rak gruczołowy przełyku
Rak gruczołowy przełyku (adenocarcinoma oesophagi) jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek gruczołowych przełyku. W ostatnich dekadach obserwuje się znaczący wzrost zapadalności na ten typ nowotworu, szczególnie w krajach rozwiniętych, gdzie zaczyna dominować nad rakiem płaskonabłonkowym przełyku.
Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka gruczołowego przełyku jest przewlekła choroba refluksowa przełyku (GERD) prowadząca do przełyku Barretta, który stanowi stan przedrakowy. Inne istotne czynniki ryzyka obejmują otyłość, palenie tytoniu, dietę ubogą w owoce i warzywa oraz czynniki genetyczne. Mężczyźni chorują około 3-4 razy częściej niż kobiety.
Diagnostyka raka gruczołowego przełyku opiera się na endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. W ocenie zaawansowania choroby kluczową rolę odgrywają badania obrazowe: tomografia komputerowa, endoskopowa ultrasonografia (EUS) oraz pozytonowa tomografia emisyjna (PET-CT).
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i stanu ogólnego pacjenta. W przypadkach wczesnych stosuje się leczenie endoskopowe (mukozektomia, dyssekcja podśluzówkowa). W bardziej zaawansowanych stadiach podstawową metodą leczenia jest zabieg chirurgiczny, często poprzedzony chemioradioterapią neoadjuwantową. W przypadkach nieresekcyjnych stosuje się paliatywną chemioradioterapię lub chemioterapię.
Rokowanie w raku gruczołowym przełyku zależy głównie od stopnia zaawansowania choroby w momencie rozpoznania. Pięcioletnie przeżycie w przypadkach wczesnych sięga 80-90%, jednak dla wszystkich przypadków łącznie wynosi około 20%, co wynika z częstego rozpoznawania choroby w zaawansowanym stadium.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak przełyku stanowi istotne wyzwanie onkologiczne, będąc dziewiątym najczęściej diagnozowanym nowotworem i szóstą przyczyną zgonów z powodu raka na świecie. Pomimo postępów terapeutycznych, 5-letni wskaźnik przeżywalności pozostaje niski, wynosząc poniżej 20%, a w Kanadzie 16%. Rokowanie jest ściśle związane ze stadium zaawansowania choroby według klasyfikacji TNM AJCC: stadium I cechuje 5-letnie przeżycie około 65%, stadium II – 30%, stadium III – 20%, a stadium IV – jedynie 5% (przeżycie 4-letnie). Lokalizacja guza i podtyp histologiczny również wpływają na prognozę – np. mieszany podtyp gruczolakoraka (EAM) wykazuje lepsze wskaźniki przeżycia całkowitego (48,4% po roku, 11% po 5 latach) niż rak płaskonabłonkowo-gruczołowy (EASC). Nawrót choroby jest powszechny, z ponad 50% pacjentów doświadczających wznowy w ciągu 1-3 lat po leczeniu operacyjnym, a mediana przeżycia po nawrocie wynosi 12,9 miesiąca. Leczenie chirurgiczne zapewnia istotnie lepsze wyniki przeżycia niż samodzielna chemioradioterapia lub chemioterapia/radioterapia.
18F-FDG PET/CT, chemioradioterapia, DeepSurv, gruczolakorak przełyku, klasyfikacja TNM, leczenie uzupełniające, metylacja DNA, metylacja MGMT, model predykcyjny, model proporcjonalnego hazardu Coxa, nawrót choroby, nomogram prognostyczny, połączenie żołądkowo-przełykowe, przerzut do wątroby, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, radiomika, rak gruczołowy przełyku, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, Random Survival Forest, stadium zaawansowania, uczenie maszynowe, wskaźnik przeżywalności