przedoperacyjne zapobieganie zakażeniom miejsca operowanego
Wskazanie

Przedoperacyjne zapobieganie zakażeniom miejsca operowanego (ZMO) to kluczowy element opieki okołooperacyjnej, mający na celu zminimalizowanie ryzyka infekcji w obrębie rany pooperacyjnej. ZMO stanowią jedne z najczęstszych zakażeń szpitalnych, które wydłużają hospitalizację, zwiększają koszty leczenia i mogą prowadzić do poważnych powikłań, włącznie z sepsą.

Profilaktyka ZMO obejmuje szereg działań wdrażanych przed zabiegiem, w tym antybiotykoterapię profilaktyczną, która powinna być podana w odpowiednim czasie – zwykle 30-60 minut przed nacięciem skóry. Wybór antybiotyku zależy od rodzaju zabiegu oraz lokalnej mapy mikrobiologicznej. W Polsce najczęściej stosowane leki to cefalosporyny I i II generacji (Biofazolin, Tarfazolin, Cefuroxim, Zinacef), a przy zabiegach wysokiego ryzyka lub alergii na beta-laktamy – klindamycyna (Clindamycin, Dalacin C) lub wankomycyna (Vancomycin, Edicin).

Ważnymi elementami profilaktyki są również: kąpiel przedoperacyjna z użyciem środków antyseptycznych (np. Octenisept, Skinsept), właściwe przygotowanie pola operacyjnego, usunięcie owłosienia bezpośrednio przed zabiegiem (preferowane strzyżenie zamiast golenia), normalizacja glikemii oraz utrzymanie normotermii podczas zabiegu.

Największe trudności w przedoperacyjnym zapobieganiu ZMO dotyczą właściwego czasu podania antybiotyku, odpowiedniego doboru leku do profilu pacjenta i rodzaju zabiegu, a także wzrastającej antybiotykooporności. Problematyczne bywa również przestrzeganie wszystkich elementów pakietu prewencyjnego przez personel medyczny oraz ocena rzeczywistego ryzyka zakażenia u pacjentów z licznymi chorobami współistniejącymi. Szczególnym wyzwaniem jest profilaktyka u pacjentów z istniejącymi już zakażeniami, immunosupresją czy nosicielstwem patogenów wieloopornych.

Dla skutecznej profilaktyki ZMO istotne jest stosowanie lokalnych protokołów postępowania, opartych na wytycznych towarzystw naukowych, z uwzględnieniem specyfiki oddziału i profilu mikrobiologicznego szpitala. Regularne audyty i monitorowanie częstości występowania ZMO pozwalają na optymalizację metod zapobiegawczych.