Właściwości farmakodynamiczne leku Afastural

Fosfomycyna należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbakteryjne stosowane ogólnie, inne leki przeciwbakteryjne (kod ATC: J01XX01). Jest substancją czynną w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego, gdzie każda saszetka jednodawkowa zawiera 5631 mg fosfomycyny z trometamolem, co odpowiada 3 g fosfomycyny.¹

Mechanizm działania

Działanie bakteriobójcze fosfomycyny opiera się na zapobieganiu syntezie enzymatycznej ściany komórkowej bakterii. Substancja ta hamuje pierwszy etap wewnątrzkomórkowej syntezy ściany komórkowej poprzez blokowanie syntezy peptydoglikanu, kluczowego składnika ściany komórkowej bakterii.²

Transport fosfomycyny do wnętrza komórki bakteryjnej odbywa się aktywnie z wykorzystaniem dwóch odrębnych systemów transportu:

• System transportu sn-glicerolo-3-fosforanu
• System transportu heksozy-6

Dzięki tym mechanizmom fosfomycyna osiąga odpowiednie stężenie wewnątrzkomórkowe, umożliwiające jej działanie przeciwbakteryjne.³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Według ograniczonych dostępnych danych, działanie przeciwbakteryjne fosfomycyny jest najprawdopodobniej zależne od czasu. Oznacza to, że skuteczność terapeutyczna zależy od czasu, przez który stężenie leku przekracza minimalne stężenie hamujące (MIC) dla danego patogenu.⁴

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na fosfomycynę może rozwijać się poprzez kilka mechanizmów:

• Mutacja chromosomowa – główny mechanizm oporności, prowadzący do zmiany w systemach transportu fosfomycyny przez bakterie
• Mechanizmy oporności oparte na plazmidach – powodują inaktywację enzymatyczną fosfomycyny poprzez wiązanie jej cząsteczki z glutationem
• Mechanizmy oporności oparte na transpozonach – powodują rozpad wiązania węgiel-fosfor w cząsteczce fosfomycyny

Istotne jest to, że nie zaobserwowano przypadków wykształcenia się oporności krzyżowej między fosfomycyną a innymi klasami antybiotyków, co czyni ją cenną opcją terapeutyczną w przypadku zakażeń wywołanych przez szczepy wielooporne.⁵

Wartości graniczne oznaczania lekowrażliwości

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił wartości graniczne oznaczenia lekowrażliwości dla fosfomycyny. Wartości te służą jako punkt odniesienia dla laboratoriów mikrobiologicznych przy określaniu wrażliwości izolowanych szczepów bakteryjnych na fosfomycynę.⁶

Wartości te są zgodne z tabelą wartości granicznych EUCAST, wersja 10.^{32 mg/l”>7}

Występowanie oporności nabytej

Należy podkreślić, że występowanie oporności nabytej u poszczególnych gatunków bakterii może być zróżnicowane geograficznie i zmieniać się w czasie. Z tego powodu niezbędne jest gromadzenie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. Informacje takie pomagają w podejmowaniu właściwych decyzji terapeutycznych.⁸

Na podstawie danych z programów obserwacji oraz badań naukowych określono profile wrażliwości różnych gatunków bakterii na fosfomycynę:⁹

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Spektrum działania fosfomycyny obejmuje następujące grupy drobnoustrojów:

1. Gatunki powszechnie wrażliwe:
   • Gram-ujemne drobnoustroje tlenowe:
     • Escherichia coli – główny patogen powodujący zakażenia dróg moczowych, wykazuje wysoką wrażliwość na fosfomycynę
2. Gatunki, których oporność nabyta może stanowić problem:
   • Gram-dodatnie drobnoustroje tlenowe:
     • Enterococcus faecalis – ważny patogen zakażeń dróg moczowych, szczególnie w przypadkach szpitalnych
   • Gram-ujemne drobnoustroje tlenowe:
     • Klebsiella pneumoniae – patogen o rosnącym znaczeniu klinicznym ze względu na narastającą oporność na antybiotyki
     • Proteus mirabilis – częsty czynnik etiologiczny zakażeń dróg moczowych
3. Szczepy o oporności pierwotnej:
   • Gram-dodatnie drobnoustroje tlenowe:
     • Staphylococcus saprophyticus – częsta przyczyna niepowikłanych zakażeń dróg moczowych u młodych kobiet

Ważne jest, aby uwzględniać te profile wrażliwości przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu fosfomycyny w leczeniu zakażeń bakteryjnych.¹⁰