Leki w grupie
„antybiotyki beta-laktamowe”

Antybiotyki beta-laktamowe to najliczniejsza i najczęściej stosowana grupa leków przeciwbakteryjnych. Ich wspólną cechą strukturalną jest obecność pierścienia beta-laktamowego, który jest kluczowy dla ich mechanizmu działania. Działają bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii – wiążą się z białkami wiążącymi penicyliny (PBP), zakłócając procesy transpeptydacji peptydoglikanu, co prowadzi do osłabienia ściany komórkowej i lizy komórki bakteryjnej.

Do antybiotyków beta-laktamowych zalicza się cztery główne podgrupy: penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy i monobaktamy. Każda z tych grup charakteryzuje się nieco odmiennym spektrum działania i właściwościami farmakokinetycznymi.

Penicyliny to najstarsza podgrupa, obejmująca m.in. benzylopenicylinę (Penicillinę), ampicylinę (Ampicillin), amoksycylinę (Amoksiklav, Augmentin), kloksacylinę (Syntarpen) czy piperacylinę (w połączeniu z tazobaktamem jako Tazocin). Mają działanie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, niektórym Gram-ujemnym oraz beztlenowcom.

Cefalosporyny dzielą się na pięć generacji, z rosnącym spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-ujemnym w kolejnych generacjach. Do najczęściej stosowanych należą: cefazolina (Biofazolin), cefuroksym (Zinacef), ceftriakson (Biotrakson), cefotaksym (Claforan), ceftazydym (Fortum) i cefepim (Maxipime).

Karbapenemy to leki o najszerszym spektrum działania wśród beta-laktamów, stosowane głównie w ciężkich zakażeniach szpitalnych. Należą do nich imipenem (Tienam), meropenem (Meronem), ertapenem (Invanz) i doripenem (Doribax).

Monobaktamy, z aztreonamem (Azactam) jako głównym przedstawicielem, wykazują aktywność wyłącznie wobec bakterii tlenowych Gram-ujemnych.

Główne zalety antybiotyków beta-laktamowych to ich wysoka skuteczność, relatywnie niski poziom toksyczności, dobra penetracja do tkanek i szeroki zakres wskazań terapeutycznych. Większość z nich może być stosowana u kobiet w ciąży, dzieci oraz osób starszych. Ich działanie bakteriobójcze jest szczególnie istotne w leczeniu ciężkich zakażeń.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem beta-laktamów obejmują przede wszystkim reakcje alergiczne, które mogą mieć charakter od łagodnych wysypek po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Istotnym problemem jest również narastająca oporność bakterii poprzez produkcję beta-laktamaz – enzymów rozkładających pierścień beta-laktamowy. Aby przeciwdziałać temu zjawisku, często stosuje się połączenia beta-laktamów z inhibitorami beta-laktamaz, takimi jak kwas klawulanowy, sulbaktam czy tazobaktam. Antybiotyki te mogą również zaburzać florę fizjologiczną, prowadząc do biegunek, zakażeń grzybiczych czy rzekomobłoniastego zapalenia jelit.

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl