przenikanie łożyskowe
Przenikanie łożyskowe to proces, w którym substancje przechodzą z krwiobiegu matki do płodu przez barierę łożyskową. Łożysko nie jest całkowicie szczelną barierą, lecz selektywnie przepuszczalną strukturą, która umożliwia wymianę gazów, składników odżywczych oraz innych substancji między krążeniem matczynym a płodowym.
Mechanizm przenikania łożyskowego zależy od wielu czynników, takich jak masa cząsteczkowa substancji, rozpuszczalność w tłuszczach, stopień jonizacji oraz wiązanie z białkami osocza. Substancje o niskiej masie cząsteczkowej i wysokiej rozpuszczalności w tłuszczach przenikają łożysko najłatwiej. Istotną rolę odgrywają również specyficzne transportery błonowe w syncytiotrofoblaście.
Klinicznie zjawisko to ma ogromne znaczenie w farmakoterapii kobiet ciężarnych, gdyż większość leków może przenikać przez łożysko i potencjalnie wpływać na rozwijający się płód. Dotyczy to również innych substancji jak alkohol, nikotyna, narkotyki, a także patogenów takich jak niektóre wirusy (np. HIV, wirus różyczki, cytomegalowirus) czy bakterie (np. krętek blady).
Znajomość dynamiki przenikania łożyskowego jest kluczowa przy ocenie ryzyka teratogennego leków oraz planowaniu bezpiecznej farmakoterapii u kobiet ciężarnych. W praktyce klinicznej konieczne jest więc staranne rozważenie korzyści terapeutycznych dla matki w stosunku do potencjalnego ryzyka dla płodu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Zenofor 500 mg
Metformina, dostępna w dawkach 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg (preparat Zenofor), wymaga szczególnej uwagi u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Niekontrolowana hiperglikemia w okresie prekoncepcyjnym i ciąży zwiększa ryzyko powikłań położniczych, takich jak wady wrodzone, poronienia, nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy oraz śmiertelność okołoporodową. Metformina przenika przez łożysko, osiągając stężenia w krążeniu płodowym porównywalne do matczynych, jednak dane z ponad 1000 przypadków ekspozycji nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani toksyczności dla płodu. Pomimo ograniczonych danych dotyczących długoterminowego wpływu prenatalnej ekspozycji na masę ciała i rozwój dzieci do 4. roku życia, nie stwierdzono istotnych negatywnych efektów motorycznych i społecznych.
badanie kohortowe, badanie przedkliniczne, dawkowanie, ekspozycja prenatalna, farmakokinetyka, hiperglikemia, kontrola glikemii, leczenie metforminą, maksymalna dawka dobowa, nadciśnienie wywołane ciążą, planowanie ciąży, przenikanie do mleka, przenikanie łożyskowe, rozwój motoryczny, śmiertelność okołoporodowa, stan kliniczny, stan przedrzucawkowy, wada wrodzona, wpływ na płodność, zaburzenie gospodarki węglowodanowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl Fumarate Gedeon Richter 240 mg
Dane przedkliniczne fumaranu dimetylu obejmują szerokie badania genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksyczności narządowej i reprodukcyjnej. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, test aberracji chromosomalnych oraz test mikrojąderkowy in vivo, wykazały brak mutagenności. Badania rakotwórczości na myszach i szczurach wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawce 75 mg/kg mc./dobę u myszy (ekspozycja AUC odpowiadająca dawce u ludzi) oraz u szczurów przy dawce 100 mg/kg mc./dobę (około 2-krotność ekspozycji u ludzi). Zaobserwowano także zmiany w przedżołądku gryzoni, jednak brak anatomicznego odpowiednika u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. W badaniach toksykologicznych stwierdzono zmiany w nerkach u wszystkich gatunków zwierząt, z regeneracją nabłonka kanalików nerkowych, a u psów i małp zmiany te występowały przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecaną u ludzi (3-6-krotność dawki na podstawie AUC). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów efekt pojawiał się już przy dawkach zbliżonych do ludzkich.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie niepożądane, embriotoksyczność, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica komórek, NOAEL, opóźnienie kostnienia, przenikanie łożyskowe, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, rozwój postnatalny, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność nerkowa, wada rozwojowa, włóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fingolimod Aristo 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fingolimodu przeprowadzone na myszach, szczurach, psach i małpach wykazały istotne działania na układ limfatyczny (limfopenia, zanik tkanki limfoidalnej), płuca (przyrost masy, hipertrofia mięśni gładkich) oraz serce (ujemny efekt chronotropowy, wzrost ciśnienia krwi, zmiany okołonaczyniowe, zwyrodnienie mięśnia sercowego). W badaniu 2-letnim na szczurach dawka 0,15 mg/kg (około 4-krotność ekspozycji AUC u ludzi przy dawce 0,5 mg/dobę) indukowała zmiany naczyniowe. Potencjał rakotwórczy oceniono na dwóch gatunkach: u szczurów przy dawce do 2,5 mg/kg (50-krotność AUC u ludzi) nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u myszy dawki ≥0,25 mg/kg (6-krotność AUC) zwiększały częstość chłoniaków złośliwych. Fingolimod nie wykazywał działania mutagennego ani klastogennego. Badania płodności u szczurów przy dawce do 10 mg/kg (150-krotność AUC) nie wykazały negatywnego wpływu na płodność i parametry nasienia.
chłoniak złośliwy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, efekt chronotropowy, ekspozycja układowa, hemocyjanina, hipertrofia mięśni gładkich, limfopenia, mineralna gęstość kości, odpowiedź immunologiczna, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, przenikanie łożyskowe, przerost tkanki mięśniowej, przetrwały pień tętniczy, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność zarodkowo-płodowa, toksyczność leku, wada przegrody komorowej, wady wrodzone trzewne, waskulopatia, zaburzenia neurobehawioralne, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie mięśnia sercowego