brak apetytu
Brak apetytu, określany medycznie jako anoreksja (nie mylić z anorexia nervosa), to zmniejszenie lub całkowita utrata chęci do spożywania pokarmów. Jest to objaw, który może towarzyszyć wielu różnym schorzeniom, zarówno somatycznym, jak i psychicznym, a także może być skutkiem ubocznym stosowanych leków.
W diagnostyce różnicowej braku apetytu należy uwzględnić choroby przewodu pokarmowego (refluks żołądkowo-przełykowy, zapalenie błony śluzowej żołądka, choroby wątroby i trzustki), infekcje, zaburzenia endokrynologiczne (niedoczynność tarczycy, cukrzyca), nowotwory złośliwe, niewydolność serca i nerek, choroby psychiczne (depresja, zaburzenia lękowe) oraz działania niepożądane leków (antybiotyki, cytostatyki, niektóre leki psychiatryczne).
Ocena kliniczna pacjenta z brakiem apetytu powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz odpowiednie badania laboratoryjne i obrazowe. Istotne jest ustalenie, czy występują inne objawy towarzyszące, jak utrata masy ciała, nudności, wymioty, ból brzucha, zmęczenie, gorączka, które mogą ukierunkować diagnostykę.
Leczenie braku apetytu zależy od przyczyny podstawowej. Może obejmować modyfikację diety, leczenie choroby podstawowej, odstawienie leków powodujących anoreksję, a w niektórych przypadkach zastosowanie leków stymulujących apetyt. U pacjentów z przewlekłymi chorobami, takimi jak nowotwory czy AIDS, często stosuje się octan megestrolu, dronabinol lub kortykosteroidy w celu poprawy apetytu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pomarańcza gorzka – Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające Citrus aurantium L. (pomarańczę gorzką), takie jak Nalewka gorzka oraz różne formy kropli żołądkowych (standardowe, forte, T), są stosowane głównie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia w leczeniu niestrawności oraz braku łaknienia. Dawkowanie jest zróżnicowane: Nalewka gorzka podawana jest w dawce 0,6 ml (10-12 kropli) do 6 razy dziennie, przy czym w przypadku braku apetytu zaleca się podanie 30 minut przed posiłkiem. Krople żołądkowe stosuje się w dawkach 0,6-2 ml (15-40 kropli) 3-4 razy na dobę, a forte i T w dawce około 2,5 ml 3 razy dziennie, rozcieńczone w wodzie (¼ do ½ szklanki). Preparaty te zawierają wysoką zawartość etanolu (63-75% v/v), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, epilepsją oraz u kobiet w ciąży i karmiących. Preparaty są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia.
Amara tinctura, błona śluzowa żołądka, brak apetytu, brak łaknienia, choroba wątroby, Citrus aurantium, dolegliwości trawienne, działanie żołądkowe, epilepsja, krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T, nalewka gorzka, niestrawność, owocnia pomarańczy gorzkiej, podanie doustne, pomarańcza gorzka, uzależnienie od alkoholu, zaburzenia trawienia - Leksykon substancji czynnych
Witamina B2 – Wskazania do stosowania
Witamina B2 (ryboflawina) jest kluczowym składnikiem wielu preparatów leczniczych stosowanych zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi witaminami i składnikami mineralnymi. Wskazania do jej stosowania obejmują profilaktykę i leczenie niedoborów, które mogą wynikać z różnych stanów klinicznych, takich jak stany gorączkowe, oparzenia, alkoholizm, ciąża i laktacja, a także choroby przewlekłe, schorzenia przewodu pokarmowego z zaburzeniami wchłaniania oraz stany rekonwalescencji po toksyczno-metabolicznych uszkodzeniach wątroby. Preparaty zawierające witaminę B2, np. Sylimarol Vita 80 (2 mg ryboflawiny) i Sylimarol Vita 150 (4 mg ryboflawiny), są stosowane wspomagająco w regeneracji wątroby oraz w okresie rekonwalescencji po antybiotykoterapii. Ponadto ryboflawina jest wykorzystywana w terapii zaburzeń układu nerwowego, takich jak osłabienie pamięci, stany stresowe, nadpobudliwość nerwowa, bezsenność oraz wyczerpanie fizyczne i psychiczne.
antybiotykoterapia, brak apetytu, czyraczność, dolegliwości sercowe, fosforan ryboflawiny, hipercholesterolemia, miażdżyca, nadpobudliwość nerwowa, ostropest, preparaty witaminowo-mineralne, przewlekła choroba wątroby, rekonwalescencja, ryboflawina, schorzenia układu nerwowego, stan gorączkowy, uszkodzenie wątroby, wyczerpanie fizyczne i psychiczne, zaburzenia koncentracji, zaburzenia wchłaniania witamin, zapalenie błon śluzowych - Leksykon substancji czynnych
Goryczka żółta – Dawkowanie i sposób podawania
Goryczka żółta (Gentiana lutea L., radix) jest składnikiem preparatów stosowanych w zaburzeniach trawiennych i braku apetytu, dostępnych głównie w formie nalewek, takich jak Nalewka gorzka (Amara tinctura) oraz Krople żołądkowe forte. Dawkowanie nalewki gorzkiej u dorosłych wynosi około 0,6 ml (10-12 kropli) jednorazowo w niestrawności lub 3 razy na dobę przed posiłkiem w przypadku braku łaknienia, z maksymalną częstotliwością do 6 razy na dobę. Krople żołądkowe forte, zawierające nalewkę z korzenia goryczki wraz z innymi składnikami ziołowymi, stosuje się u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat w dawce 2,5 ml rozcieńczonej w ¼ szklanki wody, 3 razy na dobę – po posiłkach w niestrawności lub 30 minut przed posiłkiem przy braku apetytu. Preparaty te są przeznaczone do podania doustnego, a czas terapii nie powinien przekraczać 14 dni (Nalewka gorzka) lub 2 tygodni (Krople żołądkowe forte) bez konsultacji lekarskiej.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Imatinib Zentiva 400 mg
Przedawkowanie imatynibu stanowi poważne zagrożenie kliniczne, choć doświadczenie z dawkami przekraczającymi zalecane wartości terapeutyczne jest ograniczone. Objawy przedawkowania są zróżnicowane i zależą od dawki oraz czasu ekspozycji, obejmując głównie układ pokarmowy, hematologiczny oraz skórę. W dawkach 1200-1600 mg (stosowanych od 1 do 10 dni) dominują nudności, wymioty, biegunka, wysypka, obrzęki, zmęczenie, trombocytopenia i pancytopenia. Przy dawkach 1800-3200 mg (do 6 dni) pojawiają się osłabienie, bóle mięśni, wzrost fosfokinazy kreatyny i bilirubiny oraz ból żołądkowo-jelitowy. Ekstremalne dawki jednorazowe, np. 6400 mg, wywołują nudności, wymioty, gorączkę, obrzęk twarzy, neutropenię i wzrost aktywności transaminaz, natomiast dawki 8000-10000 mg skutkują głównie wymiotami i bólem żołądkowo-jelitowym. U dzieci odnotowano objawy po dawkach 400 mg (wymioty, biegunka, brak łaknienia) oraz 980 mg (leukopenia, biegunka).
anoreksja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból żołądkowo-jelitowy, brak apetytu, fosfokinaza kreatynowa, gorączka, hiperbilirubinemia, leczenie objawowe, leukopenia, morfologia krwi, neutropenia, nudności, obrzęk, obrzęk twarzy, pancytopenia, podwyższone transaminazy, próby wątrobowe, przedawkowanie imatynibu, rumień, trombocytopenia, wymioty, wysypka - Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec zwyczajny – Dawkowanie i sposób podawania
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem preparatów leczniczych stosowanych doustnie i miejscowo, z kluczowym znaczeniem prawidłowego dawkowania dla efektywności terapii. Preparaty doustne, takie jak Krople żołądkowe forte (nalewka 1:4,47, 25 g/100 g) i Krople żołądkowe T (nalewka 1:5, 25 g/100 g), zawierają ok. 70% etanolu i są wskazane dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Dawkowanie dla Kropli żołądkowych forte to 2,5 ml rozcieńczone w ¼ szklanki wody, 3 razy dziennie – po posiłkach w niestrawności lub 30 minut przed posiłkiem przy braku apetytu, z maksymalnym czasem stosowania do 2 tygodni. Krople żołądkowe T stosuje się doraźnie 50 kropli (ok. 2,5 ml) w niestrawności lub 3-4 razy dziennie przed posiłkami w braku łaknienia, bez określonego limitu czasowego. Preparat miejscowy Traumeel S (Hypericum perforatum D6, 0,09 g/100 g) jest stosowany miejscowo u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, nanoszony 2 razy dziennie na zmienione miejsca, z ograniczeniem stosowania na duże powierzchnie skóry do maksymalnie 7 dni.
brak apetytu, brak łaknienia, choroba wątroby, dziurawiec zwyczajny, efekt terapeutyczny, epilepsja, etanol jako rozpuszczalnik ekstrakcyjny, indeks terapeutyczny, interakcja lekowa, nalewka z dziurawca, niestrawność, postać farmaceutyczna, przeciwwskazanie, rozcieńczenie homeopatyczne, substancja czynna, uzależnienie od alkoholu, wywiad medyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – SMOFlipid –
SMOFlipid to emulsja do infuzji o stężeniu 200 mg/ml, zawierająca mieszaninę olejów: sojowego, triglicerydów o średniej długości łańcucha, oliwy z oliwek oraz oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3, stosowana jako składnik całkowitego żywienia pozajelitowego. Podczas terapii obserwuje się różnorodne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, od łagodnych wysypek po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Należy monitorować stężenie triglicerydów, które nie powinno przekraczać 3 mmol/l – przekroczenie tej wartości wymaga przerwania infuzji lub zmniejszenia dawki. Do innych zgłaszanych działań należą m.in. niedociśnienie, nadciśnienie, duszność, nudności, wymioty, priapizm oraz objawy ogólne jak nieznaczny wzrost temperatury ciała i dreszcze.
anemia, brak apetytu, duszność, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, infuzja, leukopenia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, pokrzywka, priapizm, próba wątrobowa, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, splenomegalia, stężenie triglicerydów, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół przedawkowania tłuszczu, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Bobrek trójlistkowy – Dawkowanie i sposób podawania
Liść bobrka trójlistkowego (Menyanthes trifoliata L., folium) jest składnikiem preparatów złożonych o właściwościach żołądkowych i gorzkich, dostępnych w formie nalewek i kropli doustnych. Preparaty te, często łączone z innymi ziołami (np. korzeń goryczki, naowocnia pomarańczy gorzkiej), stosuje się w leczeniu niestrawności oraz braku apetytu. Dawkowanie różni się w zależności od produktu: krople żołądkowe 15-40 kropli (0,6-2 ml) 3-4 razy dziennie, krople żołądkowe forte 2,5 ml 3 razy dziennie, krople żołądkowe T 50 kropli (ok. 2,5 ml) doraźnie lub 3-4 razy dziennie, nalewka gorzka 0,6 ml (10-12 kropli) do 6 razy dziennie. Preparaty należy rozcieńczać w wodzie (¼ do ½ szklanki) i stosować doustnie, z uwzględnieniem czasu podania względem posiłków (przed posiłkiem przy braku apetytu, po posiłku lub doraźnie przy niestrawności). Stosowanie u dzieci poniżej 12 roku życia jest przeciwwskazane, a u młodzieży powyżej 12 lat dawkowanie jest takie samo jak u dorosłych.
alkoholizm, bobrek trójlistkowy, brak apetytu, brak łaknienia, choroba wątroby, interakcja lekowa, korzeń goryczki, korzeń kozłka, krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, naowocnia pomarańczy gorzkiej, niestrawność, padaczka, podanie doustne, zaburzenia trawienia, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Witamina C – Wskazania do stosowania
Witamina C (kwas askorbinowy) pełni istotną rolę w profilaktyce i leczeniu różnych stanów klinicznych, zwłaszcza infekcji górnych dróg oddechowych, niedoborów witaminowych oraz stanów zwiększonego zapotrzebowania metabolicznego, takich jak ciąża, laktacja, okres intensywnego wzrostu, rekonwalescencja czy przewlekłe przemęczenie. Preparaty zawierające witaminę C różnią się formą farmaceutyczną i dawkowaniem: Bioaron SYSTEM dostarcza 51 mg witaminy C w 5 ml syropu i jest wskazany pomocniczo w infekcjach oraz braku apetytu; Multi-Sanostol zawiera 100 mg witaminy C w 10 ml syropu i jest stosowany w niedoborach witaminowych, utracie apetytu, stanach wyczerpania oraz profilaktyce infekcji; Soluvit N, w postaci proszku do infuzji, dostarcza sodu askorbinian odpowiadający 100 mg witaminy C i jest przeznaczony do uzupełnienia witamin w żywieniu pozajelitowym; Elevit PRONATAL zawiera wapnia askorbinian dwuwodny i jest dedykowany kobietom w ciąży i karmiącym piersią w celu zapobiegania niedoborom witaminowo-mineralnym.
antybiotykoterapia, brak apetytu, działanie immunomodulujące, funkcje poznawcze, infekcja górnych dróg oddechowych, kwas askorbowy, leczenie żywieniowe, Multi-Sanostol, niedobór witaminowy, niedożywienie, rekonwalescencja, sodu askorbinian, stres oksydacyjny, witamina C, właściwości przeciwutleniające, zaburzenie odżywiania, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Cerebrolizyna – Działania niepożądane
Cerebrolysin, zawierający 215,2 mg/ml mieszaniny peptydów pochodzenia wieprzowego, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Do bardzo rzadkich (częstość <1/10 000) należą reakcje nadwrażliwości, w tym zmiany skórne (świąd, rumień), bóle głowy, szyi, kończyn, gorączka, duszność oraz stany zagrażające życiu, takie jak wstrząs anafilaktyczny. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) obserwuje się brak apetytu, pobudzenie psychomotoryczne manifestujące się agresją, splątaniem i bezsennością, a także zawroty głowy związane z szybkim podaniem leku. Poważne powikłania neurologiczne, takie jak napady padaczkowe typu grand mal i drgawki, występują bardzo rzadko i wymagają natychmiastowej interwencji. Ponadto, szybkie wstrzyknięcie może powodować palpitacje i arytmie, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego.
apatia, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból lędźwiowo-krzyżowy, brak apetytu, Cerebrolysin, choroba układu sercowo-naczyniowego, depresja, drgawki, drżenie, duszność, hiperwentylacja, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadwrażliwość, napad grand mal, napad padaczkowy, napad padaczkowy grand mal, niedociśnienie tętnicze, niestrawność, nudności, palpitacje, peptydy mózgowe, pobudzenie psychomotoryczne, reakcja alergiczna, reakcja w miejscu podania, reakcja zapalna, rumień, splątanie, świąd, uczucie gorąca, uczucie pieczenia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaparcie, zawroty głowy, zespół grypopodobny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Essentiale Max 600 mg
Essentiale Max to roślinny lek hepatoprotekcyjny w formie kapsułek twardych, zawierający 600 mg fosfolipidów z nasion soi, głównie (3-sn-fosfatydylo)choliny. Preparat jest wskazany do łagodzenia subiektywnych objawów uszkodzenia wątroby, takich jak brak apetytu i uczucie ucisku w prawym nadbrzuszu, które często towarzyszą różnym patologiom wątroby. Essentiale Max znajduje zastosowanie w terapii uszkodzeń wątroby o etiologii dietetycznej (np. stłuszczenie wątroby), toksycznej (w tym polekowej i alkoholowej) oraz zapalnej (ostre i przewlekłe zapalenie wątroby). Każda kapsułka zawiera 20 mg etanolu oraz olej sojowy, co wymaga ostrożności u pacjentów z alergią na soję, chorobą alkoholową lub przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.
alergia na soję, brak apetytu, choroba alkoholowa, choroba wątroby, działanie hepatoprotekcyjne, fosfolipidy sojowe, gastroenterolog, hepatolog, ksenobiotyk, marskość wątroby, ostre zapalenie wątroby, padaczka, patologia wątroby, powiększenie narządu, przewlekła choroba wątroby, stłuszczenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby, ucisk w prawym nadbrzuszu, uszkodzenie wątroby, zapalenie miąższu wątroby, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Przedawkowanie – Imatinib LEK-AM 400 mg
Przedawkowanie imatynibu, choć rzadko dokumentowane, może prowadzić do różnorodnych objawów toksyczności, których nasilenie koreluje z dawką i czasem ekspozycji. W dawkach 1200-1600 mg/dobę obserwuje się głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zmiany skórne (wysypka, rumień), obrzęki, zmęczenie, kurcze mięśniowe oraz hematologiczne nieprawidłowości (trombocytopenia, pancytopenia). Przy dawkach 1800-3200 mg/dobę dochodzą dodatkowo mialgia, wzrost stężenia fosfokinazy kreatyny i bilirubiny oraz nasilony ból brzucha. W pojedynczym przypadku jednorazowego podania 6400 mg odnotowano ciężkie objawy, takie jak neutropenia i uszkodzenie wątroby (podwyższone transaminazy). Skrajne dawki 8-10 g wywołują głównie silne wymioty i ból żołądkowo-jelitowy. U dzieci przedawkowanie (400-980 mg) manifestuje się wymiotami, biegunką, brakiem łaknienia oraz leukopenią.
antidotum, bilirubina, ból brzucha, ból mięśniowy, ból żołądkowo-jelitowy, brak apetytu, brak łaknienia, fosfokinaza kreatyny, granulocyt obojętnochłonny, imatynib, kurcz mięśniowy, leczenie objawowe, leukopenia, mialgia, morfologia krwi, neutropenia, nieprawidłowość hematologiczna, obrzęk, obrzęk twarzy, pancytopenia, parametr nerkowy, parametr wątrobowy, podwyższona aktywność transaminaz, przedawkowanie, rumień, toksyczność, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zmiana skórna - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego – Wskazania do stosowania
Wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego (Aloes arborescentis recentis extractum fluidum) jest stosowany jako substancja pomocnicza w profilaktyce i leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych o etiologii wirusowej, bakteryjnej oraz mieszanej. Preparat Bioaron SYSTEM zawiera 38,4 g wyciągu aloesowego (DER 1:4, ekstrahent: woda) oraz 1,02 g witaminy C na 100 ml syropu, co odpowiada 51 mg witaminy C w dawce jednorazowej 5 ml. Aloes wykazuje działanie immunomodulujące, wspomagając układ odpornościowy i zwiększając odporność na czynniki infekcyjne, a witamina C dodatkowo wzmacnia efekt antyoksydacyjny i immunostymulujący. Preparat jest szczególnie zalecany w sezonach zwiększonej zachorowalności na infekcje górnych dróg oddechowych (jesień-zima, wczesna wiosna) i może być stosowany jako uzupełnienie standardowej farmakoterapii lub profilaktycznie.
ból gardła, brak apetytu, cukrzyca, dysfagia, działanie antyoksydacyjne, immunomodulacja, infekcja bakteryjna, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja mieszana, infekcja wirusowa, kaszel, katar, kwas askorbinowy, nadwrażliwość na benzoesany, nietolerancja fruktozy, obniżone łaknienie, perystaltyka jelit, substancje bioaktywne, układ odpornościowy, witamina C, wyciąg aloesowy, wyciąg z aloesu drzewiastego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bioaron SYSTEM (1920 mg + 51 mg)/5 ml
Bioaron SYSTEM to syrop leczniczy zawierający 1920 mg wyciągu z aloesu drzewiastego oraz 51 mg witaminy C w dawce 5 ml, stosowany jako terapia wspomagająca w infekcjach górnych dróg oddechowych o różnej etiologii. Preparat może być używany zarówno profilaktycznie, jak i w trakcie leczenia, wspierając układ odpornościowy, zwłaszcza w okresach zwiększonej zachorowalności, takich jak sezon jesienno-zimowy. Należy podkreślić, że Bioaron SYSTEM nie zastępuje leczenia przyczynowego, zwłaszcza w przypadku zakażeń bakteryjnych wymagających antybiotykoterapii.
antybiotykoterapia, benzoesan sodu, brak apetytu, cukrzyca, dysfagia, infekcja górnych dróg oddechowych, jadłowstręt, nawracająca infekcja dróg oddechowych, niedobór pokarmowy, niedobór witaminowy, nietolerancja, rekonwalescencja, sacharoza, układ odpornościowy, układ pokarmowy, witamina C, wyciąg z aloesu drzewiastego, zakażenie bakteryjne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Krwawnik Fix –
KRWAWNIK FIX, zawierający 1,8 g Achillea millefolium L., herba w każdej saszetce, jest stosowany doustnie w leczeniu przejściowego braku apetytu, łagodnych kurczowych dolegliwości układu pokarmowego (wzdęcia, oddawanie wiatrów) oraz dolegliwości menstruacyjnych. Dawkowanie dla braku apetytu i dolegliwości układu pokarmowego wynosi 2 saszetki na dawkę, zaparzane w 250 ml wrzącej wody przez 30 minut, podawane 3-4 razy dziennie między posiłkami przez maksymalnie 2 tygodnie. W przypadku dolegliwości menstruacyjnych stosuje się 1 saszetkę na dawkę, zaparzaną analogicznie, podawaną 2-3 razy dziennie przez maksymalnie 1 tydzień. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 lat, a u osób starszych, dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat stosowanie powinno być zgodne z zaleceniami. W przypadku braku poprawy po wyznaczonym czasie konieczna jest konsultacja lekarska.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bioaron SYSTEM (1920 mg + 51 mg)/5 ml
Bioaron SYSTEM to syrop zawierający 1920 mg wyciągu z aloesu drzewiastego oraz 51 mg witaminy C w dawce 5 ml, przeznaczony do leczenia i profilaktyki infekcji górnych dróg oddechowych oraz wspomagania apetytu u pacjentów powyżej 3 roku życia. W terapii infekcji górnych dróg oddechowych zaleca się stosowanie u dorosłych, młodzieży i dzieci od 7 lat dawki 3 × 5 ml na dobę przez 14 dni, natomiast u dzieci w wieku 3-6 lat 2 × 5 ml na dobę. W przypadku braku poprawy po 7 dniach lub nasilenia objawów konieczna jest konsultacja lekarska. Lek należy podawać doustnie, zawsze przed posiłkiem.
bezpieczeństwo stosowania leku, Bioaron SYSTEM, brak apetytu, dawkowanie profilaktyczne, infekcja górnych dróg oddechowych, leczenie infekcji, nasilenie objawów, podanie doustne, profilaktyka infekcji, schemat cykliczny, skuteczność produktu leczniczego, syrop leczniczy, witamina C, wyciąg z aloesu drzewiastego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Calcium Aflofarm (o smaku bananowym) 116 mg Ca 2+/5 ml
Przedawkowanie syropu Calcium Aflofarm, zawierającego 116 mg jonów wapnia w 5 ml, jest zjawiskiem niezwykle rzadkim, a ryzyko hiperkalcemii jest bardzo niskie. W przypadku znacznego przekroczenia zalecanych dawek mogą pojawić się objawy hiperkalcemii, takie jak nudności, wymioty, zaparcia, osłabienie mięśniowe, senność, dezorientacja, a także wzmożone pragnienie i wielomocz. Objawy te dotyczą układu pokarmowego, nerwowego oraz moczowego i sercowo-naczyniowego. Warto podkreślić, że preparat zawiera wapń w postaci glukonolaktobionianu i laktobionianu oraz sacharozę (1,53 g/5 ml), co jest istotne przy monitorowaniu pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
brak apetytu, dezorientacja, furosemid, hiperkalcemia, jony wapnia, lek moczopędny, nawodnienie doustne, nawodnienie dożylne, nudność, osłabienie mięśni, przedawkowanie leku, senność, stężenie wapnia, układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy, wapń glukonolaktobionian, wapń laktobionian, wielomocz, wymioty, wzmożone pragnienie, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia układu pokarmowego, zaparcie - Leksykon substancji czynnych
Pomarańcza gorzka – Wskazania do stosowania
Pomarańcza gorzka (Citrus aurantium L.), szczególnie jej naowocnia (pericarpium) i owocnia (epicarpium et mesocarpium), jest kluczowym składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), stosowanej w leczeniu zaburzeń trawiennych oraz braku łaknienia. Preparaty zawierające tę substancję, dostępne na polskim rynku farmaceutycznym, takie jak Krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T oraz Nalewka gorzka, zawierają 25% nalewki gorzkiej, w której pomarańcza gorzka stanowi istotny komponent. Standardowy stosunek składników nalewki to korzeń goryczki : liść bobrka : naowocnia pomarańczy gorzkiej w proporcji 60:60:50 części. Wskazania do stosowania obejmują objawy niestrawności, takie jak wzdęcia, uczucie pełności w jamie brzusznej oraz dyskomfort po posiłkach, a także brak łaknienia, zwłaszcza w okresie rekonwalescencji lub przy tymczasowym spadku apetytu.
brak apetytu, brak łaknienia, Citrus aurantium, czynnościowe dolegliwości trawienne, dolegliwości dyspeptyczne, dyskomfort poposiłkowy, epicarpium et mesocarpium, gazy jelitowe, korzeń goryczki, krople doustne, liść bobrka, nalewka gorzka, niestrawność, objawy niestrawności, pericarpium, płyn doustny, pomarańcza gorzka, rekonwalescencja, spadek apetytu, uczucie pełności w jamie brzusznej, wzdęcia, zaburzenie procesu trawienia, zaburzenie trawienne - Leksykon substancji czynnych
Korzenie goryczki – Właściwości farmakodynamiczne
Korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) zawarte w nalewce gorzkiej (Amara tinctura) stosowanej w preparacie Krople żołądkowe Amara wykazują wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, przede wszystkim poprzez stymulację wydzielania soków trawiennych i pobudzanie łaknienia. Mechanizm ten opiera się na aktywacji receptorów smaku gorzkiego w kubkach smakowych języka, co wywołuje odruchowe pobudzenie nerwów wydzielniczych błony śluzowej żołądka. W efekcie dochodzi do zwiększenia wydzielania śliny, soku żołądkowego (zawierającego enzymy trawienne i kwas solny) oraz śluzu ochronnego, co poprawia trawienie i absorpcję składników odżywczych. Dodatkowo korzenie goryczki wykazują łagodne działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co w połączeniu z nalewką z liści mięty pieprzowej sprzyja efektowi wiatropędnemu i redukcji wzdęć.
anoreksja, brak apetytu, dyspepsja, działanie rozkurczające, efekt wiatropędny, ekstrahent, enzym trawienny, korzeń goryczki, kwas solny, lek poprawiający trawienie, liść mięty pieprzowej, mięsień gładki przewodu pokarmowego, nalewka gorzka, nerw wydzielniczy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor smaku gorzkiego, rekonwalescencja, sok żołądkowy, zaburzenie funkcji przewodu pokarmowego, zaburzenie trawienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Miglustat Accord 100 mg
Miglustat Accord (substancja czynna: miglustat) w dawce 100 mg w postaci kapsułek twardych wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z 11 badań klinicznych obejmujących 247 pacjentów, stosujących dawki 50–200 mg trzy razy na dobę przez średnio 2,1 roku. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, wzdęcia, ból brzucha), zmniejszenie masy ciała (dotyczące 55% pacjentów, najczęściej między 6 a 12 miesiącem terapii) oraz drgawki. Neuropatia obwodowa stanowi najpoważniejsze działanie niepożądane, manifestujące się parestezjami, niedoczulicą, osłabieniem mięśni i zaburzeniami chodu, co wymaga regularnej oceny neurologicznej. Inne często występujące działania to małopłytkowość, depresja, bezsenność, osłabienie libido, skurcze mięśni, zmęczenie oraz nieprawidłowe wyniki badań przewodzenia nerwowego. Występowanie działań niepożądanych jest zbliżone niezależnie od wskazania i dawki leku, a większość z nich ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
astenia, ataksja, badanie przewodzenia nerwowego, bezsenność, biegunka, ból brzucha, brak apetytu, choroba Gauchera, choroba Niemanna-Picka, depresja, drżenie, małopłytkowość, miglustat, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niepamięć, niestrawność, nudności, obniżone libido, osłabienie mięśniowe, parestezje, skurcze mięśni, utrata masy ciała, wymioty, wzdęcia, zaburzenia chodu, zaburzenia poznawcze, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Witamina C – Dawkowanie i sposób podawania
Witamina C jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych, a dawkowanie powinno być dostosowane do wieku pacjenta, wskazań terapeutycznych oraz formy preparatu. Bioaron SYSTEM (syrop) zawiera 51 mg witaminy C w 5 ml i jest stosowany u dzieci od 3 lat oraz dorosłych, z dawkami od 51 mg do 153 mg na dobę, zależnie od wskazania i wieku. Multi-Sanostol (syrop) dostarcza 100 mg witaminy C w 10 ml, z dawkowaniem od 100 mg do 200 mg na dobę, dostosowanym do wieku pacjenta. Elevit Pronatal (tabletki powlekane) zawiera witaminę C w formie wapnia askorbinianu dwuwodnego, stosowany u dorosłych w dawce 1 tabletki na dobę, szczególnie w okresie przedciążowym, ciąży i laktacji. Soluvit N (proszek do infuzji) zawiera 100 mg witaminy C na fiolkę, dawkowany według masy ciała, z dawką 100 mg/dobę u pacjentów ≥10 kg oraz 10 mg/kg mc./dobę u dzieci <10 kg. Podawanie preparatów jest dostosowane do formy: doustne syropy i tabletki oraz dożylna infuzja w przypadku Soluvit N.
brak apetytu, cukrzyca, infekcja górnych dróg oddechowych, infuzja dożylna, kwas askorbowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, podanie doustne, poranne nudności, postać farmaceutyczna, preparat parenteralny, preparat syropowy, przeciwwskazanie, rekonstytucja produktu, roztwór do infuzji, sód askorbinian, tabletka powlekana, witamina C, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec zwyczajny – Wskazania do stosowania
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem aktywnym w preparatach stosowanych głównie w terapii zaburzeń trawiennych oraz dolegliwości bólowych mięśniowo-szkieletowych. W formie nalewki (Hyperici tinctura) o stężeniu 25 g/100 g (25%) występuje w Kroplach żołądkowych forte i Kroplach żołądkowych T, które są wskazane w niestrawności, wzdęciach, uczuciu pełności oraz braku apetytu. Dziurawiec w tych preparatach działa synergistycznie z innymi nalewkami roślinnymi (kozłkową, miętową, gorzką), co przyczynia się do poprawy procesów trawiennych i przywrócenia prawidłowego apetytu. W preparacie homeopatycznym Traumeel S, dostępny w postaci maści i żelu, dziurawiec występuje w rozcieńczeniu D6 (0,09 g/100 g produktu) i jest jednym z 14 składników wspomagających leczenie urazów stawów oraz łagodzenie dolegliwości bólowych mięśni i stawów. Wszystkie preparaty zawierają dziurawiec jako element terapii złożonej, co podkreśla konieczność rozpatrywania efektu terapeutycznego jako wynik synergii składników, a nie monoterapii dziurawcem.
ból mięśniowo-stawowy, brak apetytu, choroba OUN, choroba wątroby, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, etanol, forma farmaceutyczna, Hyperici tinctura, Hypericum perforatum, indukcja cytochromu P450, interakcja lekowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, medycyna tradycyjna, nalewka z dziurawca, niestrawność, padaczka, płyn doustny, preparat doustny, preparat miejscowy, preparaty homeopatyczne, skręcenie stawu, terapia złożona, uczucie pełności, uzależnienie od alkoholu, wzdęcia, zaburzenia trawienne - Leksykon substancji czynnych
Ziele krwawnika – Wskazania do stosowania
Ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) jest tradycyjnie stosowane w medycynie jako składnik preparatów leczniczych o szerokim spektrum działania, głównie w dolegliwościach przewodu pokarmowego, takich jak przejściowy brak apetytu, zaburzenia trawienne związane z niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych (soku żołądkowego i żółci), niestrawność, wzdęcia oraz łagodne skurczowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Preparaty zawierające ziele krwawnika, np. Gastrobonisol (15 g soku z ziela krwawnika na 100 g produktu) oraz Gastrovit TraviComplex (wyciąg płynny złożony), są stosowane doustnie w celu poprawy trawienia i łagodzenia objawów dyspeptycznych. Ponadto, ziele wykazuje działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, co uzasadnia jego zastosowanie w objawowym leczeniu łagodnych, skurczowych dolegliwości menstruacyjnych. Miejscowo stosowane preparaty Ziele Krwawnika i Krwawnik Fix wspomagają gojenie drobnych uszkodzeń naskórka, natomiast w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła wykorzystuje się wyciągi płynne, np. w preparacie Salviasept. Czopki Hemorol, zawierające wyciąg z ziela krwawnika, są wskazane u dorosłych w łagodzeniu objawów żylaków odbytu, takich jak ból, świąd i pieczenie.
achillea millefolium, bolesne miesiączkowanie, brak apetytu, charakterystyka produktu leczniczego, czopek, dolegliwości menstruacyjne, dolegliwości układu pokarmowego, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, Gastrobonisol, hemoroidy, Hemorol, koncentrat do sporządzania roztworu, mięśnie gładkie, monopreparat, napar, niestrawność, oddawanie gazów, płukanie gardła, płyn doustny, preparat leczniczy, preparat złożony, przewód pokarmowy, sok z ziela krwawnika, sok żołądkowy, soki trawienne, stan zapalny gardła, stan zapalny jamy ustnej, surowiec zielarski, uszkodzenie naskórka, wyciąg płynny złożony, wzdęcia, zaburzenia trawienne, ziele krwawnika, żółć, zranienie, żylaki odbytu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Krwawnik Fix –
Krwawnik Fix to tradycyjny produkt leczniczy roślinny zawierający 1,8 g ziela krwawnika (Achillea millefolium L., herba) w każdej saszetce, dostępny w formie ziół do zaparzania. Preparat może być stosowany doustnie w leczeniu przejściowego braku apetytu, łagodnych kurczowych dolegliwości układu pokarmowego (w tym wzdęć i nadmiernego oddawania gazów) oraz łagodnych dolegliwości menstruacyjnych dzięki właściwościom przeciwskurczowym. Ponadto, Krwawnik Fix może być stosowany miejscowo na skórę w przypadku drobnych uszkodzeń naskórka, wykorzystując tradycyjne właściwości ściągające i przeciwzapalne ziela krwawnika.
- Leksykon substancji czynnych
Fosfolipidy – Wskazania do stosowania
Fosfolipidy z nasion soi (Phospholipidum essentiale) wykazują udokumentowane działanie hepatoprotekcyjne i są stosowane w terapii ostrych oraz przewlekłych chorób wątroby, w tym uszkodzeń poalkoholowych, toksycznych i polekowych oraz przewlekłego zapalenia wątroby. Preparaty dostępne na rynku różnią się dawką fosfolipidów: Esseliv forte (300 mg), Esseliv Max (450 mg), Essentiale Forte (300 mg) oraz Essentiale Max (600 mg), co umożliwia indywidualizację leczenia w zależności od stopnia uszkodzenia i nasilenia objawów. Fosfolipidy wspomagają regenerację hepatocytów, stabilizują błony komórkowe oraz modulują procesy zapalne, co przekłada się na poprawę funkcji metabolicznych i detoksykacyjnych wątroby. Są także wskazane w zaburzeniach czynnościowych wątroby i dróg żółciowych oraz w terapii wspomagającej kamicę żółciową, poprawiając przepływ żółci i zmniejszając ryzyko powikłań.
alkoholowe uszkodzenie wątroby, brak apetytu, detoksykacja wątroby, działanie hepatoprotekcyjne, enzymy wątrobowe, fosfolipidy sojowe, hepatocyty, kamica żółciowa, lek przeciwgrzybiczny, leki hepatotoksyczne, marskość wątroby, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, profil lipidowy, przepływ żółci, przewlekła choroba wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby, stłuszczenie wątroby, substancje toksyczne, uszkodzenie poalkoholowe wątroby, zapalenie wątroby, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Krople żołądkowe forte –
Krople żołądkowe forte to roślinny produkt leczniczy o tradycyjnym zastosowaniu, wskazany w łagodzeniu objawów dyspeptycznych takich jak niestrawność z wzdęciami, uczucie pełności w jamie brzusznej oraz tymczasowy brak apetytu. Preparat zawiera cztery nalewki roślinne w równych proporcjach (25 g/100 g każda): z korzenia kozłka (Valeriana officinalis) o działaniu rozkurczowym i uspokajającym mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, z liścia mięty pieprzowej (Mentha x piperita) wykazującej właściwości rozkurczowe, wiatropędne i żółciopędne, z ziela dziurawca (Hypericum perforatum) o działaniu przeciwzapalnym oraz nalewkę gorzką zawierającą korzeń goryczki, liść bobrka i naowocnię pomarańczy gorzkiej, stymulującą wydzielanie soków trawiennych i poprawiającą apetyt. Produkt występuje w formie płynu doustnego, zawierającego 65%-75% (V/V) etanolu, co należy uwzględnić u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu.
brak apetytu, dolegliwości dyspeptyczne, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, jama brzuszna, korzeń goryczki, korzeń kozłka, liść mięty pieprzowej, mięśnie gładkie, nalewka gorzka, niestrawność, płyn doustny, produkt leczniczy roślinny, przewód pokarmowy, soki trawienne, wzdęcia, zaburzenia trawienia, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z owocu kopru włoskiego – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Nalewka z owocu kopru włoskiego, obecna w preparatach takich jak Sirupus Pini compositus oraz Syrop z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja, zawiera znaczące ilości etanolu (do 5% m/m w Sirupus Pini compositus, co odpowiada 975 mg alkoholu w dawce 15 ml, oraz do 5,6% m/m (9,1% V/V) w syropie Ziołowa Tradycja). Ze względu na obecność alkoholu, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z chorobą alkoholową, chorobami wątroby oraz padaczką, a także wymagają ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dodatkowo, zawartość sacharozy (3 g w 5 ml syropu Ziołowa Tradycja) wyklucza ich stosowanie u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów oraz wymaga uwzględnienia w terapii osób z cukrzycą.
brak apetytu, choroba alkoholowa, choroba wątroby, ciąża, cukrzyca, depresja oddechowa, działania niepożądane, enzym CYP2D6, etanol, fosforan kodeiny, karmienie piersią, morfina, nalewka z kopru włoskiego, niedobór CYP2D6, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność krążenia, nudności, padaczka, płytki oddech, senność, splątanie, toksyczność opioidów, uzależnienie, wymioty, zaparcia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Krople żołądkowe forte –
Krople żołądkowe forte to preparat doustny zawierający nalewki ziołowe (kozłek, mięta pieprzowa, dziurawiec, goryczka, bobrek, pomarańcza gorzka) w 65%-75% (V/V) etanolu. Zalecana dawka dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat to 2,5 ml rozcieńczone w ¼ szklanki wody, podawane 3 razy na dobę. Lek należy stosować po posiłkach w przypadku niestrawności lub na 30 minut przed posiłkiem przy braku apetytu. Preparat nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Ze względu na wysoką zawartość alkoholu, preparat wymaga rozcieńczenia przed podaniem, aby uniknąć nieprzyjemnego smaku i potencjalnych działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Prokit 50 mg
Prokit, zawierający 50 mg chlorowodorku itoprydu w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do leczenia objawów czynnościowej niestrawności (dyspepsji) u dorosłych, takich jak wzdęcia, uczucie nadmiernej pełności w żołądku, ból i dyskomfort w nadbrzuszu, brak łaknienia, zgaga oraz nudności i wymioty. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w terapii objawowej choroby refluksowej przełyku (GERD), zarówno jako monoterapia, jak i w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej u pacjentów z niewystarczającą kontrolą objawów. Prokit nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.
ból nadbrzusza, brak apetytu, chlorowodorek itoprydu, choroba refluksowa przełyku, czynnościowa niestrawność, dyskomfort brzuszny, dyspepsja, dyspepsja czynnościowa, GERD, inhibitor pompy protonowej, itopryd, nietolerancja laktozy, nudności i wymioty, refluks żołądkowo-przełykowy, uczucie pełności w żołądku, wzdęcie brzucha, zgaga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Borasol 30 mg/g
Produkt leczniczy BORASOL zawiera 30 mg kwasu borowego (Acidum boricum) w 1 g roztworu i może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, co zwiększa absorpcję substancji czynnej. Miejscowe reakcje obejmują zaczerwienienie, wysypkę i łuszczenie naskórka, natomiast ogólnoustrojowe objawy mogą dotyczyć układu nerwowego (drgawki, senność, śpiączka), nerek (uszkodzenie, skąpomocz), układu żołądkowo-jelitowego (brak łaknienia, wymioty, biegunka), hematologicznego (niedokrwistość), dermatologicznego (zapalenie skóry, wyłysienie) oraz rozrodczego (zaburzenia miesiączkowania). Poważne objawy, takie jak gorączka i zapaść, wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Częstość występowania działań niepożądanych jest nieznana, jednak ryzyko wzrasta przy długotrwałym stosowaniu i aplikacji na uszkodzoną skórę.
absorpcja kwasu borowego, brak apetytu, drgawki, działanie niepożądane, kwas borowy, łuszczenie naskórka, monitorowanie pacjenta, niedokrwistość, personel medyczny, podrażnienie przewodu pokarmowego, produkt leczniczy, reakcja skórna, roztwór na skórę, skąpomocz, układ endokrynny, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerki, uszkodzenie skóry, wyłysienie, wymioty, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zapaść, zatrucie kwasem borowym, zatrucie przewlekłe - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Działania niepożądane
Pertaktyna, jako składnik szczepionek bezkomórkowych przeciw krztuścowi (acelularnych), jest obecna w dawkach od 2,5 do 8 µg na szczepionkę DTaP, często łączoną z innymi antygenami, np. IPV. Profil bezpieczeństwa tych preparatów jest dobrze udokumentowany i obejmuje głównie łagodne do umiarkowanych reakcje miejscowe, takie jak ból (23,7-80,6%), zaczerwienienie, obrzęk i stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, które ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Częstość występowania ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak ból głowy, zmęczenie (16-44%), gorączka ≥37,5°C (często, zwłaszcza u dzieci >10%), drażliwość, senność, nudności i biegunka jest również dobrze opisana. Rzadziej obserwuje się poważniejsze reakcje, w tym reakcje alergiczne (w tym anafilaksję), epizody hipotensyjno-hiporeaktywne, drgawki, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, obrzęk naczynioruchowy oraz bezdech u wcześniaków.
antygen krztuśca, bezdech, ból w miejscu wstrzyknięcia, brak apetytu, dawka przypominająca, drażliwość, drgawka, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, IPV, nadwrażliwość na składniki szczepionki, nadzór porejestracyjny, nudność, objaw ogólnoustrojowy, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, pertaktyna, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, rumień, stwardnienie miejsca podania, szczepionka acelularna, szczepionka DTaP, szczepionka przeciwkrztuścowa bezkomórkowa, wymioty i biegunka, złe samopoczucie