zapobieganie zakażeniom okołooperacyjnym
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom okołooperacyjnym to zespół działań profilaktycznych mających na celu zminimalizowanie ryzyka wystąpienia zakażeń w okresie przed, w trakcie i po zabiegu operacyjnym. Zakażenia miejsca operowanego (ZMO) stanowią około 25-30% wszystkich zakażeń szpitalnych i są przyczyną wydłużonego pobytu pacjenta w szpitalu, zwiększonych kosztów leczenia oraz zwiększonej śmiertelności.

Podstawowym elementem profilaktyki zakażeń okołooperacyjnych jest antybiotykoterapia profilaktyczna, która powinna być wdrożona 30-60 minut przed nacięciem skóry. W Polsce najczęściej stosowanymi antybiotykami w profilaktyce okołooperacyjnej są: Cefazolin (Biofazolin), Cefuroksym (Biofuroksym, Zinacef, Tarsime), Amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin, Amoksiklav, Taromentin) oraz Ciprofloksacyna (Cipronex, Proxacin) w przypadku alergii na beta-laktamy. W zabiegach ginekologicznych i kolorektalnych często stosuje się Metronidazol (Metronidazol, Metronidazole) w połączeniu z antybiotykiem o działaniu przeciwko tlenowcom.

Inne kluczowe elementy profilaktyki obejmują: odpowiednie przygotowanie pacjenta (m.in. kąpiel antyseptyczna, usunięcie owłosienia bezpośrednio przed zabiegiem), prawidłową dezynfekcję pola operacyjnego, stosowanie zasad aseptyki i antyseptyki przez personel medyczny, monitorowanie glikemii u pacjentów z cukrzycą oraz utrzymanie normotermii w trakcie zabiegu.

Największymi trudnościami w profilaktyce zakażeń okołooperacyjnych są: rosnąca antybiotykooporność drobnoustrojów, co ogranicza skuteczność standardowych schematów profilaktyki, nieprawidłowy czas podania antybiotyku (zbyt wcześnie lub zbyt późno w stosunku do nacięcia skóry), niewłaściwe przedłużanie profilaktyki antybiotykowej ponad 24 godziny, co nie zwiększa skuteczności, a sprzyja selekcji szczepów opornych, oraz trudności w przestrzeganiu wszystkich procedur prewencyjnych przez zespół medyczny, szczególnie w sytuacjach nagłych.

Istotne jest również zwrócenie uwagi na indywidualne czynniki ryzyka pacjenta, takie jak wiek, stan odżywienia, choroby współistniejące (cukrzyca, otyłość, immunosupresja), które mogą wymagać modyfikacji standardowych schematów profilaktyki zakażeń okołooperacyjnych. Szczególnej uwagi wymagają również zabiegi z wszczepem materiału obcego (protezy stawowe, siatki, implanty naczyniowe), gdzie ryzyko zakażenia jest szczególnie wysokie, a konsekwencje poważne.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl