białko PTEN
Białko PTEN (Phosphatase and tensin homolog) jest kluczowym supresorem nowotworowym o aktywności fosfatazy lipidowej i białkowej. Jego główną funkcją jest negatywna regulacja szlaku sygnałowego PI3K/AKT/mTOR poprzez defosforylację fosfatydyloinozytolo-3,4,5-trifosforanu (PIP3), co hamuje aktywację kinazy AKT.
Mutacje w genie PTEN są związane z wieloma chorobami nowotworowymi, w tym rakiem sutka, endometrium, tarczycy, prostaty oraz glejakami. Inaktywacja PTEN prowadzi do konstytutywnej aktywacji szlaku PI3K/AKT/mTOR, promując przeżycie komórek, proliferację i angiogenezę. U pacjentów z mutacją germinalną PTEN może wystąpić zespół PTEN hamartoma tumor syndrome (PHTS), obejmujący chorobę Cowdena i zespół Bannayan-Riley-Ruvalcaba.
W diagnostyce klinicznej ocena ekspresji i mutacji PTEN ma istotne znaczenie prognostyczne i predykcyjne. Utrata funkcji PTEN koreluje z gorszym rokowaniem w wielu typach nowotworów. Ponadto, status PTEN może determinować odpowiedź na inhibitory szlaku PI3K/AKT/mTOR, stanowiąc potencjalny biomarker w terapii celowanej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak prostaty – Patofizjologia i mechanizm
Rak prostaty jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn, złożonym pod względem patogenezy, w której kluczową rolę odgrywa receptor androgenowy (AR). Testosteron i dihydrotestosteron (DHT) aktywują AR, co inicjuje transkrypcję genów regulujących proliferację i apoptozę komórek prostaty. Mutacje genetyczne, takie jak fuzja TMPRSS2-ERG (obecna w 50-60% przypadków) oraz mutacje i amplifikacje genu AR (wzrost do 50% w CRPC), prowadzą do progresji choroby i oporności na terapię. Utrata funkcji genu supresorowego PTEN (w 20-50% przypadków) aktywuje szlak PI3K-AKT-mTOR, zwiększając proliferację i zmniejszając apoptozę. Mutacje w genach naprawy DNA (BRCA1/2, ATM) oraz mutacje p53 i RB1 są częstsze w przerzutowym raku prostaty, co wiąże się z gorszym rokowaniem. Neuroendokrynna transdyferencjacja (NED) i plastyczność linii komórkowych przyczyniają się do agresywnego fenotypu i oporności na leczenie.
antygen błonowy specyficzny dla prostaty, białko Bcl-2, białko PTEN, białko szoku cieplnego, dihydrotestosteron, enzym 5α-reduktaza, inhibitor PARP, mikrośrodowisko guza, modyfikacja histonów, mutacja genu naprawy DNA, nisza przedprzerzutowa, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak prostaty, rak prostaty oporny na kastrację, rearanżacja chromosomowa, receptor androgenowy, szlak JAK-STAT, szlak PI3K, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Wnt/β-katenina, terapia deprywacji androgenowej