Właściwości farmakodynamiczne produktu Sulperazon

Sulperazon należy do grupy farmakoterapeutycznej cefalosporyn trzeciej generacji w produktach złożonych (kod ATC: J01DD62). Preparat zawiera dwie substancje czynne: cefoperazon sodowy oraz sulbaktam sodowy w stosunku 1:1, co zapewnia szeroki spektrum działania przeciwbakteryjnego.¹

Charakterystyka substancji czynnych

Cefoperazon sodowy stanowi półsyntetyczną cefalosporynę III generacji o szerokim spektrum działania, przeznaczoną wyłącznie do podawania pozajelitowego. W postaci proszku ma formę białej, krystalicznej substancji, która dobrze rozpuszcza się w wodzie. Masa cząsteczkowa cefoperazonu wynosi 667,65. Każdy gram cefoperazonu sodowego zawiera 34 mg (1,5 mEq) sodu.²

Sulbaktam sodowy to pochodna penicyliny – sól sodowa kwasu penicylinowego. Działa jako nieodwracalny inhibitor beta-laktamazy i podobnie jak cefoperazon, jest przeznaczony wyłącznie do podawania pozajelitowego. Ma postać prawie białego, krystalicznego proszku o bardzo dobrej rozpuszczalności w wodzie. Masa cząsteczkowa sulbaktamu wynosi 255,22. Każdy gram sulbaktamu sodowego zawiera 92 mg (4 mEq) sodu.³

Mechanizm działania

Cefoperazon – główny składnik przeciwbakteryjny produktu Sulperazon, działa bakteriobójczo na drobnoustroje w fazie aktywnych podziałów poprzez hamowanie biosyntezy mukopeptydu, kluczowego składnika ściany komórkowej bakterii.⁴

Sulbaktam sam w sobie nie wykazuje istotnego działania przeciwbakteryjnego (z wyjątkiem aktywności wobec Neisseriaceae oraz Acinetobacter). Jego główna funkcja polega na nieodwracalnym hamowaniu większości istotnych klinicznie beta-laktamaz wytwarzanych przez drobnoustroje oporne na antybiotyki beta-laktamowe. Działanie to zostało potwierdzone zarówno w badaniach na bakteryjnych układach bezkomórkowych, jak i na komórkach opornych szczepów drobnoustrojów.⁵

Synergizm działania

Połączenie cefoperazonu z sulbaktamem wykazuje działanie synergiczne, które przejawia się 4-krotnym zmniejszeniem minimalnego stężenia hamującego (MIC) w porównaniu do MIC poszczególnych składników stosowanych osobno. Przyczyną tego zjawiska jest nie tylko ochrona cefoperazonu przed działaniem beta-laktamaz, ale również fakt, że sulbaktam wiąże się z niektórymi białkami wiążącymi penicyliny, co powoduje zwiększoną wrażliwość bakterii na działanie skojarzone obu substancji.⁶

Skojarzenie to wykazuje szczególne działanie synergiczne wobec następujących gatunków bakterii:

• Haemophilus influenzae – patogen odpowiedzialny za zakażenia dróg oddechowych
• Bacteroides species – beztlenowe pałeczki Gram-ujemne powodujące zakażenia wewnątrzbrzuszne i zakażenia ran
• Staphylococcus species – gronkowce odpowiedzialne za liczne zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Acinetobacter calcoaceticus – bakteria często powodująca zakażenia szpitalne
• Enterobacter aerogenes – pałeczka Gram-ujemna powodująca zakażenia układu moczowego i oddechowego
• Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego
• Proteus mirabilis – patogen układu moczowego
• Klebsiella pneumoniae – powodująca zapalenie płuc i inne zakażenia
• Morganella morganii – pałeczka Gram-ujemna odpowiedzialna za zakażenia szpitalne
• Citrobacter freundii – pałeczka Gram-ujemna powodująca zakażenia układu moczowego
• Enterobacter cloacae – patogen oportunistyczny
• Citrobacter diversus – pałeczka Gram-ujemna wywołująca zakażenia układu moczowego i oddechowego

⁷

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Sulperazon charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego in vitro, obejmującym liczne klinicznie istotne drobnoustroje.⁸

Bakterie Gram-dodatnie

• Staphylococcus aureus – zarówno szczepy wytwarzające, jak i niewytwarzające penicylinazy
• Staphylococcus epidermidis – powodujący zakażenia związane z obecnością biomateriałów
• Streptococcus pneumoniae – główny czynnik etiologiczny pozaszpitalnego zapalenia płuc
• Streptococcus pyogenes (paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A) – powodujące anginy i zakażenia skóry
• Streptococcus agalactiae (paciorkowce beta-hemolizujące z grupy B) – istotne w zakażeniach noworodków i położnictwie
• Większość innych szczepów paciorkowców beta-hemolizujących
• Wiele szczepów Enterococcus faecalis (enterokoki) – powodujących zakażenia układu moczowego

⁹

Bakterie Gram-ujemne

• Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego
• Klebsiella species – powodujące zakażenia układu oddechowego, moczowego i krwi
• Enterobacter species – patogeny oportunistyczne związane z zakażeniami szpitalnymi
• Citrobacter species – powodujące zakażenia układu moczowego i oddechowego
• Haemophilus influenzae – istotny patogen układu oddechowego
• Proteus mirabilis i Proteus vulgaris – wywołujące zakażenia układu moczowego
• Morganella morganii – pałeczka Gram-ujemna powodująca zakażenia szpitalne
• Providencia rettgeri i inne Providencia species – patogeny związane z zakażeniami szpitalnymi
• Serratia species (w tym S. marcescens) – powodujące zakażenia szpitalne
• Salmonella i Shigella species – odpowiedzialne za zakażenia przewodu pokarmowego
• Pseudomonas aeruginosa i kilka innych gatunków Pseudomonas species – trudne w leczeniu patogeny szpitalne
• Acinetobacter baumannii – istotny patogen związany z zakażeniami szpitalnymi
• Neisseria gonorrhoeae – powodująca rzeżączkę
• Neisseria meningitidis – czynnik etiologiczny zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• Bordetella pertussis – powodująca krztusiec
• Yersinia enterocolitica – wywołująca zakażenia przewodu pokarmowego

¹⁰

Bakterie beztlenowe

• Pałeczki Gram-ujemne – w tym Bacteroides fragilis, inne gatunki Bacteroides species i Fusobacterium species – powodujące zakażenia wewnątrzbrzuszne i zakażenia w obrębie miednicy mniejszej
• Ziarenkowce Gram-dodatnie i Gram-ujemne – w tym Peptococcus, Peptostreptococcus i Veillonella species – często występujące w zakażeniach mieszanych
• Pałeczki Gram-dodatnie – w tym Clostridium, Eubacterium i Lactobacillus species – powodujące zakażenia tkanek miękkich i wewnątrzbrzuszne

¹¹

Interpretacja wyników badań wrażliwości

Dla cefoperazonu z sulbaktamem ustalono następujące zakresy wrażliwości drobnoustrojów:¹²

¹³

Metodyka badania wrażliwości

Do określenia MIC (minimalnego stężenia hamującego) można stosować seryjne rozcieńczenia cefoperazonu z sulbaktamem w stosunku 1:1, korzystając z metody rozcieńczenia bulionu lub agaru. Do badania metodą dyfuzyjno-krążkową zaleca się użycie krążków zawierających 75 µg cefoperazonu oraz 30 µg sulbaktamu.¹⁴

Interpretacja wyników badania wrażliwości:

• Wrażliwy – oznacza, że drobnoustrój wywołujący zakażenie będzie prawdopodobnie reagował na leczenie cefoperazonem z sulbaktamem
• Średnio wrażliwy – wskazuje, że drobnoustrój może być wrażliwy na cefoperazon z sulbaktamem po zastosowaniu większych dawek lub gdy zakażenie jest ograniczone do tkanek lub płynów ustrojowych, w których występuje duże stężenie antybiotyku
• Oporny – oznacza, że drobnoustrój prawdopodobnie nie będzie reagował na leczenie produktem

¹⁵

Kontrola jakości

Dla zapewnienia odpowiedniej kontroli jakości badań wrażliwości z użyciem krążków zawierających 75 µg cefoperazonu i 30 µg sulbaktamu zaleca się stosowanie następujących szczepów referencyjnych i oczekiwanych średnic stref zahamowania wzrostu:¹⁶

¹⁷