

• Corsodyl nie należy stosować dłużej niż 4 tygodnie, chyba że lekarz zaleci inaczej.
• Gardimax Medica Spray przeznaczony jest do krótkotrwałego stosowania objawowego (3 do 4 dni). Jeśli po tym okresie nie nastąpi poprawa lub pojawią się nowe dolegliwości (np. gorączka), pacjent powinien skontaktować się z lekarzem.
• DoppelSept Gardło – w przypadku nasilenia objawów lub gdy objawy utrzymują się dłużej niż 5 dni, lub gdy towarzyszy im wysoka gorączka, ból głowy, nudności lub wymioty, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem.

²¹

Szczegółowa tabela dawkowania chlorheksydyny

Szczególne zalecenia dotyczące stosowania

Przy stosowaniu preparatów zawierających chlorheksydynę należy pamiętać o następujących zaleceniach:^{22 23}

• Po zastosowaniu tabletek do ssania (Sebidin, Sebidin Plus) przez 2 godziny nie zaleca się płukania jamy ustnej ani picia dużej objętości płynów.
• Płyn Corsodyl nie powinien być stosowany bezpośrednio po umyciu zębów, gdyż jest niezgodny ze środkami anionowymi, które zazwyczaj występują w pastach do zębów.
• Tabletki DoppelSept Gardło należy ssać powoli, nie rozgryzać ani nie połykać.
• Przy stosowaniu Bepanthen Plus należy unikać aplikacji na rozległych powierzchniach skóry.

^{24 25}

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku osób starszych, dla większości preparatów nie ma specjalnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania.²⁶

Dla Corsodyl: brak specjalnych zaleceń dotyczących dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku i dzieci w wieku powyżej 12 lat. Zazwyczaj stosowana dawka dla osób dorosłych jest odpowiednia, o ile inaczej nie zaleci lekarz dentysta.