deaminaza cytydyny

Deaminaza cytydyny (CDA) to enzym uczestniczący w szlaku metabolizmu nukleotydów pirymidynowych. Jest odpowiedzialny za katalizowanie deaminacji cytydyny i deoksycytydyny do urydyny i deoksyurydyny. Enzym ten odgrywa kluczową rolę w regulacji puli nukleotydów komórkowych oraz w metabolizmie niektórych analogów nukleozydów stosowanych w terapii przeciwnowotworowej i przeciwwirusowej.

W kontekście klinicznym, deaminaza cytydyny ma istotne znaczenie w farmakogenetyce, ponieważ wpływa na metabolizm i skuteczność leków takich jak gemcytabina, cytarabina czy azacytydyna. Zmienność aktywności tego enzymu, wynikająca z polimorfizmów genetycznych, może odpowiadać za różnice w odpowiedzi na leczenie oraz w nasileniu działań niepożądanych u poszczególnych pacjentów poddawanych terapii tymi lekami.

Badania nad deaminazą cytydyny koncentrują się również na jej potencjalnym wykorzystaniu jako biomarkera w diagnostyce niektórych chorób nowotworowych oraz w opracowywaniu strategii terapeutycznych pozwalających na przezwyciężenie oporności na chemioterapię. Inhibitory CDA są rozważane jako środki zwiększające skuteczność leków przeciwnowotworowych poprzez blokowanie ich przedwczesnej degradacji.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gemcitabinum Accord 100 mg/ml

Farmakokinetyka gemcytabiny została szczegółowo zbadana u 353 pacjentów (121 kobiet, 232 mężczyzn, wiek 29-79 lat) z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (45%) i rakiem trzustki (35%). Po dożylnym podaniu dawek 500-2592 mg/m² pc. we wlewach trwających 0,4-1,2 godziny, maksymalne stężenie w osoczu wynosiło 3,2-45,5 μg/ml (5 min po wlewie). Standardowa dawka 1000 mg/m² pc./30 min utrzymuje stężenie gemcytabiny powyżej 5 μg/ml przez 30 minut i powyżej 0,4 μg/ml przez kolejną godzinę. Objętość dystrybucji środkowego przedziału różni się płciowo: 12,4 l/m² u kobiet i 17,5 l/m² u mężczyzn, z dużą zmiennością (91,9%). Okres półtrwania wynosi 42-94 min, zależny od wieku i płci, a całkowita eliminacja następuje w ciągu 5-11 godzin. Klirens układowy wykazuje zmienność 52,2% i waha się od 29,2 do 92,2 l/h/m², niższy u kobiet o 25% i spadający z wiekiem. Wydalanie nerkowe jest minimalne (<10% dawki), a 92-98% dawki jest wydalane w ciągu tygodnia, głównie jako nieaktywny metabolit dFdU (99% w moczu). Nie obserwuje się kumulacji przy podawaniu raz w tygodniu.
deaminaza cytydyny, difluorourydyna, dystrybucja leku, eliminacja leku, farmakokinetyka gemcytabiny, gemcytabina, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens układowy, metabolit dFdU, metabolizm leku, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie osoczowe, terapia skojarzona, trifosforan gemcytabiny, wchłanianie leku, wiązanie z białkami, zmienność osobnicza
Leksykon substancji czynnych
Cytarabina – Właściwości farmakokinetyczne

Cytarabina (ara-C) jest nukleozydem pirymidynowym o złożonej farmakokinetyce, wykorzystywanym głównie w leczeniu białaczek. Po podaniu doustnym biodostępność wynosi mniej niż 20%, co czyni tę drogę nieefektywną klinicznie. Podanie dożylne umożliwia szybkie osiągnięcie wysokich stężeń w osoczu, z fazą dystrybucji o okresie półtrwania około 10 minut oraz fazą eliminacji trwającą 1-3 godziny. Podanie podskórne lub domięśniowe prowadzi do niższych stężeń maksymalnych osiąganych po 20-60 minutach. Objętość dystrybucji wynosi 0,7 l/kg, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (około 13,3% przy stężeniach 0,005-1 mg/ml). Cytarabina przenika słabo przez barierę krew-mózg, co uzasadnia konieczność podania dokanałowego w leczeniu i profilaktyce zmian nowotworowych OUN, gdzie stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym po dużych dawkach (1-3 g/m²) wynoszą około 100-300 ng/ml.
Metabolizm cytarabiny obejmuje aktywację do 5′-cytarabiny trifosforanu w komórkach białaczkowych i szpiku oraz dezaminację do nieaktywnego metabolitu arabinofuranozylouracylu (ARA-U), głównie w wątrobie. Równowaga między kinazą dezoksycytydyny a deaminazą cytydyny wpływa na wrażliwość komórek na lek. Po podaniu dużych dawek stężenia cytarabiny w surowicy są nawet 200-krotnie wyższe niż przy dawkach konwencjonalnych, a klirens nerkowy ulega spowolnieniu. Eliminacja zachodzi głównie przez metabolizm i wydalanie nerkowe, z 80% dawki wydalanej w moczu w ciągu 24 godzin, z czego 90% jako metabolit nieaktywny. W OUN okres półtrwania cytarabiny jest wydłużony do 3-3,5 godziny, co ma znaczenie terapeutyczne. Zmienność stężeń w surowicy u poszczególnych pacjentów koreluje z odpowiedzią kliniczną, podkreślając znaczenie indywidualizacji terapii.
arabinofuranozylouracyl, bariera krew-mózg, biodostępność, deaminaza cytydyny, kinaza dezoksycytydyny, klirens nerkowy, komórki białaczkowe, komórki blastyczne, leczenie białaczki, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, nukleozyd pirymidynowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, podanie podskórne, remisja hematologiczna, szpik kostny, terapia przeciwnowotworowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gemsol 40 mg/ml

Farmakokinetyka gemcytabiny została oceniona u 353 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuc (45%) i rakiem trzustki (35%), przy dawkach od 500 do 2592 mg/m² podawanych w infuzji trwającej 0,4-1,2 godziny. Maksymalne stężenia w osoczu (3,2-45,5 μg/ml) osiągane są w ciągu 5 minut po infuzji, a okres półtrwania wynosi 42-94 minuty, zależnie od wieku i płci. Objętość dystrybucji kompartmentu centralnego różni się płciowo: 12,4 l/m² u kobiet i 17,5 l/m² u mężczyzn, natomiast kompartment obwodowy wynosi 47,4 l/m² niezależnie od płci. Klirens układowy waha się od 29,2 do 92,2 l/godz./m², jest o 25% niższy u kobiet i maleje z wiekiem. Gemcytabina jest metabolizowana przez deaminazę cytydyny do nieaktywnych metabolitów, głównie dFdU, który osiąga stężenia 28-52 μg/ml i jest wydalany niemal całkowicie z moczem. Mniej niż 10% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej, a klirens nerkowy wynosi 2-7 l/godz./m².
deaminaza cytydyny, difluorourydyna, eliminacja leku, farmakokinetyka gemcytabiny, infuzja dożylna, karboplatyna, klirens nerkowy, klirens układowy, komórki jednojądrzaste krwi obwodowej, kumulacja leku, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, rak trzustki, stężenie w stanie stacjonarnym, stężenie wewnątrzkomórkowe, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik filtracji kłębuszkowej
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gemcitabine Kabi 38 mg/ml

Farmakokinetyka gemcytabiny została szczegółowo zbadana u 353 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i rakiem trzustki, przy dawkach od 500 do 2592 mg/m² podawanych w infuzji trwającej 0,4-1,2 godziny. Maksymalne stężenia w osoczu wynosiły 3,2-45,5 μg/ml, a przy standardowej dawce 1000 mg/m² podawanej przez 30 minut stężenia utrzymują się powyżej 5 μg/ml przez około 30 minut, a następnie powyżej 0,4 μg/ml przez kolejną godzinę. Objętość dystrybucji w przedziale centralnym różni się w zależności od płci: 12,4 l/m² u kobiet i 17,5 l/m² u mężczyzn, z dużą zmiennością (91,9%). Okres półtrwania gemcytabiny wynosi 42-94 minut i zależy od wieku oraz płci, a eliminacja jest praktycznie całkowita w ciągu 5-11 godzin, co zapobiega kumulacji leku przy podawaniu raz w tygodniu. Klirens układowy waha się od 29,2 do 92,2 l/godz./m², z niższymi wartościami u kobiet i osób starszych, jednak nie wymaga to modyfikacji dawkowania. Mniej niż 10% niezmienionej gemcytabiny jest wydalane z moczem, a 92-98% dawki jest eliminowane w ciągu tygodnia, głównie jako nieaktywny metabolit dFdU.
2′-deoksy-2′, 2′-difluorourydyna, deaminaza cytydyny, eliminacja leku, gemcytabina, jednojądrzaste komórki krwi obwodowej, karboplatyna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens układowy, metabolizm wątrobowy, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, parametry farmakokinetyczne, rak trzustki, stężenie osoczowe, terapia skojarzona, trifosforan gemcytabiny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gemcitabine Accord 2 g

Farmakokinetyka gemcytabiny została szczegółowo zbadana u 353 pacjentów, głównie z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i rakiem trzustki, przy dawkach od 500 do 2592 mg/m² podawanych we wlewach trwających 0,4-1,2 godziny. Maksymalne stężenia w osoczu wynosiły od 3,2 do 45,5 μg/mL, a przy standardowej dawce 1000 mg/m² podawanej w 30-minutowym wlewie stężenie leku utrzymuje się powyżej 5 μg/mL przez około 30 minut po infuzji. Objętość dystrybucji wykazuje różnice płciowe (kobiety 12,4 L/m², mężczyźni 17,5 L/m²), a okres półtrwania gemcytabiny wynosi 42-94 minuty, zależnie od wieku i płci. Klirens układowy jest zmienny (29,2-92,2 L/h/m²), z niższymi wartościami u kobiet i tendencją do spadku z wiekiem, jednak nie wymaga to modyfikacji dawki. Mniej niż 10% leku wydalane jest w postaci niezmienionej z moczem, a głównym metabolitem jest nieaktywny biologicznie dFdU, osiągający stężenia 28-52 μg/mL i wykazujący długi okres półtrwania (średnio 65 godzin).
biotransformacja, cytostatyk, deaminaza cytydyny, difluorourydyna, gemcytabina, karboplatyna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens układowy, komórki polimorfonuklearne, niedrobnokomórkowy rak płuca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, rak trzustki, stężenie osoczowe, trifosforan gemcytabiny, wlew dożylny, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Alexan 50 mg/ml

Cytarabina, zawarta w produkcie Alexan (50 mg/ml, roztwór do infuzji), charakteryzuje się szybkim metabolizmem i niską dostępnością biologiczną po podaniu doustnym (<20%), co wyklucza skuteczność tej drogi podania. Podanie dożylne w ciągłej infuzji umożliwia utrzymanie stabilnych stężeń leku w osoczu, podczas gdy podanie podskórne lub domięśniowe prowadzi do osiągnięcia niższych maksymalnych stężeń po 20-60 minutach. Objętość dystrybucji wynosi 0,7 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek, jednak przenikanie przez barierę krew-mózg jest ograniczone, co wymaga podawania dokanałowego w leczeniu białaczki z zajęciem OUN. Wiązanie cytarabiny z białkami osocza jest niskie (13,3%) i niezależne od stężenia w zakresie 0,005-1 mg/l.
arabinozyd urydyny, bariera krew-mózg, białaczka OUN, biotransformacja, choroba hematoonkologiczna, cytarabina, deaminaza cytydyny, dostępność biologiczna, fosforylacja, infuzja ciągła, kinaza dezoksycytydyny, kinetyka eliminacji, komórka blastyczna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, podanie doustne, podanie podskórne, remisja hematologiczna, szpik kostny, wiązanie z białkami osocza, zmienność międzyosobnicza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Azculem 25 mg/ml

Azacytydyna, substancja czynna leku Azculem, podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² wykazuje szybkie wchłanianie z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 750 ± 403 ng/ml po 0,5 godziny. Biodostępność podskórna wynosi około 89% w porównaniu do podania dożylnego. Parametry farmakokinetyczne, takie jak AUC i Cmax, są proporcjonalne do dawki w zakresie 25-100 mg/m². Średni okres półtrwania (t½) po podaniu podskórnym wynosi 41 ± 8 minut, a klirens układowy po podaniu dożylnym to 147 ± 47 l/h. Azacytydyna jest metabolizowana głównie przez deaminazę cytydynową i ulega samoistnej hydrolizie, bez udziału enzymów cytochromu P450, UGT, SULT czy GST, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydaleniem 50-85% dawki w moczu, a kumulacja leku nie występuje przy podawaniu wielokrotnym.
azacytydyna, biodostępność bezwzględna, całkowita remisja, ciężkie zaburzenie czynności nerek, deaminaza cytydyny, ekspozycja osoczowa, frakcja S9 wątroby, hodowla hepatocytów, hydroliza samoistna, izoenzym cytochromu P450, klirens, klirens układowy, łagodne zaburzenie czynności nerek, maksymalne stężenie w osoczu, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, nawrót molekularny, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, ostra białaczka szpikowa, parametr farmakokinetyczny, podanie dożylne, podanie podskórne, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm deaminazy cytydynowej, sulfotransferaza, transferaza glutationowa, UDP-glukuronozylotransferaza, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zespół mielodysplastyczny, zmienność międzyosobnicza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gemcitabine SUN 10 mg/ml

Farmakokinetyka gemcytabiny została oceniona u 353 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i rakiem trzustki, przy dawkach 500-2592 mg/m² podawanych we wlewach trwających 0,4-1,2 godziny. Maksymalne stężenie w osoczu wynosiło 3,2-45,5 µg/ml, a po standardowej dawce 1000 mg/m²/30 min stężenie utrzymywało się powyżej 5 µg/ml przez 30 minut i powyżej 0,4 µg/ml przez kolejną godzinę. Objętość dystrybucji środkowego przedziału różni się płciowo: 12,4 l/m² u kobiet i 17,5 l/m² u mężczyzn, z dużą zmiennością (91,9%). Okres półtrwania gemcytabiny wynosi 42-94 minuty, zależnie od wieku i płci, a całkowita eliminacja następuje w ciągu 5-11 godzin. Klirens układowy waha się od 29,2 do 92,2 l/h/m², jest niższy u kobiet o około 25% i zmniejsza się z wiekiem. Wydalanie nerkowe niezmienionej gemcytabiny jest ograniczone (<10%), a metabolit dFdU, nieaktywny biologicznie, osiąga stężenia 28-52 µg/ml i jest wydalany niemal całkowicie z moczem.
2′-deoksy-2′, 2′-difluorourydyna, deaminaza cytydyny, gemcytabina, karboplatyna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens układowy, metabolit dFdU, metabolizm wewnątrzkomórkowy, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, parametry farmakokinetyczne, rak trzustki, stężenie w osoczu, trifosforan gemcytabiny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Alexan 20 mg/ml

Cytarabina, substancja czynna leku Lek Alexan w stężeniu 20 mg/ml (100 mg w 5 ml fiolce), charakteryzuje się niską biodostępnością po podaniu doustnym (<20%), co wyklucza tę drogę podania w terapii. Optymalną metodą jest podanie dożylne, które umożliwia utrzymanie stałych stężeń leku w osoczu, istotnych dla skuteczności terapeutycznej. Podanie podskórne lub domięśniowe prowadzi do niższych i opóźnionych maksymalnych stężeń (Cmax osiągane po 20-60 minutach). Objętość dystrybucji wynosi 0,7 l/kg, wskazując na szeroką dystrybucję, jednak cytarabina ma ograniczoną penetrację bariery krew-mózg, co wymaga podawania dokanałowego w leczeniu białaczki z zajęciem OUN. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (13,3%) i liniowe w zakresie stężeń 0,005-1 mg/l.
Alexan, arabinozyd urydyny, bariera krew-mózg, białaczka, białka osocza, cytarabina, cytarabina trifosforan, deaminaza cytydyny, kinaza dezoksycytydyny, komórki blastyczne, lek przeciwnowotworowy, metabolit nieaktywny, objętość dystrybucji, ośrodkowy układ nerwowy, OUN, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, podanie dożylne, podanie podskórne, remisja hematologiczna, szpik kostny, zmienność międzyosobnicza
Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Właściwości farmakokinetyczne

Farmakokinetyka gemcytabiny została oceniona w 7 badaniach klinicznych obejmujących 353 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (45%) i rakiem trzustki (35%). Po podaniu dawek od 500 do 2592 mg/m² w infuzjach trwających 0,4-1,2 godziny, maksymalne stężenie w osoczu wynosiło 3,2-45,5 μg/ml. Po dawce 1000 mg/m² podanej w 30-minutowej infuzji, stężenie gemcytabiny utrzymuje się powyżej 5 μg/ml przez około 30 minut, a następnie powyżej 0,4 μg/ml przez kolejną godzinę. Objętość dystrybucji środkowego przedziału różni się ze względu na płeć: 12,4 l/m² u kobiet i 17,5 l/m² u mężczyzn, z dużą zmiennością (91,9%). Okres półtrwania gemcytabiny wynosi 42-94 minuty i zależy od wieku oraz płci, a klirens układowy waha się od 29,2 do 92,2 l/h/m², przy czym u kobiet jest o 25% mniejszy. Gemcytabina jest szybko metabolizowana do nieaktywnego dFdU, którego maksymalne stężenie w osoczu wynosi 28-52 μg/ml, a okres półtrwania wynosi średnio 65 godzin. Wydalanie leku następuje głównie przez nerki (92-98% dawki), głównie w postaci metabolitu dFdU.
aktywne metabolity, deaminaza cytydyny, difluorourydyna, difosforan, eliminacja leku, gemcytabina, interakcje farmakokinetyczne, karboplatyna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens układowy, komórki jednojądrzaste krwi obwodowej, krzywa eliminacji, leczenie skojarzone, monofosforan, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, parametry farmakokinetyczne, pochodne fosforanowe, rak trzustki, stężenie w osoczu, stężenie wewnątrzkomórkowe, trifosforan gemcytabiny, wiązanie z białkami osocza, wydalanie leku