wymioty po chemioterapii
Wymioty po chemioterapii to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych leczenia onkologicznego. Występują one jako element zespołu nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią (CINV – Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting). Ich intensywność zależy od rodzaju stosowanych cytostatyków, ich dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
Mechanizm powstawania wymiotów po chemioterapii jest złożony i obejmuje aktywację receptorów serotoninowych (5-HT3) w przewodzie pokarmowym oraz strefie wyzwalającej chemoreceptorowej (CTZ) w pniu mózgu. Leki cytostatyczne powodują uszkodzenie komórek enterochromafinowych jelita, co prowadzi do uwolnienia serotoniny i stymulacji receptorów 5-HT3, a w konsekwencji do aktywacji ośrodka wymiotnego.
W praktyce klinicznej wyróżnia się trzy fazy wymiotów po chemioterapii: ostre (występujące w ciągu pierwszych 24 godzin), opóźnione (trwające od 24 do 120 godzin po leczeniu) oraz wyprzedzające (pojawiające się przed kolejnym cyklem chemioterapii na skutek warunkowania klasycznego). Skuteczne zapobieganie i leczenie CINV wymaga kompleksowej farmakoterapii obejmującej antagonistów receptora 5-HT3, antagonistów receptora NK-1, kortykosteroidy oraz leki przeciwwymiotne z innych grup.
Współczesne wytyczne kliniczne zalecają stosowanie profilaktyki przeciwwymiotnej dostosowanej do potencjału emetogennego stosowanych cytostatyków. Dla schematów o wysokim ryzyku wymiotów (HEC) standardem jest połączenie antagonisty receptora 5-HT3, antagonisty receptora NK-1 oraz deksametazonu, podczas gdy dla schematów o umiarkowanym ryzyku (MEC) wystarczające może być zastosowanie antagonisty 5-HT3 z deksametazonem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ondansetron Bluefish
Podczas stosowania Ondansetronu Bluefish należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko reakcji nadwrażliwości u pacjentów z wcześniejszą nadwrażliwością na antagonistów receptorów 5HT3 oraz na wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, zwłaszcza przy podaniu dożylnym. Wskazane jest monitorowanie pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, przewodzenia, stosujących leki przeciwarytmiczne, beta-adrenolityki oraz z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia). U dzieci należy kontrolować parametry oddechowe i funkcję wątroby, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych. Dawkowanie u dzieci w chemioterapii może być prowadzone wg schematu mg/kg masy ciała lub 5 mg/m², oba wykazują podobną skuteczność.
antagonista receptora 5HT3, beta-adrenolityk, EKG, fenyloalanina, fenyloketonuria, hipokaliemia, hipomagnezemia, lek hepatotoksyczny, lek przeciwarytmiczny, niedrożność jelit, ondansetron, pasaż jelitowy, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, wydłużenie QT, wymioty po chemioterapii, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie oddechowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 40 mg
Solu-Medrol (metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu) jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg, stosowanym głównie w leczeniu objawowym różnych schorzeń, z wyjątkiem zaburzeń endokrynologicznych, gdzie pełni rolę terapii substytucyjnej. Wskazania obejmują szeroki zakres chorób endokrynologicznych (np. niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), reumatologicznych (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), dermatologicznych (np. pęcherzyca, ciężka łuszczyca), alergicznych (astma oskrzelowa, reakcje nadwrażliwości), okulistycznych (zapalenia błony naczyniowej, nerwu wzrokowego), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz neurologicznych (obrzęk mózgu, zaostrzenia stwardnienia rozsianego, ostre urazy rdzenia kręgowego). Ponadto lek jest stosowany w leczeniu paliatywnym nowotworów oraz w celu indukcji diurezy w zespole nerczycowym bez mocznicy. W terapii gruźlicy płuc i gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych konieczne jest jednoczesne stosowanie chemioterapeutyku przeciwgruźliczego.
Podczas stosowania Solu-Medrol należy zwrócić uwagę na specyficzne zalecenia, takie jak wyłączne dożylne podawanie w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych (przeciwwskazane podanie domięśniowe), konieczność rozpoczęcia leczenia ostrego urazu rdzenia kręgowego w ciągu 8 godzin od urazu oraz podanie leku w ciągu pierwszych 72 godzin od rozpoczęcia terapii przeciw Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS. W przypadku ostrego obrzęku krtani lekiem pierwszego wyboru pozostaje epinefryna. Preparaty w dawkach 500 mg i 1000 mg zawierają alkohol benzylowy, co wymaga ostrożności szczególnie u noworodków i wcześniaków ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Solu-Medrol jest zatem wszechstronnym lekiem o szerokim spektrum zastosowań, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia specyficznych przeciwwskazań i zaleceń dotyczących dawkowania oraz monitorowania pacjentów.
alergiczne zapalenie spojówek, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość wtórna, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadwrażliwość na leki, nefropatia toczniowa, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, ostra białaczka, ostra niedoczynność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, pneumocystozowe zapalenie płuc, półpasiec oczny, przeszczep narządu, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty po chemioterapii, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie przedniego odcinka oka, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Demezon 1 mg
Dawkowanie deksametazonu (Demezon) wymaga indywidualnego dostosowania w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz nasilenia choroby. W leczeniu obrzęku mózgu dawka początkowa wynosi 8-10 mg do 80 mg i.v., następnie 16-24 mg do 48 mg/dobę p.o. w 3-4 (do 6) dawkach przez 4-8 dni. W bakteryjnym zapaleniu opon mózgowych stosuje się 0,15 mg/kg m.c. co 6 godzin u dorosłych przez 4 dni, a u dzieci 0,4 mg/kg m.c. co 12 godzin przez 2 dni. W ciężkim ostrym napadzie astmy dawka wynosi 8-20 mg u dorosłych, a u dzieci 0,15-0,3 mg/kg m.c. W ostrych chorobach skóry dawki mieszczą się w zakresie 8-40 mg, a w ciężkich przypadkach do 100 mg/dobę. W układowych chorobach reumatycznych dawki wahają się od 6 do 16 mg/dobę, a w ciężkich chorobach zakaźnych 4-20 mg/dobę. W leczeniu COVID-19 zalecana dawka to 6 mg p.o. raz na dobę przez do 10 dni zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży ≥12 lat. W profilaktyce i leczeniu wymiotów po chemioterapii stosuje się 10-20 mg przed chemioterapią, a następnie 4-8 mg 2-3 razy/dobę przez 1-6 dni w zależności od emetogenności terapii.
bakteryjne zapalenie opon mózgowych, chemioterapia emetogenna, choroba zakaźna, COVID-19, dawka podtrzymująca, duża dawka leku, guz mózgu, kora nadnerczy, marskość wątroby, niedoczynność tarczycy, nowotwór złośliwy, obrzęk mózgu, ostra choroba skóry, ostry napad astmy, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia długoterminowa, terapia przeciwwymiotna, toczeń rumieniowaty układowy, układowa choroba reumatyczna, wymioty po chemioterapii, wymioty pooperacyjne, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Olamide 10 mg
Lek Olamide zawiera metoklopramidu chlorowodorek w dawce 10 mg na tabletkę, z możliwością podziału dawki. U dorosłych zalecana dawka pojedyncza wynosi 10 mg, podawana do trzech razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 30 mg lub 0,5 mg/kg masy ciała, a czas leczenia nie powinien przekraczać 5 dni. U dzieci i młodzieży (1-18 lat) lek stosuje się w profilaktyce opóźnionych nudności i wymiotów po chemioterapii, z dawką 0,1-0,15 mg/kg masy ciała do trzech razy na dobę, maksymalnie 0,5 mg/kg na dobę. Tabletki nie są zalecane dla dzieci o masie ciała poniżej 30 kg, dla których należy stosować inne formy farmaceutyczne. Metoklopramid jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia. Dawkowanie u dzieci jest szczegółowo dostosowane do wieku i masy ciała, np. dla dzieci 1-3 lata (10-14 kg) dawka pojedyncza wynosi 1 mg, a dla młodzieży 15-18 lat powyżej 60 kg – 10 mg, podawane do 3 razy na dobę.
dawka dobowa, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, klirens kreatyniny, leczenie metoklopramidem, metoklopramidu chlorowodorek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, ocena kliniczna, schyłkowa niewydolność nerek, skuteczność terapii, tabletka, wymioty po chemioterapii, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby