szczep wielooporny
Szczep wielooporny to mikroorganizm (najczęściej bakteria, ale także grzyb, wirus lub pasożyt), który wykazuje odporność na działanie wielu różnych środków przeciwdrobnoustrojowych, które wcześniej były skuteczne w jego zwalczaniu. Zjawisko to stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.
Szczepy wielooporne powstają głównie w wyniku presji selekcyjnej wywieranej przez nadmierne i niewłaściwe stosowanie antybiotyków. Bakterie mogą nabywać oporność poprzez mutacje genetyczne lub transfer genów oporności między mikroorganizmami. Najczęściej spotykane wielooporne patogeny to MRSA (Staphylococcus aureus oporny na metycylinę), VRE (enterokoki oporne na wankomycynę), szczepy Mycobacterium tuberculosis MDR/XDR oraz bakterie z rodziny Enterobacteriaceae wytwarzające karbapenemazy.
Zakażenia wywołane przez szczepy wielooporne są trudne w leczeniu, wiążą się z dłuższą hospitalizacją, wyższymi kosztami terapii oraz zwiększoną śmiertelnością. Diagnostyka takich zakażeń wymaga wykonania posiewów i antybiogramów, a leczenie często opiera się na kombinacji kilku antybiotyków lub zastosowaniu leków ostatniej szansy, takich jak kolistyna czy tigecyklina.
Zapobieganie rozprzestrzenianiu się szczepów wieloopornych obejmuje racjonalną antybiotykoterapię zgodną z zasadami antimicrobial stewardship, rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny szpitalnej, izolację pacjentów zakażonych oraz aktywny nadzór epidemiologiczny. Ważne jest również edukowanie personelu medycznego i pacjentów na temat zagrożeń związanych z antybiotykoopornością.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – neoFuragina 50 mg
Furazydyna, pochodna nitrofuranu o kodzie ATC J01XE03, jest lekiem przeciwbakteryjnym o szerokim spektrum działania, dostępnym w postaci tabletek zawierających 50 mg substancji czynnej. Wykazuje bakteriostatyczne działanie wobec wybranych bakterii Gram-dodatnich (m.in. Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus, Staphylococcus faecalis) oraz Gram-ujemnych z rodziny Enterobacteriaceae (Salmonella spp., Shigella spp., Proteus spp. z wyjątkiem Proteus vulgaris, Klebsiella spp., Escherichia spp., Enterobacter spp.). Ponadto, furazydyna posiada działanie przeciwpierwotniakowe, natomiast jej aktywność przeciwgrzybicza jest ograniczona. Lek jest nieskuteczny wobec Pseudomonas aeruginosa oraz większości szczepów Proteus vulgaris. Skuteczność furazydyny jest zależna od pH środowiska, z optymalnym działaniem w kwaśnym pH 5,5, co ma szczególne znaczenie w terapii zakażeń układu moczowego.
aktywność przeciwgrzybicza, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, białka rybosomalne, działanie bakteriostatyczne, działanie przeciwpierwotniakowe, Enterobacteriaceae, furazydyna, gronkowiec naskórkowy, gronkowiec złocisty, kwasy nukleinowe, lek przeciwbakteryjny, nitrofuryloakrylidyno-amino-hydantoina, oporność drobnoustrojów, oporność krzyżowa, paciorkowiec kałowy, pochodna nitrofuranu, Salmonella, ściana komórkowa, sulfonamid, szczep wielooporny, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Afastural 3 g
Fosfomycyna, będąca lekiem przeciwbakteryjnym z grupy J01XX01, dostępna jest w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego, gdzie jedna saszetka zawiera 5631 mg fosfomycyny z trometamolem, odpowiadające 3 g fosfomycyny. Mechanizm działania polega na bakteriobójczym hamowaniu syntezy peptydoglikanu, kluczowego składnika ściany komórkowej bakterii, poprzez blokowanie pierwszego etapu syntezy enzymatycznej ściany komórkowej. Fosfomycyna jest transportowana do wnętrza komórki bakteryjnej aktywnie przez systemy transportu sn-glicerolo-3-fosforanu oraz heksozy-6. Działanie przeciwbakteryjne jest prawdopodobnie zależne od czasu, co oznacza, że skuteczność terapii zależy od czasu, przez który stężenie leku przekracza minimalne stężenie hamujące (MIC). Oporność na fosfomycynę rozwija się głównie przez mutacje chromosomalne zmieniające systemy transportu, a także mechanizmy plazmidowe i transpozonowe, jednak nie obserwuje się oporności krzyżowej z innymi klasami antybiotyków, co podkreśla jej wartość w terapii zakażeń wywołanych przez szczepy wielooporne.
działanie bakteriobójcze, Enterococcus faecalis, Escherichia coli, EUCAST, fosfomycyna, heksoza-6, Klebsiella pneumoniae, laboratorium mikrobiologiczne, lekowrażliwość, minimalne stężenie hamujące, mutacja chromosomowa, oporność krzyżowa, oporność nabyta, oporność pierwotna, oporność plazmidowa, peptydoglikan, Proteus mirabilis, sn-glicerolo-3-fosforan, Staphylococcus saprophyticus, stężenie wewnątrzkomórkowe, substancja czynna, szczep wielooporny, transpozon, wartość graniczna, zakażenie dróg moczowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bactroban 20 mg/g
Mupirocyna, substancja czynna preparatu Bactroban (20 mg/g maść), jest antybiotykiem do stosowania miejscowego o unikalnym mechanizmie działania polegającym na selektywnym hamowaniu syntetazy izoleucynowej t-RNA, co prowadzi do zahamowania syntezy białek bakteryjnych. W zależności od stężenia wykazuje działanie bakteriostatyczne lub bakteriobójcze, osiągając po aplikacji miejscowej stężenia przewyższające minimalne stężenia hamujące dla wrażliwych patogenów. Mupirocyna jest szczególnie skuteczna wobec Staphylococcus aureus, w tym szczepów MRSA, oraz β-hemolizujących paciorkowców (Streptococcus pyogenes), co potwierdzają badania kliniczne. Oporność na mupirocynę u bakterii Gram-dodatnich, zwłaszcza Staphylococcus, może mieć charakter niskiego stopnia (mutacje genu ileS) lub wysokiego stopnia (plazmidowa syntetaza izoleucynowa t-RNA). Bakterie Gram-ujemne z rodziny Enterobacteriaceae wykazują naturalną oporność z powodu słabej penetracji leku do komórki.
antybiotyk miejscowy, Bactroban, bakteria koagulazo-ujemna, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie przeciwbakteryjne, Enterobacteriaceae, maść, mikrobiologia kliniczna, minimalne stężenie hamujące, MRSA, mupirocyna, mutacja punktowa genu, oporność bakterii, oporność krzyżowa, oporność niskiego stopnia, oporność wysokiego stopnia, paciorkowiec β-hemolizujący, Pseudomonas fluorescens, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, syntetaza izoleucynowa t-RNA, szczep metycylinooporny, szczep wielooporny, zakażenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Furaginum US Pharmacia 50 mg
Furazydyna, pochodna nitrofuranu o kodzie ATC J01XE03, jest lekiem o szerokim spektrum działania bakteriostatycznego, stosowanym głównie w terapii zakażeń układu moczowego. Wykazuje skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus i Enterococcus faecalis, oraz szerokiego spektrum bakterii Gram-ujemnych z rodziny Enterobacteriaceae, w tym Salmonella, Shigella, Proteus, Klebsiella, Escherichia i Enterobacter. Nie wykazuje aktywności wobec Pseudomonas aeruginosa i większości szczepów Proteus vulgaris. Działanie furazydyny jest optymalne w środowisku kwaśnym (pH około 5,5), co jest istotne w kontekście leczenia zakażeń dróg moczowych, gdzie pH moczu jest często obniżone. Lek wykazuje również działanie przeciwpierwotniakowe, natomiast jego aktywność przeciwgrzybicza jest znikoma.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, działanie bakteriostatyczne, działanie przeciwpierwotniakowe, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, flawoproteina, grupa nitrowa, nietolerancja cukrów, oddychanie komórkowe, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, pałeczka odmieńca, pałeczka ropy błękitnej, pochodna nitrofuranu, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, środowisko kwaśne, środowisko zasadowe, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, synteza białek, synteza DNA i RNA, synteza kwasów nukleinowych, szczep wielooporny, zakażenie grzybicze, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cefepime Kabi 2 g
Cefepime Kabi, zawierający cefepim w postaci dichlorowodorku jednowodnego, jest cefalosporyną IV generacji o szerokim spektrum działania, stosowaną w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych. Preparat dostępny jest w dawkach 1 g (1189,2 mg cefepimu dichlorowodorku jednowodnego) oraz 2 g (2378,5 mg), w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji o pH 4,0–6,0. Wskazania obejmują szpitalne zapalenie płuc, powikłane zakażenia dróg moczowych i jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej związane z dializą oraz bakteriemię powiązaną z tymi zakażeniami u dorosłych i dzieci powyżej 2 miesięcy, z uwzględnieniem masy ciała ≤40 kg u dzieci. Cefepime Kabi jest także zalecany u pacjentów z neutropenią i gorączką, podejrzewanych o zakażenie bakteryjne, ze względu na skuteczność wobec patogenów oportunistycznych.
bakteriemia, cefalosporyna IV generacji, cefepim, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, ciężkie zakażenie bakteryjne, drobnoustrój oporny, działanie przeciwbakteryjne, lek przeciwbakteryjny, neutropenia z gorączką, oporność drobnoustrojów, powikłane zakażenie dróg moczowych, powikłane zakażenie jamy brzusznej, szczep wielooporny, szpitalne zapalenie płuc, terapia skojarzona, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie mieszane, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meropenem Genoptim 500 mg
Meropenem Genoptim to antybiotyk z grupy karbapenemów o szerokim spektrum działania, wskazany do leczenia ciężkich zakażeń bakteryjnych u dorosłych oraz dzieci powyżej 3 miesięcy. Preparat dostępny jest w dawkach 500 mg i 1000 mg w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, zawierającego odpowiednio około 45 mg i 90 mg sodu. Meropenem jest szczególnie zalecany w terapii ciężkich zapaleń płuc (w tym HAP i VAP), zakażeń oskrzelowo-płucnych w mukowiscydozie, powikłanych zakażeń układu moczowego, jamy brzusznej, śródporodowych i poporodowych, skóry i tkanek miękkich oraz ostrych bakteryjnych zapaleń opon mózgowych. Wskazania obejmują także pacjentów z neutropenią i gorączką oraz przypadki bakteriemii, gdzie meropenem wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych.
antybiotyk o szerokim spektrum, antybiotykoterapia, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, ciężkie zakażenie bakteryjne, flora bakteryjna, karbapenemy, lek przeciwbakteryjny, meropenem, mukowiscydoza, neutropenia, Pseudomonas aeruginosa, ropień wewnątrzbrzuszny, szczep wielooporny, terapia empiryczna, VAP, wrażliwość drobnoustrojów, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie śródporodowe, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zapalenie błon płodowych, zapalenie opon mózgowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – neoFuragina Max 100 mg
Furazydyna, pochodna nitrofuranu (kod ATC: J01X E03), wykazuje szerokie spektrum działania bakteriostatycznego i bakteriobójczego wobec bakterii Gram-dodatnich (m.in. gronkowce, paciorkowce, enterokoki) oraz Gram-ujemnych z rodziny Enterobacteriaceae, takich jak Salmonella, Shigella, Klebsiella, Citrobacter, Neisseria, Escherichia coli i Enterobacter. Nie wykazuje skuteczności wobec Pseudomonas aeruginosa oraz większości szczepów Proteus vulgaris, co jest istotne przy doborze terapii. Mechanizm działania jest wielokierunkowy: bakteryjne flawoproteiny redukują lek do aktywnych metabolitów, które uszkadzają białka rybosomalne, zakłócają syntezę kwasów nukleinowych oraz oddychanie komórkowe, co utrudnia rozwój oporności. Efektywność furazydyny jest zależna od pH środowiska – optymalna w kwaśnym, co ma szczególne znaczenie w leczeniu zakażeń układu moczowego, gdzie pH moczu można modyfikować farmakologicznie lub dietetycznie.
antybiotykooporność, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, białko rybosomalne, Citrobacter, czerwonka bakteryjna, drobnoustrój, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie przeciwbakteryjne, Enterobacter, Enterobacteriaceae, Escherichia, Escherichia coli, flawoproteina, furazydyna, grupa nitrowa, Klebsiella, kwas nukleinowy, mutacja, Neisseria, oddychanie komórkowe, oporność bakterii, oporność krzyżowa, pałeczka odmieńca, pałeczka ropy błękitnej, pochodna nitrofuranu, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, replikacja DNA, rzeżączka, Salmonella, shigella, środowisko kwaśne, sulfonamid, synteza białka, szczep wielooporny, transkrypcja, zakażenie oportunistyczne, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tigecycline TZF 50 mg
Tigecycline TZF, dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji zawierającego 50 mg tygecykliny (po rozpuszczeniu 10 mg/ml, pH 5-6,5), jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, zarejestrowanym do stosowania u dorosłych oraz dzieci powyżej 8. roku życia. Wskazania obejmują powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne (cIAI). Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 8 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Należy unikać stosowania w zakażeniach stopy cukrzycowej. Preparat podaje się dożylnie, a decyzja o terapii powinna uwzględniać lokalne wzorce oporności, aktualne wytyczne oraz możliwość terapii sekwencyjnej po poprawie klinicznej pacjenta.
antybiotyk szerokospektralny, antybiotykooporność, ciężkość zakażenia, czynnik patogenny, liofilizowany proszek, ropień wewnątrzbrzuszny, roztwór do infuzji, stopa cukrzycowa, szczep wielooporny, terapia empiryczna, terapia sekwencyjna, tygecyklina, wrażliwość na antybiotyki, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tobrosopt 0,3 % 3 mg/ml
Tobrosopt 0,3% to roztwór do oczu zawierający 3 mg/ml tobramycyny, aminoglikozydowego antybiotyku o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Preparat jest wskazany do leczenia zewnętrznych zakażeń gałki ocznej i jej przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę, ze szczególnym uwzględnieniem szczepów opornych na inne antybiotyki, w tym Pseudomonas aeruginosa. Lek stosuje się u dorosłych w przypadkach bakteryjnego zapalenia spojówek, rogówki, brzegów powiek, jęczmienia oraz innych infekcji tkanek ocznych. Przed terapią zaleca się wykonanie badania wrażliwości drobnoustrojów na tobramycynę, co pozwala na optymalizację leczenia i ograniczenie ryzyka rozwoju oporności. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, takie jak chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml) i kwas borowy (13 mg/ml, odpowiadający 2,27 mg boru/ml), które mogą mieć znaczenie przy długotrwałym stosowaniu.
antybiotyk aminoglikozydowy, chlorek benzalkoniowy, jęczmień, kwas borowy, oporność bakterii, pałeczka ropy błękitnej, Pseudomonas aeruginosa, szczep wielooporny, tobramycyna, wrażliwość drobnoustrojów, zakażenie gałki ocznej, zakażenie oczne, zakażenie oka, zapalenie brzegów powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Linezolid Polpharma 600 mg
Linezolid Polpharma w dawce 600 mg w formie tabletek powlekanych jest antybiotykiem oksazolidynonowym dedykowanym do leczenia zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie, szczególnie w przypadkach szpitalnego i pozaszpitalnego zapalenia płuc. Terapia linezolidem powinna być rozważana u dorosłych pacjentów, gdy inne opcje terapeutyczne są nieskuteczne lub przeciwwskazane. Przed wdrożeniem leczenia konieczne jest uwzględnienie wyników badań mikrobiologicznych oraz lokalnych danych epidemiologicznych dotyczących oporności bakterii Gram-dodatnich. W przypadku podejrzenia zakażeń mieszanych, linezolid nie wykazuje aktywności wobec bakterii Gram-ujemnych, co wymaga równoczesnego zastosowania odpowiedniej terapii skierowanej przeciwko tym patogenom.
antybiotyk oksazolidynonowy, badanie mikrobiologiczne, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, choroba zakaźna, czynnik etiologiczny, lek przeciwbakteryjny, lekarz specjalista, linezolid, Linezolid Polpharma, oporność bakterii, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, pozaszpitalne zapalenie płuc, szczep wielooporny, szpitalne zapalenie płuc, tabletka powlekana, zakażenie mieszane - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ciloxan 3 mg/ml
Ciloxan to roztwór do oczu zawierający chlorowodorek cyprofloksacyny w stężeniu 3 mg/ml, należący do grupy leków oftalmologicznych przeciwzakaźnych (kod ATC: S01AX13). Cyprofloksacyna, będąca chinolonem, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie gyrazy DNA, co uniemożliwia replikację bakteryjnego materiału genetycznego. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny wobec większości tlenowych bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa, oraz Gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus aureus (w tym szczepy metycylino-oporne), Streptococcus pneumoniae i inne. Minimalne stężenie hamujące (MIC) dla wrażliwych bakterii wynosi ≤1 µg/ml, a minimalne stężenie bakteriobójcze (MBC) zazwyczaj nie przekracza dwukrotnej wartości MIC, co potwierdza wysoką skuteczność antybiotyku.
aminoglikozyd, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk makrolidowy, antybiotyk peptydowy, bakteria Gram-dodatnia tlenowa, bakteria Gram-ujemna tlenowa, chinolon, chlorowodorek cyprofloksacyny, Escherichia coli, gronkowiec, gyraza DNA, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, krople do oczu, lek oftalmologiczny, minimalne stężenie bakteriobójcze, minimalne stężenie hamujące, Neisseria gonorrhoeae, oporność krzyżowa, owrzodzenie rogówki, paciorkowiec, Pseudomonas aeruginosa, replikacja materiału genetycznego, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, sulfonamid, szczep metycylino-oporny, szczep metycylino-wrażliwy, szczep wielooporny, tetracyklina, zakażenie oka, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Furaginum Hasco 50 mg/5 ml
Furazydyna, będąca nitrofuryloakrylidyno-amino-hydantoiną i pochodną nitrofuranu, jest substancją czynną leku Furaginum Hasco w postaci zawiesiny doustnej o stężeniu 50 mg/5 ml. W klasyfikacji ATC przypisana jest do grupy J01XE03, obejmującej pochodne nitrofuranu. Charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego obejmującym bakterie Gram-dodatnie (Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus, Enterococcus faecalis) oraz Gram-ujemne (Salmonella, Shigella, Proteus, Klebsiella, Escherichia, Enterobacter). Ponadto wykazuje działanie przeciwpierwotniakowe, natomiast jej aktywność przeciwgrzybicza jest ograniczona. Furazydyna nie wykazuje skuteczności wobec Pseudomonas aeruginosa oraz większości szczepów Proteus vulgaris. Optymalne działanie przeciwbakteryjne obserwuje się w środowisku kwaśnym (pH 5,5), a mechanizm działania opiera się na redukcji przez bakteryjne flawoproteiny do aktywnych metabolitów, które inaktywują białka rybosomalne, kwasy nukleinowe oraz składniki ściany komórkowej bakterii.
aktywność przeciwgrzybicza, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, białka rybosomalne, działanie bakteriostatyczne, działanie przeciwpierwotniakowe, Enterobacteriaceae, furazydyna, gronkowiec naskórkowy, gronkowiec złocisty, grupa nitrowa, klasyfikacja ATC, kwasy nukleinowe, lek przeciwbakteryjny, mechanizm przeciwbakteryjny, nitrofuryloakrylidyno-amino-hydantoina, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, paciorkowiec kałowy, pałeczka odmieńca, pałeczka ropy błękitnej, pochodna nitrofuranu, ściana komórkowa, spektrum przeciwbakteryjne, sulfonamid, synteza białek, szczep wielooporny