metoda dyfuzyjno-krążkowa
Metoda dyfuzyjno-krążkowa (ang. disk diffusion method) to jedna z najczęściej stosowanych technik w diagnostyce mikrobiologicznej, służąca do oznaczania lekowrażliwości drobnoustrojów. Jest to metoda jakościowa, pozwalająca na określenie wrażliwości bakterii na antybiotyki lub chemioterapeutyki.
Podstawowa procedura polega na naniesieniu zawiesiny badanego drobnoustroju na powierzchnię podłoża agarowego, a następnie umieszczeniu na nim krążków nasączonych określonymi stężeniami antybiotyków. Antybiotyk dyfunduje do podłoża, tworząc gradient stężeń. Po inkubacji mierzy się średnicę strefy zahamowania wzrostu wokół krążka, którą następnie interpretuje się według ustalonych kryteriów jako wrażliwość, wrażliwość pośrednią lub oporność.
Metoda dyfuzyjno-krążkowa jest stosunkowo prosta, tania i dostępna dla większości laboratoriów mikrobiologicznych. Jej główne zalety to możliwość jednoczesnego badania wrażliwości na wiele antybiotyków oraz łatwość interpretacji wyników. Standardy wykonania i interpretacji określają organizacje takie jak EUCAST (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) w Europie czy CLSI (Clinical and Laboratory Standards Institute) w USA.
Współcześnie, mimo rozwoju bardziej zaawansowanych technik oznaczania lekowrażliwości (np. metody rozcieńczeniowe, automatyczne systemy), metoda dyfuzyjno-krążkowa pozostaje złotym standardem w rutynowej diagnostyce mikrobiologicznej, szczególnie w przypadku często izolowanych patogenów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sulperazon 2 g 1000 mg + 1000 mg
Sulperazon to preparat złożony z cefoperazonu sodowego i sulbaktamu sodowego w stosunku 1:1, należący do cefalosporyn III generacji (kod ATC: J01DD62), stosowany wyłącznie pozajelitowo. Cefoperazon działa bakteriobójczo poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii, natomiast sulbaktam pełni funkcję nieodwracalnego inhibitora beta-laktamaz, co chroni cefoperazon przed inaktywacją enzymatyczną. Połączenie obu substancji wykazuje działanie synergiczne, skutkujące czterokrotnym zmniejszeniem minimalnego stężenia hamującego (MIC) w porównaniu do stosowania składników osobno. Preparat jest skuteczny wobec szerokiego spektrum patogenów Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, w tym m.in. Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Acinetobacter calcoaceticus oraz wielu innych bakterii odpowiedzialnych za zakażenia dróg oddechowych, moczowych, ran i zakażenia szpitalne.
acinetobacter baumannii, Bacteroides, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna trzeciej generacji, cefoperazon sodowy, Clostridium, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, inhibitor beta-laktamazy, Klebsiella pneumoniae, metoda dyfuzyjno-krążkowa, minimalne stężenie hamujące, mukopeptyd, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, pozaszpitalne zapalenie płuc, Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, sulbaktam sodowy, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie szpitalne, zakażenie układu moczowego, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Cefoperazon – Właściwości farmakodynamiczne
Cefoperazon, będący cefalosporyną III generacji, to półsyntetyczny antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, stosowany wyłącznie pozajelitowo w formie soli sodowej. Jego mechanizm działania polega na bakteriobójczym hamowaniu biosyntezy mukopeptydu ściany komórkowej bakterii, skutecznym wobec drobnoustrojów w fazie aktywnego podziału. Cefoperazon wykazuje oporność na wiele beta-laktamaz, co czyni go efektywnym przeciwko patogenom opornym na inne antybiotyki. Spektrum działania obejmuje zarówno bakterie Gram-dodatnie (np. Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae), jak i Gram-ujemne (np. Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa), a także niektóre bakterie beztlenowe (np. Bacteroides fragilis). Masa cząsteczkowa cefoperazonu wynosi 667,65, a preparaty do wstrzykiwań i infuzji są dobrze rozpuszczalne w wodzie.
antybiotyk, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna III generacji, działanie bakteriobójcze, działanie synergiczne, Escherichia coli, inhibitor beta-laktamaz, metoda dyfuzyjno-krążkowa, minimalne stężenie hamujące, mukopeptyd, podanie pozajelitowe, preparat do wstrzykiwań, Pseudomonas aeruginosa, ściana komórkowa bakterii, sól sodowa, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, sulbaktam, zakażenie szpitalne - Leksykon substancji czynnych
Linkomycyna – Właściwości farmakodynamiczne
Linkomycyna, antybiotyk z grupy linkozamidów (kod ATC: J01FF02), produkowany przez Streptomyces lincolnensis, wykazuje działanie bakteriostatyczne lub bakteriobójcze w zależności od stężenia i wrażliwości drobnoustrojów. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu biosyntezy białek poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomów bakteryjnych. Występuje pełna oporność krzyżowa z klindamycyną, a oporność u gronkowców i paciorkowców najczęściej wynika z metylacji 23S rRNA, co może powodować fenotyp MLSB. Zaleca się badanie indukowalnej oporności na linkomycynę/klindamycynę u makrolidoopornych szczepów metodą dwóch krążków (D-zone test). Wrażliwość na linkomycynę powinna być oceniana zgodnie z wytycznymi CLSI lub EUCAST, przy czym brak jest ustalonych wartości granicznych dla linkomycyny, dlatego stosuje się klindamycynę jako marker wskaźnikowy.
Bacteroides fragilis, Bacteroides thetaiotaomicron, bakteria beztlenowa Gram-dodatnia, bakteria beztlenowa Gram-ujemna, biosynteza białek bakteryjnych, Clostridium, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, D-zone test, działanie bakteriobójcze, Eggerthella lenta, fenotyp MLSB, indukowalna oporność, izolat bakteryjny, kontrola jakości, lekowrażliwość drobnoustrojów, linkozamid, metoda dwóch krążków, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metoda rozcieńczeń w agarze, metycylinooporny gronkowiec złocisty, metylacja nukleotydów, minimalne stężenie hamujące, nabyta oporność, oporność krzyżowa, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec zieleniący, podjednostka 50S rybosomu, Propionibacterium acnes, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Streptomyces lincolnensis - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lincocin 300 mg/ml
Linkomycyna, substancja czynna leku Lincocin, należy do grupy linkozamidów i wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez hamowanie biosyntezy białek bakteryjnych na poziomie podjednostki 50S rybosomu. W warunkach in vitro działa głównie bakteriostatycznie, a jej skuteczność koreluje z czasem utrzymywania stężenia powyżej MIC. Występuje pełna oporność krzyżowa z klindamycyną, a mechanizmy oporności u gronkowców i paciorkowców najczęściej wynikają z metylacji 23S rRNA, co może powodować fenotyp MLSB. Zaleca się badanie wrażliwości na klindamycynę zamiast linkomycyny, zgodnie z wytycznymi CLSI i EUCAST, ze względu na brak ustalonych wartości granicznych dla linkomycyny. W przypadku makrolidoopornych szczepów należy wykonać test D-zone w celu wykrycia indukowalnej oporności na linkomycynę/klindamycynę.
angina paciorkowcowa, Bacteroides fragilis, Bacteroides thetaiotaomicron, badanie wrażliwości, bakterie beztlenowe Gram-dodatnie, biosynteza białka bakteryjnego, błonica, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Eggerthella lenta, klindamycyna, lek przeciwbakteryjny, linkomycyna, linkozamid, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metoda rozcieńczeń w agarze, metycylinooporny gronkowiec złocisty, minimalne stężenie hamujące, oporność krzyżowa, paciorkowce beta-hemolizujące, paciorkowce zieleniące, podjednostka 50S rybosomu bakteryjnego, Propionibacterium acnes, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Streptomyces lincolnensis, tężec, trądzik pospolity, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zatrucie pokarmowe, zgorzel gazowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Moloxin 400 mg
Moksyfloksacyna, substancja czynna preparatu Moloxin 400 mg, jest fluorochinolonem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, skutecznym wobec wielu bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu topoizomerazy II (gyrazy DNA) oraz topoizomerazy IV, co zaburza replikację i naprawę DNA bakteryjnego. Charakterystyczne modyfikacje chemiczne, takie jak podstawienie grupą metoksylową w pozycji C8 oraz dużą grupą bicykloaminową w pozycji C7, zwiększają siłę działania i ograniczają selekcję opornych szczepów. Podawanie moksyfloksacyny wpływa na mikroflorę jelitową, zmniejszając liczebność m.in. Escherichia coli, Enterococcus spp. i Bacteroides vulgatus, z szybkim powrotem flory do stanu wyjściowego w ciągu 2 tygodni po zakończeniu terapii.
Bacteroides fragilis, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, drobnoustrój, działanie bakteriobójcze, ESBL, EUCAST, flora jelitowa, flora saprofityczna, fluorochinolon, gyraza DNA, Haemophilus influenzae, lekowrażliwość, mechanizm oporności, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metycylinooporność, metycylinowrażliwość, moksyfloksacyna, mutacja punktowa, oporność krzyżowa, Pseudomonas aeruginosa, replikacja DNA, Staphylococcus aureus, stężenie graniczne MIC, Streptococcus pneumoniae, topoizomeraza IV, topoizomeraza typu II, transkrypcja - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dalacin C 75 mg
Klindamycyna, aktywny składnik leku Dalacin C (75 mg w kapsułce), jest antybiotykiem z grupy linkozamidów (kod ATC: J01FF01) o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym bakterie Gram-dodatnie (m.in. Staphylococcus aureus metycylino-wrażliwy, Streptococcus pneumoniae penicylino-wrażliwy), bakterie beztlenowe oraz niektóre pierwotniaki i grzyby. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych przez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu, co skutkuje działaniem bakteriostatycznym. Efektywność terapeutyczna zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (%T/MIC). Oporność na klindamycynę może wynikać z mutacji miejsca docelowego, metylacji 23S rRNA, modyfikacji białek rybosomalnych, aktywnego wypompowywania leku lub modyfikacji antybiotyku, z istotnym zjawiskiem oporności krzyżowej z makrolidami i streptograminami B (fenotyp MLSB).
bakterie beztlenowe, bakterie tlenowe, Chlamydia trachomatis, chlorowodorek klindamycyny, Clostridium difficile, działanie bakteriostatyczne, EUCAST, fosforan klindamycyny, Gardnerella vaginalis, gronkowiec oporny na metycylinę, gronkowiec złocisty, linkozamid, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metylacja nukleotydów, minimalne stężenie hamujące, mutacja miejsca docelowego, oporność indukowalna, oporność krzyżowa, paciorkowce beta-hemolizujące, Pneumocystis jirovecii, pneumokok, pneumokok oporny na penicylinę, podjednostka 50S rybosomu, spektrum działania antybiotyku, synteza ściany komórkowej bakterii, toksoplazmoza - Leksykon substancji czynnych
Trimetoprim – Właściwości farmakodynamiczne
Trimetoprim, należący do grupy leków przeciwbakteryjnych o kodzie ATC J01EA01, jest pochodną diaminopirymidyny wykazującą działanie bakteriostatyczne lub bakteriobójcze poprzez selektywne, odwracalne hamowanie bakteryjnej reduktazy kwasu dihydrofoliowego (DHFR). Mechanizm ten prowadzi do zahamowania syntezy kwasu tetrahydrofoliowego, niezbędnego do produkcji nukleotydów i replikacji DNA, co skutkuje zahamowaniem namnażania bakterii. Trimetoprim charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec enzymów bakteryjnych, z powinowactwem 50 000-100 000 razy większym niż do enzymów ssaków, co minimalizuje toksyczność dla gospodarza. W praktyce klinicznej często stosowany jest w skojarzeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol) w stosunku 5:1, co zapewnia synergistyczne blokowanie dwóch etapów szlaku syntezy kwasu foliowego i zwiększa skuteczność przeciwbakteryjną, również bakteriobójczą. Oporność na trimetoprim rozwija się wolniej w terapii skojarzonej niż przy monoterapii.
bakterie beztlenowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie synergistyczne, Enterobacteriaceae, EUCAST, hiperkaliemia, kotrimoksazol, kwas foliowy, kwas para-aminobenzoesowy, kwas tetrahydrofoliowy, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metoda rozcieńczeń, MRSA, oporność bakterii, oporność naturalna, Pneumocystis jirovecii, Pseudomonas aeruginosa, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, Staphylococcus aureus, sulfametoksazol, szczep metycylinooporny, trimetoprim, zakażenie dróg moczowych, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Sulfametoksazol – Właściwości farmakodynamiczne
Sulfametoksazol, będący sulfonamidem i składnikiem kotrimoksazolu (w stosunku 5:1 z trimetoprimem), działa bakteriostatycznie poprzez kompetencyjną inhibicję syntetazy dihydropterynianowej, blokując syntezę kwasu dihydrofoliowego z PABA, co hamuje biosyntezę folianów bakteryjnych. W połączeniu z trimetoprimem, który hamuje reduktazę DHF do tetrahydrofolianu, wykazuje synergistyczne działanie bakteriobójcze, skutkujące zahamowaniem syntezy puryn, DNA i RNA. Spektrum działania obejmuje liczne bakterie Gram-dodatnie (m.in. Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, w tym większość MRSA pozaszpitalnych) oraz Gram-ujemne (m.in. Escherichia coli, Klebsiella spp., Haemophilus influenzae), a także Pneumocystis jirovecii i niektóre pierwotniaki. Wartości graniczne EUCAST dla trimetoprimu w stosunku 1:19 (trimetoprim:sulfametoksazol) wynoszą m.in. 2 mg/l dla Enterobacteriaceae (S ≤ 2, R > 4) oraz 0,5 mg/l dla Haemophilus influenzae (S ≤ 0,5, R > 1).
działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Enterobacteriaceae, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, kotrimoksazol, kwas dihydrofoliowy, kwas foliowy, kwas para-aminobenzoesowy, lekowrażliwość, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metoda rozcieńczeń, Moraxella catarrhalis, MRSA, oporność krzyżowa, oporność plazmidowa, Pneumocystis jirovecii, Pseudomonas aeruginosa, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, Staphylococcus aureus, Stenotrophomonas maltophilia, Streptococcus pneumoniae, sulfametoksazol, syntetaza dihydropterynianowa, synteza puryn, trimetoprim - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lincocin 500 mg
Linkomycyna, należąca do grupy linkozamidów (kod ATC: J01FF02), wykazuje działanie przeciwbakteryjne o charakterze bakteriobójczym lub bakteriostatycznym, zależne od wrażliwości patogenu oraz stężenia leku w miejscu infekcji. Mechanizm działania polega na hamowaniu biosyntezy białek bakteryjnych poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomów. Wrażliwość bakterii na linkomycynę najlepiej ocenia się na podstawie czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC. W praktyce klinicznej, ze względu na brak specyficznych wartości granicznych dla linkomycyny, stosuje się interpretację wrażliwości na klindamycynę jako wskaźnik zastępczy, zgodnie z wytycznymi CLSI i EUCAST. Wartości MIC dla Staphylococcus spp. wynoszą ≤ 0,5 µg/ml dla szczepów wrażliwych, 1-2 µg/ml dla średniowrażliwych i ≥ 4 µg/ml dla opornych, natomiast dla Streptococcus pneumoniae i paciorkowców β-hemolizujących odpowiednio ≤ 0,25 µg/ml, 0,5 µg/ml i ≥ 1 µg/ml. Metoda dyfuzyjno-krążkowa z krążkiem zawierającym 2 µg linkomycyny pozwala na ocenę stref zahamowania wzrostu, gdzie np. dla Staphylococcus spp. strefa ≥ 21 mm wskazuje na wrażliwość.
Bacteroides fragilis, bakterie beztlenowe, Clostridium perfringens, Clostridium tetani, CLSI, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, EUCAST, fenotyp MLSB, klindamycyna, linkomycyna, linkozamidy, metoda dwóch krążków, metoda dyfuzyjno-krążkowa, MIC, minimalne stężenie hamujące, MRSA, oporność krzyżowa, paciorkowce beta-hemolizujące, paciorkowce zieleniące, podjednostka 50S rybosomu, Propionibacterium acnes, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptomyces lincolnensis - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dalacin C 75 mg/5 ml
Klindamycyna, aktywny składnik preparatu Dalacin C (75 mg/5 ml), jest antybiotykiem z grupy linkozamidów (kod ATC J01FF01) o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym bakterie tlenowe, beztlenowe, niektóre pierwotniaki oraz grzyby. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy białek poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, co skutkuje działaniem bakteriostatycznym in vitro. Efektywność terapeutyczna klindamycyny jest ściśle związana z czasem, w którym stężenie leku we krwi przekracza minimalne stężenie hamujące (MIC) dla danego patogenu (%T/MIC). Oporność na klindamycynę rozwija się głównie poprzez mutacje w rRNA, metylację 23S rRNA, zmiany białek rybosomalnych, modyfikację antybiotyku oraz rzadko aktywne wypompowywanie leku, co może prowadzić do oporności krzyżowej z makrolidami i streptograminami B (fenotyp MLSB). Wysoka oporność obserwowana jest zwłaszcza u MRSA oraz penicylinoopornych pneumokoków.
Clostridium difficile, działanie bakteriostatyczne, gronkowiec złocisty, klindamycyna, linkozamid, metoda dyfuzyjno-krążkowa, metylacja nukleotydów, minimalne stężenie hamujące, MRSA, mutacja rybosomalna, oporność indukowalna, oporność krzyżowa, pneumocystoza, pneumokok, podjednostka 50S rybosomu, synteza ściany komórkowej, toksoplazmoza, translacja białek, wartość graniczna MIC, zakażenie, zarodziec sierpowaty