nowotwór neuroendokrynny

Nowotwór neuroendokrynny (NEN) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek rozproszonego układu neuroendokrynnego. Komórki te charakteryzują się zdolnością do wytwarzania i wydzielania hormonów i mediatorów, co może prowadzić do charakterystycznych zespołów klinicznych związanych z hipersekrecją.

Nowotwory neuroendokrynne mogą występować w różnych narządach, najczęściej w przewodzie pokarmowym (szczególnie w jelicie cienkim, trzustce, wyrostku robaczkowym), płucach oraz rzadziej w innych lokalizacjach. Klasyfikuje się je według stopnia zróżnicowania na dobrze zróżnicowane guzy neuroendokrynne (NET) oraz nisko zróżnicowane raki neuroendokrynne (NEC).

Diagnostyka NEN obejmuje badania biochemiczne (oznaczanie markerów, m.in. chromograniny A, kwasu 5-hydroksyindolooctowego), obrazowe (TK, MR, scyntygrafia receptorów somatostatynowych, PET) oraz histopatologiczne z oceną immunohistochemiczną ekspresji markerów neuroendokrynnych (chromogranina A, synaptofizyna) i określeniem indeksu proliferacyjnego Ki-67.

Leczenie nowotworów neuroendokrynnych jest zindywidualizowane i zależy od typu histologicznego, stopnia zróżnicowania, lokalizacji guza pierwotnego, stopnia zaawansowania i aktywności hormonalnej. Metody terapeutyczne obejmują leczenie chirurgiczne, analogii somatostatyny, celowaną terapię radioizotopową (PRRT), chemioterapię oraz leki celowane molekularnie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Noacid 40 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu, obejmujące toksyczność po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność oraz dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach i myszach, nie wykazały istotnego zagrożenia dla ludzi przy stosowaniu dawek terapeutycznych. W badaniach tych zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne i brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku szczurów, co jest mechanizmem zależnym od hipergastrynemii indukowanej przez wysokie dawki pantoprazolu. Dodatkowo, u szczurów i samic myszy stwierdzono zwiększoną liczbę guzów wątroby, co wiąże się z szybkim metabolizmem leku u tych gatunków. Przy dawce 200 mg/kg mc. u szczurów odnotowano niewielki wzrost częstości nowotworów tarczycy, związany z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny, jednak dawki terapeutyczne u ludzi są znacznie niższe, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych w tym zakresie.
bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, ekspozycja płodu, gastryna, guz wątroby, hipergastrynemia, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, pantoprazol, rakowiak żołądka, teratogenność, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, tyroksyna
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Betahistyna Bluefish 16 mg

Betahistyna Bluefish, dostępna w dawkach 8 mg, 16 mg oraz 24 mg, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na betahistynę dichlorowodorek oraz na substancje pomocnicze, w tym mannitol, którego zawartość wynosi odpowiednio 20,6 mg, 41,2 mg i 61,8 mg w poszczególnych dawkach tabletek. Reakcje alergiczne mogą mieć różne nasilenie, dlatego konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem terapii. Pacjenci z historią uczuleń na składniki preparatu powinni być leczeni alternatywnie, aby uniknąć ryzyka działań niepożądanych.
betahistyna, betahistyna dichlorowodorek, ciśnienie tętnicze, działanie niepożądane, guz chromochłonny nadnerczy, katecholaminy, komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy, mannitol, nadciśnienie napadowe, nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwór neuroendokrynny, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, receptor histaminowy, rowek dzielący tabletki, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – IPP 40 mg

Pantoprazol w dawce terapeutycznej 40 mg wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych, które nie wykazały działania genotoksycznego ani teratogennego. Dwuletnie badania karcynogenności u szczurów i myszy ujawniły występowanie nowotworów neuroendokrynnych żołądka oraz brodawczaków płaskonabłonkowych przedżołądka, co jest związane z hipergastrynemią indukowaną przez wysokie dawki leku. Ponadto zaobserwowano zwiększoną liczbę guzów wątroby u gryzoni, co przypisuje się intensywnemu metabolizmowi pantoprazolu w ich wątrobie. Nieznaczne zwiększenie częstości nowotworów tarczycy u szczurów przy najwyższych dawkach jest efektem specyficznym gatunkowo i nie ma znaczenia klinicznego przy stosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.
badanie karcynogenności, bariera łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, gruczoł tarczowy, guz wątroby, hipergastrynemia, metabolizm hormonów tarczycy, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, ocena przedkliniczna, pantoprazol, pochodna benzoimidazolowa, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rakowiak żołądka, stężenie gastryny, trzeci trymestr ciąży, wpływ toksyczny
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Omeprazole APTEO MED 20 mg

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa omeprazolu, oparte na długoterminowych badaniach na szczurach, wykazały charakterystyczne zmiany patologiczne w żołądku, takie jak hiperplazja komórek enterochromafinopodobnych (ECL) oraz rozwój rakowiaków, nowotworów neuroendokrynnych wywodzących się z tych komórek. Zmiany te nie wynikają z bezpośredniej toksyczności omeprazolu, lecz są konsekwencją długotrwałego hamowania wydzielania kwasu solnego, prowadzącego do wtórnej hipergastrynemii, będącej fizjologiczną odpowiedzią na zmniejszoną sekrecję kwasu.
antagonista receptora H2, błona śluzowa żołądka, gastryna, hipergastrynemia, hiperplazja komórek ECL, inhibitor pompy protonowej, komórki ECL, mechanizm adaptacyjny, nowotwór neuroendokrynny, omeprazol, rakowiak, ranitydyna, receptor histaminowy H2, sekrecja kwasu, wycięcie dna żołądka, wydzielanie kwasu solnego
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazole Mercapharm 20 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych przy stosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi. Standardowe testy farmakologiczne, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności nie ujawniły istotnych działań niepożądanych. Dwuletnie badania na szczurach wykazały nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano ze znacznym wzrostem stężenia gastryny w surowicy podczas długotrwałego podawania dużych dawek pantoprazolu (do 200 mg/kg mc.). Zwiększona częstość guzów wątroby u szczurów i samic myszy była związana z wysokim metabolizmem leku w ich wątrobie, natomiast zmiany nowotworowe tarczycy u szczurów powiązano z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny. Dawki stosowane u ludzi są jednak znacznie niższe, co minimalizuje ryzyko tych efektów.
badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, fetotoksyczność, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, krążenie płodowe, metabolizm tyroksyny, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, rakowiak żołądka, stężenie gastryny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wada rozwojowa płodu, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Interakcje leku – Everolimus Synthon 2,5 mg

Ewerolimus, będący substratem CYP3A4 oraz umiarkowanym inhibitorem glikoproteiny P (PgP), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te enzymy i transportery. Silne inhibitory CYP3A4/PgP, takie jak ketokonazol, powodują znaczący wzrost ekspozycji na ewerolimus (AUC ↑15,3-krotnie, Cmax ↑4,1-krotnie), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. erytromycyna (AUC ↑4,4-krotnie, Cmax ↑2,0-krotnie), wymagają ostrożności i ewentualnej redukcji dawki ewerolimusu. Z kolei induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają stężenie leku (AUC ↓63%, Cmax ↓58%), co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Ponadto, ewerolimus może wpływać na metabolizm innych leków, np. zwiększając stężenia midazolamu (Cmax +25%, AUC +30%) czy eksemestanu (Cmin +45%, C2h +64%), co wymaga monitorowania i dostosowania terapii. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania żywych szczepionek ze względu na immunosupresyjne działanie ewerolimusu oraz ograniczenie spożycia alkoholu z powodu potencjalnych interakcji metabolicznych i nasilenia działań niepożądanych.
W praktyce klinicznej konieczne jest dokładne monitorowanie pacjentów leczonych ewerolimusem pod kątem interakcji farmakokinetycznych, zwłaszcza przy stosowaniu leków o silnym lub umiarkowanym wpływie na CYP3A4 i PgP. W przypadku konieczności podawania inhibitorów lub induktorów enzymów metabolizujących ewerolimus, należy rozważyć odpowiednią korektę dawki oraz okres obserwacji po odstawieniu leków wpływających na metabolizm. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne interakcje z lekami przeciwretrowirusowymi, przeciwgrzybiczymi, przeciwpadaczkowymi oraz blokerami kanałów wapniowych. Ze względu na immunosupresję, pacjentów należy edukować o unikaniu żywych szczepionek i konsultować plan szczepień. Wskazane jest także ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii ewerolimusem, aby minimalizować ryzyko niepożądanych interakcji i działań toksycznych.
antybiotyki makrolidowe, azole przeciwgrzybicze, cyklosporyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, deksametazon, diltiazem, dronedaron, dziurawiec, eksemestan, erytromycyna, ewerolimus, farmakokinetyka leku, flukonazol, glikoproteina p, imatynib, immunosupresja, induktor enzymu, inhibitor ACE, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitory proteazy, inhibitory proteazy HIV, ketokonazol, leki przeciwpadaczkowe, midazolam, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk naczynioruchowy, oktreotyd, rak piersi hormonozależny, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, szczepionka BCG, werapamil, żywa szczepionka
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Objawy

Zespół rakowiczy (carcinoid syndrome) to zespół objawów wynikających z wydzielania przez nowotwory neuroendokrynne (NET), głównie z jelita cienkiego z przerzutami do wątroby, substancji biologicznie czynnych takich jak serotonina, bradykinina i histamina. Objawy obejmują napadowe zaczerwienienie skóry (występujące u około 85% pacjentów), biegunki (u około 80%, z częstością do 20-30 wypróżnień na dobę), zaburzenia oddechowe (10-20%) oraz objawy sercowo-naczyniowe, w tym tachykardię i wahania ciśnienia tętniczego. Charakterystyczne jest włóknienie wsierdzia i zastawek serca (carcinoid heart disease) u 50-60% chorych, prowadzące do niedomykalności zastawki trójdzielnej i zwężenia zastawki płucnej. Przełom rakowiczy to stan zagrożenia życia z gwałtownym nasileniem objawów, w tym ciężką hipotensją, tachykardią, skurczem oskrzeli i zaburzeniami świadomości. Włóknienie krezkowe i zaotrzewnowe występuje u około 50% pacjentów, powodując niedrożność jelit i moczowodów.
biegunka, bradykinina, choroba Leśniowskiego-Crohna, flushing, guz neuroendokrynny, hipoksja, histamina, napadowe zaczerwienienie skóry, niedobór niacyny, niedokrwienie jelit, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niedrożność jelit, niedrożność moczowodów, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk twarzy, pelagra, prostaglandyna, przełom rakowiczy, przerzut do wątroby, rakowiak, serotonina, sinica, skurcz oskrzeli, stres emocjonalny, świszczący oddech, tachykardia, teleangiektazja, włóknienie krezkowe, włóknienie wsierdzia, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie elektrolitowe, zespół rakowiczy, zespół złego wchłaniania, zwężenie zastawki płucnej
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Panprazox 20 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu, obejmujące farmakologię bezpieczeństwa, toksyczność po wielokrotnym podaniu oraz genotoksyczność, nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi przy stosowaniu terapeutycznym produktu Panprazox. W dwuletnich badaniach karcinogenności na szczurach zaobserwowano rozwój nowotworów neuroendokrynnych oraz brodawczaków komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano z masywnym wzrostem stężenia gastryny w surowicy podczas przewlekłego leczenia wysokimi dawkami pantoprazolu (do 200 mg/kg). Dodatkowo, u szczurów i samic myszy odnotowano zwiększoną częstość nowotworów wątroby, interpretowaną jako efekt intensywnego metabolizmu leku, oraz niewielkie zwiększenie częstości nowotworów tarczycy u szczurów, powiązane z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny. Ze względu na znacznie niższe dawki terapeutyczne u ludzi, ryzyko kliniczne dla tarczycy jest minimalne.
badanie karcinogenności, bariera łożyskowa, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie farmakodynamiczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, farmakologia bezpieczeństwa, fetotoksyczność, gastryna w surowicy, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór wątroby, pantoprazol, pochodna benzoimidazolu, rakowiak żołądka, toksyczność reprodukcyjna, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ranloc 20 mg

Przedkliniczne badania pantoprazolu wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych przy dawkach terapeutycznych, co potwierdzają standardowe testy farmakologiczne, toksyczności wielokrotnej oraz genotoksyczności. W dwuletnich badaniach na zwierzętach zaobserwowano jednak nowotwory neuroendokrynne u szczurów, brodawczaki nabłonka płaskiego przedżołądka oraz guzy wątroby u gryzoni, co wiąże się z podwyższonym poziomem gastryny i specyficznym metabolizmem pantoprazolu u tych gatunków. Dodatkowo, przy dawce 200 mg/kg mc. u szczurów stwierdzono niewielkie zwiększenie częstości zmian nowotworowych tarczycy, jednak mechanizm ten nie jest istotny klinicznie ze względu na znacznie niższe dawki stosowane u ludzi.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie reprodukcyjne, bariera łożyskowa, brodawczak nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, faza rekonwalescencji, gastryna w surowicy krwi, genotoksyczność, guz wątroby, metabolizm pantoprazolu, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, podstawiony benzoimidazol, rakowiak żołądka, rozkład tyroksyny, śmiertelność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność u potomstwa, wzrost kości, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazole Genoptim 40 mg

Pantoprazol przeszedł szerokie badania przedkliniczne, które potwierdziły jego korzystny profil bezpieczeństwa. Badania farmakologiczne, toksykologiczne oraz genotoksyczności nie wykazały istotnych zagrożeń dla ludzi przy stosowaniu preparatu Pantoprazole Genoptim. Dwuletnie badania na szczurach ujawniły nowotwory neuroendokrynne i brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co jest efektem wtórnym długotrwałego podwyższenia stężenia gastryny w surowicy przy wysokich dawkach. Zaobserwowano także zwiększoną liczbę guzów wątroby u szczurów i samic myszy, co wiąże się z intensywnym metabolizmem pantoprazolu w ich wątrobie. U szczurów poddanych dawkom 200 mg/kg odnotowano nieznaczny wzrost zmian nowotworowych tarczycy, związany z zaburzeniem metabolizmu tyroksyny, jednak przy stosowanych u ludzi dawkach terapeutycznych ryzyko to jest minimalne.
badanie farmakologiczne, badanie toksyczności, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm leku, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, profil bezpieczeństwa leku, rakowiak żołądka, rozkład tyroksyny, śmiertelność płodowa, stężenie gastryny, toksyczność płodowa, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Diagnostyka i diagnoza

5-HIAA, analog somatostatyny, antagonista H2, badanie czynnościowe płuc, badanie echokardiograficzne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, biopsja, biopsja cienkoigłowa, biopsja endoskopowa, bronchoskopia, chromogranina A, endoskopowa ultrasonografia, gastrinoma, gastroskopia, guz neuroendokrynny, guz rakowiakowy, indeks proliferacyjny Ki-67, inhibitor pompy protonowej, kapsułkowa endoskopia, kolonoskopia, kryzys rakowiaka, kwas 5-hydroksyindolooctowy, mastocytoza, nowotwór neuroendokrynny, pheochromocytoma, rezonans magnetyczny, scyntygrafia receptorów somatostatynowych, serotonina, synaptofizyna, tomografia komputerowa, VIPoma, zespół rakowiaka
Leksykon chorób i schorzeń
Paraganglioma – Diagnostyka i diagnoza

Paraganglioma to rzadki neuroendokrynny nowotwór wywodzący się z komórek paragangliów, zlokalizowanych poza nadnerczami, głównie w okolicach szyi, głowy, klatki piersiowej i jamy brzusznej. Około 20% przypadków ma charakter złośliwy. Diagnostyka opiera się na badaniach biochemicznych, w tym oznaczeniu metoksykatecholamin w osoczu (frakcjonowane metanefryny i normetanefryny) o czułości >96% i specyficzności ~89%, oraz 24-godzinnym badaniu moczu (czułość 86%, specyficzność >69%). Dodatkowo stosuje się oznaczenie chromograniny A i 3-metoksytyraminy w osoczu. Pobranie krwi do oznaczeń powinno odbywać się po 30 minutach leżenia, aby uniknąć fałszywych wyników. W przypadku podejrzenia paraganglioma z nadciśnieniem, badania biochemiczne należy wykonać przed biopsją lub badaniami obrazowymi, aby zapobiec przełomowi katecholaminowemu. Lokalizację i ocenę guza wykonuje się za pomocą TK (czułość 93-100%, specyficzność ~70%) i MRI, z charakterystycznym hiperintensywnym sygnałem w sekwencji T2 u 75% pacjentów. Obrazowanie funkcjonalne (scyntygrafia 123I-MIBG, PET/CT z 68Ga-DOTA, 18F-DOPA, 18F-FDG) jest wskazane u pacjentów z wysokim ryzykiem przerzutów lub chorobą wieloogniskową.
18F-DOPA, 18F-FDG, 3-metoksytyramina, alfa-blokada, badanie biochemiczne, badanie genetyczne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie moczu, chromatografia cieczowa, chromogranina A, dehydrogenaza bursztynianowa, gadolin, grzebień nerwowy, hydrataza fumaranu, katecholamina, marker neuroendokrynny, metanefryna, mutacja germinalna, nowotwór neuroendokrynny, obrazowanie radiomiczne, oponiak, paraganglioma, paraganglion, PET-CT, przełom katecholaminowy, przerzut, rak neuroendokrynny, rak rdzeniasty tarczycy, rakowiak, receptor somatostatynowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia MIBG, sekwencjonowanie NGS, stan przedrzucawkowy, tomografia komputerowa
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazole Eugia 40 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu nie wykazały istotnych zagrożeń dla ludzi w standardowych dawkach terapeutycznych. Dwuletnie badania rakotwórczości u szczurów ujawniły nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co jest mechanistycznie powiązane z podwyższonym stężeniem gastryny w surowicy podczas długotrwałego leczenia dużymi dawkami. U szczurów i samic myszy zaobserwowano także zwiększoną częstość guzów wątroby, co wiąże się z intensywnym metabolizmem pantoprazolu w wątrobie. Przy dawkach 200 mg/kg mc. u szczurów odnotowano nieznaczny wzrost zmian nowotworowych w tarczycy, jednak ze względu na znacznie niższe dawki stosowane u ludzi, ryzyko kliniczne dla gruczołu tarczowego jest minimalne.
badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, gastryna w surowicy krwi, genotoksyczność, guz wątroby, krążenie płodowe, metabolizm pantoprazolu, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, rakowiak żołądka, rozkład tyroksyny, teratogenność, toksyczność potomstwa, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Objawy

Guzy rakowiakowe to rzadkie nowotwory neuroendokrynne o powolnym wzroście, najczęściej lokalizujące się w przewodzie pokarmowym (jelito cienkie, jelito grube, wyrostek robaczkowy) oraz płucach. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w zaawansowanych stadiach, obejmując ból brzucha, biegunkę, niedrożność jelit, krwawienia oraz objawy ze strony układu oddechowego. Zespół rakowiaka, występujący u około 10% pacjentów, charakteryzuje się napadowym zaczerwienieniem skóry (flushing), przewlekłą biegunką (do 30 wypróżnień dziennie), skurczem oskrzeli, tachykardią i teleangiektazjami. Przełom rakowiakowy to stan nagły z hipotensją, zaburzeniami rytmu serca i skrajną dusznością, wymagający pilnej interwencji. Powikłania obejmują chorobę serca rakowiakową (występującą u 60-70% pacjentów z zespołem), niedobór niacyny, włóknienie krezki oraz rzadkie zespoły paraneoplastyczne (Cushing, Zollinger-Ellison).
choroba serca rakowiakowa, guz rakowiakowy, jelito cienkie, jelito grube, kortyzol, niedobór niacyny, niewydolność serca, nowotwór neuroendokrynny, ośrodkowy układ nerwowy, palpitacje, pelagra, przestrzeń zaotrzewnowa, przewód pokarmowy, serotonina, skurcz oskrzeli, tachykardia, teleangiektazje, włóknienie krezki, wsierdzie, wyrostek robaczkowy, zaczerwienienie skóry, zastawka płucna, zastawka trójdzielna, zespół Cushinga, zespół rakowiaka, zespół Zollingera-Ellisona
Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Zapobieganie i profilaktyka

Guzy rakowiakowe (neuroendokrynne) to rzadkie nowotwory, których pierwotna profilaktyka jest ograniczona z powodu nieznanych mechanizmów patogenezy. Modyfikacja czynników ryzyka, takich jak zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia alkoholu, może zmniejszyć ryzyko ich rozwoju. Dieta bogata w białko oraz suplementacja niacyną (witaminą B3) są rekomendowane zarówno w profilaktyce, jak i łagodzeniu objawów u pacjentów z guzami rakowiakopodobnymi. Leczenie operacyjne pozostaje podstawą terapii, uzupełnionej przez analogi somatostatyny (np. oktreotyd) oraz terapię celowaną, w tym peptydową receptorową terapię radioizotopową (PRRT). Kluczowe jest unikanie czynników wywołujących objawy zespołu rakowiaka, takich jak niektóre pokarmy, leki (dekongestanty, inhibitory MAO) oraz stres i przeciążenie fizyczne lub emocjonalne.
analog somatostatyny, badanie echokardiograficzne, dekongestant, dietetyk, guz neuroendokrynny, guz rakowiakowy, inhibitor monoaminooksydazy, kryzys rakowiakowy, kwas 5-hydroksyindolooctowy, leczenie operacyjne, lek przeciwdepresyjny, nadciśnienie, niacyna, niedociśnienie, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, pelagra, receptor somatostatynowy, serotonina, terapia celowana, zabieg chirurgiczny, zespół rakowiaka
Leksykon chorób i schorzeń
Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (men 1) – Epidemiologia

Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (MEN 1) to rzadki zespół nowotworowy o wysokiej penetracji, charakteryzujący się występowaniem guzów przytarczyc (penetracja 90%), przedniego płata przysadki (40%) oraz neuroendokrynnych guzów układu żołądkowo-jelitowo-trzustkowego (60%). Częstość występowania MEN 1 wynosi około 0,25%, a chorobowość od 0,02 do 0,2 na 1000 osób. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle przed 40. rokiem życia, z penetracją sięgającą 95%. Najczęstszą manifestacją jest pierwotna nadczynność przytarczyc (PHPT), diagnozowana u 94% pacjentów, a także guzy neuroendokrynne (85%) i guzy przysadki (67%). Średni wiek pojawienia się pierwszych objawów to 29,6 lat, a diagnozy 36,9 lat. MEN 1 wiąże się ze skróconą oczekiwaną długością życia, z 50% ryzykiem zgonu do 50. roku życia, głównie z powodu nowotworów złośliwych i powikłań hormonalnych. Wczesna diagnoza i intensywny nadzór kliniczny, biochemiczny i radiologiczny, rozpoczynający się już w dzieciństwie, są kluczowe dla poprawy rokowania i jakości życia pacjentów.
badanie przesiewowe, gastryna, gen MEN1, gruczolak przysadki, guz niewydzielający hormonów, guz przysadki, guz trzustki, guz żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, hiperkalcemia, hiperplazja wielogruczołowa, kamica nerkowa, mutacja genu MEN1, nadczynność przytarczyc, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór neuroendokrynny trzustki, parathormon, pierwotna nadczynność przytarczyc, prolaktyna, promieniowanie jonizujące, rak brodawkowaty tarczycy, rak endometrium, rezonans magnetyczny, wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1, zespół Wermera
Leksykon leków
Interakcje leku – Sandostatin 100 mcg/ml

Oktreotyd, substancja czynna leku Sandostatin, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Współpodawanie z antagonistami receptorów beta-adrenergicznych (np. propranolol, metoprolol) oraz antagonistami kanałów wapniowych (np. amlodypina, werapamil) może wymagać dostosowania dawek ze względu na możliwe zmiany efektu hipotensyjnego. Sandostatin wpływa również na gospodarkę węglowodanową, co wymaga monitorowania glikemii i ewentualnej korekty dawek insuliny oraz doustnych leków przeciwcukrzycowych (np. metformina, gliklazyd). Ponadto, lek zmniejsza jelitowe wchłanianie cyklosporyny, co może wymagać zwiększenia dawki i monitorowania stężenia leku, oraz opóźnia wchłanianie cymetydyny. Współpodawanie z bromokryptyną zwiększa jej biodostępność, co może nasilać działania niepożądane i wymaga monitorowania klinicznego.
agonista dopaminy, analog somatostatyny, antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora beta-adrenergicznego, antagonista receptora H2, bromokryptyna, choroba Parkinsona, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P450, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, immunosupresant, indeks terapeutyczny, lek przeciwcukrzycowy, lutet oksodotreotyd, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, pochodna sulfonylomocznika, radiofarmaceutyk, receptor somatostatyny, wchłanianie cyklosporyny
Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Epidemiologia

Guzy rakowiakowe, stanowiące około 50% wszystkich neuroendokrynnych nowotworów (NET) przewodu pokarmowego, wykazują rosnącą zachorowalność, szacowaną na 1,5-3,84 przypadków na 100 000 osób rocznie, z wyraźnymi różnicami geograficznymi i demograficznymi. Najczęstszą lokalizacją jest przewód pokarmowy (60%), zwłaszcza jelito cienkie (29%) i odbytnica (14%), a także układ oddechowy (27%). Guzy te występują najczęściej u osób w wieku 50-70 lat, z przewagą kobiet i osób rasy białej. Diagnostyka i wykrywalność poprawiły się dzięki zaawansowanym technikom obrazowym i immunohistochemii, co przyczyniło się do wzrostu rozpoznawalności. Wskaźniki przeżycia 5-letniego dla guzów rakowiakowych przewodu pokarmowego wynoszą od 75,1% (żołądek) do 87,5% (odbytnica), a rokowanie zależy od lokalizacji, stopnia zaawansowania, wielkości guza oraz obecności przerzutów.
badanie autopsyjne, badanie echokardiograficzne, badanie pęcherzykowe, drożny otwór owalny, endoskopia, guz neuroendokrynny przewodu pokarmowego, guz rakowiakowy, jelito cienkie, klasyfikacja TNM, kwas 5-hydroksyindolooctowy, nawrót choroby, nowotwór neuroendokrynny, przerzut do wątroby, przerzut nowotworowy, przewód pokarmowy, resekcja endoskopowa, tomografia komputerowa, trzustka, wyrostek robaczkowy, zespół multidyscyplinarny, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Controloc 20 20 mg

Badania przedkliniczne pantoprazolu (substancji czynnej Controloc 20) nie wykazały istotnego ryzyka toksycznego ani genotoksycznego dla człowieka. W dwuletnich badaniach rakotwórczości u szczurów stwierdzono nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiąże się z hipergastrynemią indukowaną wysokimi dawkami pantoprazolu. U szczurów i myszy zaobserwowano również guzy wątroby, wynikające z szybkiego metabolizmu leku w wątrobie tych gatunków. Przy bardzo wysokich dawkach (200 mg/kg mc.) u szczurów odnotowano wzrost częstości nowotworów tarczycy, związany z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny, jednak przy dawkach terapeutycznych u ludzi nie przewiduje się takiego ryzyka.
badanie farmakologiczne, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, hipergastrynemia, krążenie płodowe, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, rakowiak żołądka, stężenie gastryny, toksyczność, tyroksyna, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nolpaza 40 mg

Bezpieczeństwo pantoprazolu zostało gruntownie ocenione w badaniach przedklinicznych obejmujących farmakologię, toksyczność po wielokrotnym podaniu, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na reprodukcję. Badania farmakologiczne i toksyczności nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi, a testy genotoksyczności nie potwierdziły działania mutagennego. W dwuletnich badaniach na szczurach zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne i brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano z podwyższonymi stężeniami gastryny w surowicy. Dodatkowo odnotowano zwiększoną liczbę guzów wątroby u szczurów i myszy, co przypisano wysokiej szybkości metabolizmu pantoprazolu w wątrobie tych zwierząt. Przy dawce 200 mg/kg u szczurów zaobserwowano nieznaczny wzrost nowotworów tarczycy, jednak przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi nie przewiduje się takich działań niepożądanych.
badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, dysfagia, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gastryna, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm pantoprazolu, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, stężenie leku, toksyczność, toksyczność potomstwa, tyroksyna, wpływ na reprodukcję, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazol Zentiva 40 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu obejmowały ocenę farmakologiczną, toksykologiczną po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczność, które nie wykazały istotnych zagrożeń przy dawkach terapeutycznych. W dwuletnich badaniach rakotwórczości u szczurów zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne żołądka oraz brodawczaki nabłonka płaskiego przedżołądka, co wiązano z hipergastrynemią indukowaną przez wysokie dawki pantoprazolu. Dodatkowo odnotowano zwiększoną częstość guzów wątroby u szczurów i samic myszy oraz niewielki wzrost nowotworów tarczycy u szczurów przy dawce 200 mg/kg mc., co tłumaczono specyficznym metabolizmem i wpływem na metabolizm tyroksyny. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów wykazano toksyczność potomstwa przy ekspozycji odpowiadającej około 2-krotności ekspozycji klinicznej, objawiającą się zwiększoną śmiertelnością, obniżoną masą ciała i zahamowaniem wzrostu kości, jednak efekty te były odwracalne po okresie rekonwalescencji.
badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak komórek nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, genotoksyczność, guz wątroby, hipergastrynemia, krążenie płodowe, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, rakowiak żołądka, śmiertelność, stężenie gastryny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Interakcje leku – Apitussic 52 mg/5 ml

Produkt leczniczy Apitussic, zawierający 52 mg/5 ml sulfogwajakolu w formie syropu, cechuje się niskim potencjałem interakcji farmakologicznych, co umożliwia jego bezpieczne stosowanie w terapii skojarzonej, w tym z lekami przeciwgorączkowymi oraz antybiotykami. Brak istotnych klinicznie interakcji potwierdza jego przydatność w leczeniu złożonych stanów chorobowych z towarzyszącym kaszlem. Należy jednak zwrócić uwagę na możliwość interferencji metabolitów gwajakolu z oznaczeniami biochemicznymi, zwłaszcza kwasu hydroksyindolooctowego (5-HIAA) i kwasu wanilinomigdałowego, które są istotne w diagnostyce nowotworów neuroendokrynnych i guzów chromochłonnych. Interferencje te mogą utrzymywać się do 24 godzin po ostatniej dawce, co wymaga odroczenia badań laboratoryjnych o co najmniej dobę.
antybiotyk, badanie diagnostyczne, badanie laboratoryjne, charakterystyka produktu leczniczego, farmakokinetyka leku, guz chromochłonny, interakcja lekowa, interferencja analityczna, kaszel, kwas hydroksyindolooctowy, kwas wanilinomigdałowy, lek przeciwgorączkowy, metabolit serotoniny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał interakcji, skuteczność terapeutyczna, stan chorobowy, sulfogwajakol, terapia skojarzona
Leksykon chorób i schorzeń
Paraganglioma – Patofizjologia i mechanizm

Paraganglioma to rzadki nowotwór neuroendokrynny o wysokim stopniu dziedziczności (~40%), wywodzący się z komórek paragangliów, które mogą wydzielać katecholaminy. Patogeneza obejmuje nadmierne wydzielanie katecholamin lub efekt masy guza, prowadzący do objawów klinicznych. Kluczową rolę odgrywają mutacje w genach związanych z szlakiem pseudohipoksji (VHL, SDHx, EPAS1/HIF2A), które powodują stabilizację czynników indukowanych hipoksją (HIF), akumulację bursztynianu jako onkometabolitu, hipermetylację DNA i histonów oraz zwiększoną produkcję wolnych rodników tlenowych. Genetyczna klasyfikacja wyróżnia trzy główne podtypy molekularne: szlak kinaz sygnałowych (RET, NF1, TMEM127, MAX), pseudohipoksyczny (VHL, SDHx, EPAS1, inne) oraz szlak Wnt (CSDE1, MAML3). Mutacje SDHB wiążą się z wysokim ryzykiem złośliwości i przerzutów (>40%), natomiast mutacje SDHD często powodują mnogie guzy o niższym ryzyku przerzutów.
ablacja częstotliwością radiową, cykl Krebsa, czynnik indukowany hipoksją, dehydrogenaza bursztynianowa, dehydrogenaza jabłczanowa, guz chromochłonny, hipermetylacja genomu, katecholaminy, łańcuch oddechowy, metabolomika, mutacja genetyczna, mutacja SDHB, nowotwór neuroendokrynny, onkometabolit, paraganglion, pseudohipoksja, spektroskopia rezonansu magnetycznego, szlak mTOR, szlak RAS/MAPK, terapia radioizotopowa, wolne rodniki tlenowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gastrostad 40 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu, przeprowadzone zgodnie z międzynarodowymi standardami, nie wykazały istotnych zagrożeń toksykologicznych ani genotoksycznych przy stosowaniu terapeutycznym. Dwuletnie badania na modelach zwierzęcych ujawniły jednak pewne zmiany nowotworowe, takie jak nowotwory neuroendokrynne (rakowiaki żołądka) u szczurów oraz brodawczaki płaskonabłonkowe w przedżołądku, związane z długotrwałym podwyższeniem stężenia gastryny. Ponadto, w badaniach na szczurach i samicach myszy odnotowano zwiększoną częstość guzów wątroby, co przypisano specyficznemu dla tych gatunków intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu pantoprazolu. W najwyższych dawkach (200 mg/kg mc.) u szczurów zaobserwowano także nieznaczny wzrost zmian nowotworowych gruczołu tarczowego, wynikający z zaburzeń metabolizmu tyroksyny, jednak mechanizm ten nie jest istotny klinicznie ze względu na znacznie niższe dawki stosowane u ludzi.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, bariera łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gastryna w surowicy, genotoksyczność, guz wątroby, kostnienie, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, pantoprazol, pochodna benzoimidazolu, profil bezpieczeństwa substancji czynnej, rakowiak żołądka, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tyroksyna
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Panrazol 40 mg

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa pantoprazolu (substancji czynnej leku Panrazol) obejmują badania farmakologiczne, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności, które nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka przy dawkach terapeutycznych. W długoterminowych badaniach rakotwórczości u szczurów (dawka 200 mg/kg mc.) zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki płaskonabłonkowe w przedżołądku, co wiąże się z hiperplazją komórek okładzinowych indukowaną przez wzrost stężenia gastryny. U gryzoni stwierdzono także zwiększoną częstość guzów wątroby, interpretowaną jako efekt intensywnego metabolizmu wątrobowego pantoprazolu. Nieznaczne zwiększenie częstości nowotworów tarczycy u szczurów wiązano z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny, jednak przy dawkach terapeutycznych u ludzi nie przewiduje się takich działań niepożądanych.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, benzoimidazol, brodawczak płaskonabłonkowy, dawka terapeutyczna, dysfagia, działanie teratogenne, gastryna, genotoksyczność, karcinogeneza, masa ciała, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, pantoprazol, przenikanie przez łożysko, rakotwórczość, rakowiak żołądka, reprodukcja, rozwój kości, śmiertelność, substancja czynna, toksyczność wielokrotna, tyroksyna, wzrost kości
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gerdin Max 20 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu, zawartego w preparacie Gerdin Max (20 mg), obejmowały ocenę toksyczności po podaniu wielokrotnym, potencjalnej genotoksyczności oraz dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach i myszach. W badaniach tych zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku szczurów, co wiązano z wtórnym efektem podwyższonych stężeń gastryny w surowicy po długotrwałym podawaniu wysokich dawek pantoprazolu. Dodatkowo, u szczurów i samic myszy stwierdzono zwiększoną częstość guzów wątroby, co przypisano wysokiej szybkości metabolizmu leku w wątrobie tych gatunków. W tarczycy szczurów, przy dawce 200 mg/kg mc., odnotowano niewielki wzrost zmian nowotworowych, powiązany z indukcją zmian w metabolizmie tyroksyny, jednak przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi nie przewiduje się istotnego ryzyka dla tego narządu.
badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, brodawczak komórek nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, fetotoksyczność, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, krążenie płodowe, metabolizm pantoprazolu, metabolizm tyroksyny, nowotwór neuroendokrynny, pochodna benzoimidazolu, rakowiak żołądka, stężenie gastryny, zmiana nowotworowa
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazole Genoptim 20 mg

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa pantoprazolu, uzyskane w badaniach nieklinicznych, nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka. Badania obejmowały ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz potencjału genotoksycznego. W dwuletnich badaniach na szczurach zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano z podwyższonymi stężeniami gastryny w surowicy podczas długotrwałego podawania dużych dawek pantoprazolu. Dodatkowo, u szczurów i samic myszy odnotowano zwiększoną częstość guzów wątroby, co przypisano wysokiemu metabolizmowi leku w wątrobie tych zwierząt. Przy dawkach 200 mg/kg masy ciała u szczurów zaobserwowano także niewielki wzrost częstości zmian nowotworowych w tarczycy, powiązany z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny, jednak dawki terapeutyczne u ludzi są znacznie niższe, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych w tym zakresie.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczne, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, gastryna, guz wątroby, krążenie płodowe, metabolizm leku, niepłodność, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, rakowiak żołądka, toksyczność potomstwa, tyroksyna, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metajodobenzyloguanidyna 131 I (MIBG- 131 I) do diagnostyki 10-37 MBq/ml

Metajodobenzyloguanidyna-131 I (MIBG-131 I) jest radiofarmaceutykiem stosowanym w diagnostyce izotopowej guzów neuroendokrynnych, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o aktywności 10-37 MBq/ml. Preparat umożliwia kompleksową ocenę nowotworów, w tym wykrywanie, lokalizację, ocenę stopnia zaawansowania oraz monitorowanie po leczeniu. Szczególnie przydatny jest w diagnostyce pheochromocytoma, neuroblastoma, rakowiaka oraz raka rdzeniastego tarczycy. Badanie z użyciem MIBG-131 I ocenia zdolność tkanek nowotworowych do wychwytu i retencji radioznaczonego jobenguanu, co jest kluczowe dla planowania terapii, w tym leczenia wysokimi dawkami izotopu 131 I.
diagnostyka izotopowa, guz chromochłonny, guz neuroendokrynny, kalcytonina, medycyna nuklearna, Metajodobenzyloguanidyna 131 I, monitorowanie efektów terapeutycznych, nerwiak zarodkowy, neuroblastoma, nowotwór neuroendokrynny, pheochromocytoma, przewód pokarmowy, rak rdzeniasty tarczycy, rakowiak, rdzeń nadnerczy, roztwór do wstrzykiwań, układ oddechowy, współczulny układ nerwowy, wychwyt radioznacznika
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazol Krka 20 mg

Badania przedkliniczne pantoprazolu wykazały korzystny profil bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po wielokrotnym podaniu oraz genotoksyczności, bez istotnych zagrożeń dla człowieka. W dwuletnich badaniach rakotwórczości na szczurach zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne i brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co jest efektem wtórnym do znacznego wzrostu stężenia gastryny w surowicy przy wysokich dawkach. U gryzoni stwierdzono także zwiększoną liczbę guzów wątroby, co wiąże się z szybkim metabolizmem pantoprazolu w ich wątrobie. W dawce 200 mg/kg u szczurów odnotowano niewielki wzrost częstości nowotworów tarczycy, jednak ze względu na znacznie niższe dawki terapeutyczne u ludzi, nie przewiduje się działań niepożądanych w obrębie gruczołu tarczowego.
badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzimidazol, bezpieczeństwo farmakologiczne, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, gastryna, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm leku, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, pantoprazol, profil bezpieczeństwa, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, rozwój kości, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność u potomstwa, tyroksyna, wpływ na reprodukcję
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazol Aurovitas 40 mg

Przedkliniczne badania pantoprazolu obejmujące bezpieczeństwo farmakologiczne, toksyczność przewlekłą oraz genotoksyczność nie wykazały istotnych zagrożeń dla organizmu ludzkiego. Dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach ujawniły nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki płaskonabłonkowe w przedżołądku, co wiąże się z długotrwałym podawaniem wysokich dawek (do 200 mg/kg mc.) i wtórnym wzrostem stężenia gastryny w surowicy. Zaobserwowano także zwiększoną częstość guzów wątroby u szczurów i samic myszy, co przypisano intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu leku. Nieznaczny wzrost nowotworów tarczycy u szczurów wynikał z zaburzeń degradacji tyroksyny, jednak przy stosowanych u ludzi dawkach terapeutycznych nie przewiduje się ryzyka dla gruczołu tarczowego.
brodawczak płaskonabłonkowy, Cmax, działanie teratogenne, gastryna, genotoksyczność, guz wątroby, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, pochodna benzoimidazolu, potencjał rakotwórczy, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, toksyczność potomstwa, toksyczność przewlekła, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (men 2) – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (MEN 2) to autosomalnie dominujący zespół nowotworów neuroendokrynnych, obejmujący podtypy MEN 2A i MEN 2B, w którym kluczowym czynnikiem rokowniczym jest rak rdzeniasty tarczycy (MTC). Agresywność MTC zależy od mutacji genu RET, z MEN 2B charakteryzującym się najbardziej agresywną postacią, a FMTC – najmniej agresywną. Istotne czynniki prognostyczne to typ mutacji RET, poziomy kalcytoniny przed i po operacji, stopień zaawansowania TNM, wiek w momencie diagnozy oraz czas podwojenia kalcytoniny i CEA. Wskaźniki 5- i 10-letniego przeżycia w MEN 2A wynoszą około 90% i 75%. Profilaktyczna tyroidektomia, wykonywana w okresie niemowlęcym u mutacji wysokiego ryzyka lub do 5. roku życia u dzieci z mutacją RET, znacząco poprawia rokowanie, zwłaszcza przy wczesnej diagnozie i wdrożeniu leczenia.
adrenalektomia, alfa-blokada, antygen karcynoembrionalny, dobrostan psychologiczny, guz chromochłonny, kalcytonina, klasyfikacja TNM, mutacja genu RET, nowotwór neuroendokrynny, profilaktyczna tyroidektomia, przełom nadciśnieniowy, przerzut, przerzutowy rak tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rodzinny rak rdzeniasty tarczycy, wariant genetyczny, wielogruczolakowatość endokrynna typu 2
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Patofizjologia i mechanizm

Zespół rakowiaka jest paraneoplastycznym zespołem wywołanym przez przerzutowe, wysokozróżnicowane nowotwory neuroendokrynne (NET) środkowej części przewodu pokarmowego, które poprzez przerzuty do wątroby umożliwiają uwalnianie biologicznie aktywnych amin i peptydów do krążenia systemowego, omijając metabolizm pierwszego przejścia. Kluczową rolę w patofizjologii odgrywa serotonina (5-HT), której biosynteza w guzach NET może sięgać nawet 70% tryptofanu, co prowadzi do objawów takich jak biegunka oraz zwłóknienie krezki. Podwyższone stężenia 5-HIAA w moczu korelują z rozwojem zwłóknienia i choroby serca w przebiegu zespołu rakowiaka (Carcinoid Heart Disease, CHD), która manifestuje się zwłóknieniem zastawek serca, głównie trójdzielnej i płucnej, prowadząc do ich niedomykalności i stenozy. Mechanizm sercowych powikłań wiąże się z aktywacją receptorów 5-HT2B i wzrostem ekspresji TGF-β1, co stymuluje fibrogenezę i proliferację miofibroblastów. Warto podkreślić, że lewa strona serca jest zwykle chroniona dzięki inaktywacji peptydów w płucach, a choroba lewostronnych zastawek występuje rzadko, głównie przy przeciekach prawo-lewych lub pierwotnym rakowiaku oskrzeli.
analog somatostatyny, bariera krew-mózg, guz neuroendokrynny jelita cienkiego, katecholamina, krążenie systemowe, krążenie wrotne, kryzys rakowiaka, lanreotyd, metabolizm pierwszego przejścia, niedomykalność zastawki trójdzielnej, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, ośrodkowy układ nerwowy, PRRT, przerzut do wątroby, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, rozszerzenie naczyń, serotonina, tachykinina, telotristat etyl, tryptofan, zespół paraneoplastyczny, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantosis MAX 20 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu, substancji czynnej produktu Pantosis MAX, nie wykazały istotnych zagrożeń dla organizmu ludzkiego przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Standardowe testy farmakologiczne, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności potwierdziły brak istotnego ryzyka. Dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach ujawniły występowanie nowotworów neuroendokrynnych oraz brodawczaków komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano ze znacznym wzrostem stężenia gastryny w surowicy krwi przy długotrwałym podawaniu dużych dawek pantoprazolu (200 mg/kg masy ciała). Ponadto, w jednym badaniu zaobserwowano zwiększoną częstość guzów wątroby u szczurów oraz u samic myszy, co przypisano wysokiej szybkości metabolizmu leku w wątrobie tych zwierząt.
bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, ekspozycja na pantoprazol, embriotoksyczność, gastryna, genotoksyczność, guz wątroby, inhibitor pompy protonowej, krążenie płodowe, metabolizm pantoprazolu, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, pantoprazol, rakotwórczość, rakowiak żołądka, stężenie pantoprazolu, toksyczność, tyroksyna
Leksykon chorób i schorzeń
Rak z komórek merkla – Diagnostyka i diagnoza

Rak z komórek Merkla (MCC) to rzadki, agresywny nowotwór neuroendokrynny skóry, charakteryzujący się szybkim wzrostem i wysokim ryzykiem przerzutów, szczególnie do regionalnych węzłów chłonnych. Diagnostyka opiera się na dokładnym badaniu fizykalnym skóry i węzłów chłonnych, z zastosowaniem reguły AEIOU (asymptomatyczny, szybko powiększający się, niedobór odporności, wiek >50 lat, ekspozycja na UV). Kluczowym elementem jest biopsja zmiany (wycinająca, nacinająca, sztancowa lub ścinająca) oraz badanie histopatologiczne i immunohistochemiczne, gdzie typowy profil MCC obejmuje dodatnią cytokeratynę 20 (CK20) w 95% przypadków, ujemny TTF-1 oraz markery neuroendokrynne (synaptofizyna, chromogranina A, CD56, NSE). Ocena zaawansowania choroby wymaga biopsji węzła wartowniczego (SLNB) u pacjentów bez klinicznie powiększonych węzłów (30-38% pozytywnych wyników) lub biopsji cienko-/gruboigłowej przy powiększonych węzłach, a także badań obrazowych PET-CT, CT, MRI i USG w celu wykrycia przerzutów odległych i regionalnych. System TNM 8. edycji AJCC/UICC służy do klasyfikacji stopnia zaawansowania i planowania leczenia.
badanie fizykalne skóry, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie mikroskopowe, badanie PET-CT, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja płynna, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, biopsja wycinająca, chirurg onkologiczny, chromogranina A, czerniak, dermatopatolog, dermatoskop, dermoskopia, drobnokomórkowy rak płuca, enolaza neuronowa, krążące DNA nowotworowe, marker neuroendokrynny, minimalna choroba resztkowa, nawrót choroby, nowotwór neuroendokrynny, przerzut odległy, radioterapeuta, rak z komórek Merkla, reguła AEIOU, rezonans magnetyczny, synaptofizyna, system TNM, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, zespół multidyscyplinarny
Leksykon substancji czynnych
Lutet – Wskazania do stosowania

Lutet (177Lu) jest radionuklidem o okresie półtrwania 6,65 dni, emitującym promieniowanie beta o maksymalnej energii 498 keV (średnia 149,2 keV) oraz promieniowanie gamma o energiach 208 keV (10,4%) i 113 keV (6,2%). Po rozpadzie przekształca się w stabilny izotop hafnu (177Hf). W postaci prekursora radiofarmaceutycznego, takiego jak LutaPol, lutet (177Lu) występuje w roztworze chlorku lutetu o aktywności od 0,925 do 37 GBq i masie 1,86–74 mikrogramów, z aktywnością właściwą przekraczającą 500 GBq/mg. Wysoka aktywność właściwa jest kluczowa dla efektywnego radioznakowania biomolekuł stosowanych w diagnostyce i terapii, zwłaszcza nowotworów neuroendokrynnych i innych nowotworów z ekspresją specyficznych receptorów lub antygenów.
aktywność fiolki, aktywność właściwa, chlorek lutetu, efektywność terapeutyczna, ekspresja receptorów, emisja cząstek beta, napromienianie neutronami, nowotwór, nowotwór neuroendokrynny, obrazowanie diagnostyczne, okres półtrwania, prekursor radiofarmaceutyczny, promieniowanie gamma, radionuklid, radioterapia celowana, radioznakowanie, zasięg promieniowania
Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Guzy rakowiakowe to rzadkie nowotwory neuroendokrynne, najczęściej lokalizujące się w przewodzie pokarmowym, charakteryzujące się powolnym wzrostem i występowaniem zespołu rakowiaka u około 10% pacjentów. Objawy zespołu obejmują zaczerwienienie twarzy, biegunkę (nawet do 10 wypróżnień dziennie), świszczący oddech i tachykardię, a w zaawansowanych stadiach mogą pojawić się choroby zastawek serca oraz przełom rakowiaka. Diagnostyka i monitorowanie objawów, takich jak częstotliwość biegunek, epizody flush, parametry życiowe i objawy odwodnienia, są kluczowe, a pielęgniarki onkologiczne odgrywają istotną rolę w edukacji pacjentów, koordynacji opieki oraz wczesnym rozpoznawaniu powikłań. Leczenie obejmuje chirurgię, podawanie analogów somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd), inhibitory syntezy serotoniny (telotristat etyl) oraz interferon-alfa, a także nowoczesne metody, takie jak peptydowa terapia radioizotopowa (PRRT) z lutetem Lu 177 oraz terapie ukierunkowane na wątrobę.
analog somatostatyny, badanie echokardiograficzne, chemoembolizacja, chirurgia cytoredukcyjna, choroba zastawki serca, embolizacja tętnicy wątrobowej, guz rakowiakowy, inhibitor syntezy serotoniny, interferon alfa, kardiomiopatia rakowiakowa, komórka neuroendokrynna, lanreotyd, napadowe zaczerwienienie skóry, niedobór witamin, niewydolność serca, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk naczynioruchowy, oktreotyd, peptydowa terapia radioizotopowa, PRRT, przełom rakowiaka, świszczący oddech, telotristat etyl, wyrostek robaczkowy, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Interakcje leku – Everolimus Synthon 10 mg

Ewerolimus jest substratem CYP3A4 oraz glikoproteiny P (PgP) i jednocześnie umiarkowanym inhibitorem tych układów, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych. Silne inhibitory CYP3A4/PgP, takie jak ketokonazol, mogą zwiększyć AUC ewerolimusu nawet 15,3-krotnie i Cmax 4,1-krotnie, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania. Z kolei induktory CYP3A4/PgP, np. ryfampicyna, mogą obniżyć AUC o 63%, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności terapeutycznej. Ewerolimus może także zwiększać biodostępność doustnych substratów CYP3A4, jak midazolam (wzrost Cmax o 25% i AUC o 30%), co wynika z hamowania jelitowej aktywności CYP3A4. Współpodawanie z inhibitorami ACE zwiększa ryzyko obrzęku naczynioruchowego, a terapia ewerolimusem wymaga unikania żywych szczepionek ze względu na obniżoną odpowiedź immunologiczną.
amprenawir, cyklosporyna, CYP2E1, dehydrogenaza alkoholowa, deksametazon, diltiazem, dronedaron, dur brzuszny, działanie immunosupresyjne, dziurawiec, efawirenz, eksemestan, erytromycyna, ewerolimus, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, imatinib, induktory CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, nefazodon, newirapina, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź immunologiczna, oktreotyd, posakonazol, ramipryl, ryfampicyna, substrat CYP3A4, szczepionka BCG, szczepionka przeciw żółtej febrze, telitromycyna, werapamil, worikonazol, żywa szczepionka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pamyl 20 mg 20 mg

Przeprowadzone badania przedkliniczne pantoprazolu wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Dwuletnie badania rakotwórczości u szczurów ujawniły nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki płaskonabłonkowe żołądka, co wiązano z hipergastrynemią indukowaną długotrwałym podawaniem wysokich dawek. Dodatkowo zaobserwowano wzrost liczby guzów wątroby u szczurów i samic myszy, wynikający z intensywnego metabolizmu wątrobowego pantoprazolu. Przy dawkach 200 mg/kg u szczurów odnotowano nieznaczny wzrost zmian nowotworowych w tarczycy, powiązany z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny, jednak nie przewiduje się tego efektu klinicznie przy standardowych dawkach stosowanych u ludzi.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, działanie teratogenne, gastryna, guz wątroby, hipergastrynemia, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, płodność, pochodna benzoimidazolu, przenikanie łożyskowe, rakowiak żołądka, toksyczność u potomstwa, tyroksyna, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pantoprazole Genoptim 40 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pantoprazolu obejmowały testy farmakologiczne, toksyczności po wielokrotnym podaniu, genotoksyczności oraz wpływu na rozrodczość i rozwój płodu. Wyniki nie wykazały istotnego ryzyka dla człowieka przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Dwuletnie badania na szczurach ujawniły nowotwory neuroendokrynne i brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, związane z podwyższonym stężeniem gastryny w surowicy podczas długotrwałego leczenia dużymi dawkami (do 200 mg/kg mc.). Zaobserwowano także zwiększoną częstość guzów wątroby u szczurów i samic myszy, co przypisano specyficznemu metabolizmowi wątrobowemu tych gatunków, oraz niewielki wzrost nowotworów tarczycy u szczurów, powiązany z zaburzeniami metabolizmu tyroksyny. Ze względu na znacznie niższe dawki stosowane klinicznie, ryzyko u ludzi jest minimalne.
bariera łożyskowa, brodawczak komórek nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, fetotoksyczność, gastryna w surowicy krwi, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, inhibitor pompy protonowej, krążenie płodowe, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, podstawiony benzimidazol, rakowiak żołądka, supresja wydzielania kwasu żołądkowego, toksyczność po wielokrotnym podaniu, trzeci trymestr ciąży, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Diagnostyka i diagnoza

Zespół rakowiczy (Carcinoid syndrome) to zespół objawów wynikających z wydzielania substancji bioaktywnych przez nowotwory neuroendokrynne (NET), najczęściej z jelita cienkiego, szczególnie przy przerzutach do wątroby. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej objawów takich jak napadowe zaczerwienienie skóry (flush), biegunka, skurcze oskrzeli, bóle brzucha oraz objawy niewydolności zastawek prawej połowy serca. Kluczowe badania biochemiczne to oznaczenie dobowej zbiórki moczu na 5-HIAA, gdzie wartość >25 mg/dobę jest diagnostyczna, oraz oznaczenie chromograniny A (CgA) w surowicy z wartością odcięcia 84-87 U/L. Dodatkowo, NT-proBNP z wartością odcięcia 260 pg/ml służy do wykrywania choroby sercowej związanej z zespołem rakowiczym, wykazując czułość 92% i swoistość 91%. Diagnostyka obrazowa obejmuje wielofazową tomografię komputerową (TK), rezonans magnetyczny (MRI), scyntygrafię receptorów somatostatynowych (OctreoScan) oraz PET-CT z Ga-68 dotatate, który cechuje się czułością >90% i swoistością >90%.
badanie histopatologiczne, biegunka, bronchoskopia, choroba zapalna jelit, chromogranina A, echokardiografia, endoskopia kapsułkowa, endoskopia przewodu pokarmowego, endoskopowa ultrasonografia, glukonian wapnia, guz rakowiak, inhibitor pompy protonowej, katecholamina, kwas 5-hydroksyindolooctowy, metajodobenzylguanidyna, napadowe zaczerwienienie skóry, neurokinina A, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewydolność zastawki, noradrenalina, nowotwór neuroendokrynny, NT-proBNP, pozytonowa tomografia emisyjna, przełom rakowiczy, przerzut do wątroby, reakcja alergiczna, rezonans magnetyczny, scyntygrafia receptorów somatostatynowych, serotonina, skurcz oskrzeli, substancja P, test prowokacyjny, tomografia komputerowa, zanikowe zapalenie żołądka, zespół jelita drażliwego, zespół rakowiczy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gastrostad 20 mg

Wyniki badań przedklinicznych pantoprazolu, substancji czynnej leku Gastrostad, wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa w standardowych testach farmakologicznych, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności. Badania nie wykazały istotnego ryzyka dla człowieka, a potencjał teratogenny i wpływ na płodność były negatywne. W dawkach przekraczających 5 mg/kg mc./dobę zaobserwowano opóźnienie kostnienia u szczurów oraz zwiększone przenikanie pantoprazolu przez barierę łożyskową w zaawansowanej ciąży, co skutkowało podwyższonym stężeniem leku u płodu przed porodem.
bariera łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, działanie teratogenne, gastryna, genotoksyczność, guz wątroby, hipergastrynemia, inhibitor pompy protonowej, kostnienie, krążenie płodowe, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, pochodna benzoimidazolu, rakotwórczość, rakowiak żołądka, substancja czynna, tyroksyna, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Anesteloc Max 20 mg

Dane przedkliniczne dotyczące pantoprazolu, uzyskane w badaniach farmakologicznych bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności, nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka przy stosowaniu leku Anesteloc Max. W dwuletnich badaniach rakotwórczości na szczurach zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano z hipergastrynemią indukowaną przez wysokie dawki pantoprazolu. Dodatkowo, w jednym badaniu odnotowano guzy wątroby u szczurów oraz u samic myszy, co przypisano szybkiemu metabolizmowi leku w wątrobie. Przy dawce 200 mg/kg mc. u szczurów stwierdzono niewielkie zwiększenie częstości nowotworów tarczycy, związane ze zmianami metabolizmu tyroksyny. Ze względu na znacznie niższe dawki stosowane u ludzi, nie przewiduje się istotnych działań niepożądanych w obrębie tarczycy.
badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, bariera łożyskowa, brodawczak komórek nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, gastryna, genotoksyczność, guz wątroby, hipergastrynemia, krążenie płodowe, niska masa ciała, nowotwór neuroendokrynny, płodność, rakowiak żołądka, śmiertelność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tyroksyna, wzrost kości, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Paraganglioma – Etiologia i przyczyny

Paraganglioma to rzadki nowotwór neuroendokrynny wywodzący się z komórek chromochłonnych układu współczulnego lub przywspółczulnego, często lokalizujący się w obrębie głowy i szyi. Etiologia obejmuje mutacje genetyczne, zwłaszcza w genach kodujących podjednostki kompleksu dehydrogenazy bursztynianowej (SDHA, SDHB, SDHC, SDHD, SDHAF2), które występują u 30-50% pacjentów i są związane z dziedzicznym podłożem choroby. Mutacje SDHB wiążą się z wyższym ryzykiem złośliwego przebiegu i przerzutów, natomiast SDHD często odpowiada za paraganglioma głowy i szyi z imprintingiem matczynym. Inne geny zaangażowane to TMEM127, MAX, KIF1B, FH, MDH2, VHL, RET i NF1. Paraganglioma może występować w ramach zespołów genetycznych, takich jak MEN2, choroba von Hippel-Lindau, neurofibromatoza typu 1, dziedziczne zespoły PGL oraz rzadkie zespoły Carneya. Patofizjologia opiera się na stanie pseudohipoksji, gdzie gromadzenie bursztynianu prowadzi do stabilizacji czynnika indukowanego hipoksją (HIF) i aktywacji angiogenezy (m.in. VEGF).
choroba von Hippel-Lindau, czynnik indukowany hipoksją, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dehydrogenaza bursztynianowa, diada Carneya-Stratakisa, dziedziczny zespół paraganglioma, guz stromalny przewodu pokarmowego, hydroksylaza prolilowa, komórka chromochłonna, łańcuch oddechowy mitochondriów, mutacja germinalna, mutacja somatyczna, neurofibromatoza typu 1, nowotwór neuroendokrynny, paraganglioma, paraganglioma przerzutowe, pheochromocytoma, szlak hipoksji, triada Carneya, układ przywspółczulny, układ współczulny, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nolpaza 40 mg tabletki dojelitowe 40 mg

Przedkliniczne badania pantoprazolu, obejmujące farmakologię, toksyczność po wielokrotnym podaniu, genotoksyczność oraz wpływ na reprodukcję, nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi przy stosowaniu terapeutycznym. W dwuletnich badaniach rakotwórczości u szczurów zaobserwowano nowotwory neuroendokrynne oraz brodawczaki nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiąże się z podwyższonym stężeniem gastryny w surowicy. Dodatkowo, u szczurów i myszy odnotowano zwiększoną częstość guzów wątroby, a u szczurów poddanych dawce 200 mg/kg – niewielkie zwiększenie nowotworów tarczycy, co jest efektem zmian metabolizmu tyroksyny. Ze względu na znacznie niższe dawki stosowane u ludzi, ryzyko kliniczne jest minimalne.
badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, benzoimidazol, brodawczak nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, gastryna w surowicy, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, populacja pediatryczna, potencjał genotoksyczny, rakowiak żołądka, stężenie pantoprazolu, tabletka dojelitowa, toksyczność potomstwa, toksyczność wielokrotnego podania, wzrost kostny, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Epidemiologia

Zespół rakowiczy (carcinoid syndrome) jest klinicznym efektem działania hormonów i substancji wazoaktywnych wydzielanych przez nowotwory neuroendokrynne (NET), najczęściej z przerzutami do wątroby. Częstość występowania zespołu szacuje się na 0,27-2 przypadki na 100 000 osób rocznie, przy czym około 10-20% pacjentów z NET rozwija ten zespół. Najczęściej dotyczy to guzów jelita cienkiego (40%), układu oddechowego (13%) oraz kątnicy i wyrostka robaczkowego (25%). Średni wiek diagnozy wynosi około 60,9 lat, z nieznaczną przewagą kobiet, szczególnie w przypadku guzów trzustki i przewodu pokarmowego. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, biochemicznej (m.in. oznaczenie 5-HIAA w osoczu, NT-proBNP, chromograniny A) oraz obrazowej (TK, MRI, PET z 68Ga-DOTATATE/DOTATOC/Cu64-DOTATATE). Choroba rakowiakowa serca (CHD) występuje u 19-60% pacjentów z zespołem rakowiczym i jest głównym czynnikiem pogarszającym rokowanie, z 3-letnim przeżyciem na poziomie 31% w porównaniu do 68% u pacjentów bez zajęcia serca.
chromogranina A, czynnik wzrostu fibroblastów, endoskopowa resekcja, ewerolimus, guz karcinoidalny, guz neuroendokrynny, kwas 5-hydroksyindolooctowy, N-końcowy propeptyd natriuretyczny typu B, nowotwór neuroendokrynny, obrazowanie receptorów somatostatynowych, przerzut do wątroby, przewód pokarmowy, przezklatkowe badanie echokardiograficzne, rakowiak oskrzela, receptor somatostatynowy, rezonans magnetyczny, substancja wazoaktywna, tomografia komputerowa, transformujący czynnik wzrostu, zespół rakowiczy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Panzol 20 mg

Przedkliniczne badania pantoprazolu, substancji czynnej preparatu Panzol, wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych, toksykologicznych i genotoksycznych przy dawkach terapeutycznych. Dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach i myszach ujawniły nowotwory neuroendokrynne żołądka, brodawczaki nabłonka płaskiego oraz guzy wątroby i tarczycy przy wysokich dawkach (do 200 mg/kg masy ciała), co wiązano z mechanizmami specyficznymi gatunkowo, takimi jak hiperplazja wywołana wzrostem stężenia gastryny i zmiany metabolizmu tyroksyny. W związku z dużo niższymi dawkami stosowanymi klinicznie u ludzi, ryzyko tych zmian nowotworowych jest minimalne i nieprzewidywane.
badanie rakotwórczości, bezpieczeństwo farmakologiczne, brodawczak nabłonka płaskiego, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, gastryna w surowicy krwi, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, podstawiony benzoimidazol, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, stężenie maksymalne, stężenie u płodu, toksyczność u potomstwa, zaburzenie płodności, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne – Epidemiologia

Guzy neuroendokrynne (NET) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek neuroendokrynnych, charakteryzujących się zdolnością do syntezy i wydzielania monoamin. Epidemiologicznie obserwuje się istotny wzrost zachorowalności na NET na całym świecie, ze standaryzowaną według wieku zapadalnością w USA wzrastającą z 4,90/100 000 w 2000 roku do 8,19/100 000 w 2018 roku (roczna zmiana procentowa 3,40%). W Europie, Azji i innych regionach również notuje się wzrost, np. w Polsce roczna zachorowalność wynosi 5,86/100 000. Najczęstszą lokalizacją są guzy żołądkowo-jelitowo-trzustkowe (GEP-NET), stanowiące około 70% wszystkich NET, z regionalnymi różnicami w dystrybucji anatomicznej. Średni wiek diagnozy to około 60 lat, z przewagą mężczyzn w niektórych populacjach i różnicami rasowymi w częstości występowania i rokowaniu. Wzrost zachorowalności przypisuje się m.in. lepszej diagnostyce obrazowej (CT, MRI, PET), zwiększonemu wykorzystaniu endoskopii oraz poprawie klasyfikacji histopatologicznej.
appendektomia, baza SEER, czujne oczekiwanie, gastroskopia, GEP-NET, grading, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny trzustki, guz neuroendokrynny żołądka, guz neuroendokrynny żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, indeks Ki67, inwazja naczyń limfatycznych, komórka neuroendokrynna, nowotwór neuroendokrynny, pNET, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut do węzłów chłonnych, rezonans magnetyczny, stopień zróżnicowania guza, tomografia komputerowa
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Panprazox 40 mg

Dane przedkliniczne dotyczące pantoprazolu (Panprazox) wskazują na brak istotnego ryzyka toksykologicznego i genotoksycznego u ludzi, potwierdzając akceptowalny profil bezpieczeństwa substancji czynnej. Dwuletnie badania rakotwórczości u gryzoni wykazały występowanie nowotworów neuroendokrynnych żołądka, brodawczaków nabłonka płaskiego przedżołądka oraz nowotworów wątroby i tarczycy u szczurów, a także zwiększenie liczby nowotworów wątroby u samic myszy. Zmiany te były związane z mechanizmami specyficznymi dla gryzoni, takimi jak wzrost stężenia gastryny w surowicy, intensywny metabolizm wątrobowy oraz zmiany w metabolizmie tyroksyny, co ogranicza ich znaczenie kliniczne przy stosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi (np. 200 mg/kg u szczurów).
Badania reprodukcyjne wykazały niewielką fetotoksyczność przy dawkach powyżej 5 mg/kg, bez wpływu na płodność i teratogenność. Przenikanie pantoprazolu przez łożysko u szczurów wzrasta w zaawansowanej ciąży, co skutkuje podwyższonym stężeniem leku u płodu przed porodem. Ze względu na znacznie niższe dawki stosowane klinicznie oraz różnice międzygatunkowe w metabolizmie i fizjologii, obserwowane zmiany nowotworowe u gryzoni nie przekładają się na istotne ryzyko u pacjentów. Konwencjonalne badania farmakologiczne i genotoksyczności potwierdzają bezpieczeństwo pantoprazolu w zastosowaniach terapeutycznych.
badanie farmakologiczne, brodawczak nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, fetotoksyczność, gastryna w surowicy, genotoksyczność, metabolizm leku, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór tarczycy, nowotwór wątroby, pantoprazol, pochodna benzoimidazolu, potencjał rakotwórczy, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, teratogenność, test genotoksyczności, tyroksyna
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nolpaza 20 mg tabletki dojelitowe 20 mg

Dane przedkliniczne pantoprazolu, substancji czynnej Nolpazy 20 mg, obejmują szeroki zakres badań bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz wpływu na rozrodczość. Długoterminowe badania na szczurach wykazały rozwój nowotworów neuroendokrynnych oraz brodawczaków nabłonka płaskiego w przedżołądku, co wiązano ze znacznym wzrostem stężenia gastryny w surowicy. Zaobserwowano także zwiększoną częstość guzów wątroby u szczurów i samic myszy oraz niewielki wzrost nowotworów tarczycy u szczurów przy dawce 200 mg/kg, co przypisano wpływowi na metabolizm tyroksyny. W badaniach rozrodczości u szczurów odnotowano toksyczność potomstwa przy ekspozycji odpowiadającej około dwukrotności ekspozycji klinicznej u ludzi, objawiającą się zwiększoną śmiertelnością, niższą masą ciała i zmniejszonym wzrostem kości, jednak efekty te ustępowały po okresie rekonwalescencji. Nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność ani działania teratogennego, a przenikanie przez łożysko wzrastało w zaawansowanej ciąży.
badanie genotoksyczności, bariera łożyskowa, bezpieczeństwo farmakologiczne, brodawczak komórek nabłonka płaskiego, dawka terapeutyczna, ekspozycja na lek, gruczoł tarczowy, guz wątroby, metabolizm tyroksyny, metabolizm wątrobowy, nowotwór neuroendokrynny, pantoprazol, podstawiony benzoimidazol, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, przenikanie przez łożysko, rakowiak żołądka, rozwój kości, stężenie gastryny, substancja czynna, tabletka dojelitowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wpływ na rozrodczość, zmiana nowotworowa tarczycy
Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory nosa i zatok przynosowych – Etiologia i przyczyny

Nowotwory nosa i zatok przynosowych stanowią 3-5% wszystkich nowotworów głowy i szyi, a ich etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca mutacje DNA komórek nabłonka jamy nosowej i zatok. Kluczowymi czynnikami ryzyka są ekspozycja zawodowa na kancerogeny takie jak pył drzewny (zwiększający ryzyko raka płaskonabłonkowego 21-krotnie, a gruczolakoraka aż 874-krotnie), pył skórzany, związki niklu i chromu, formaldehyd, opary klejów, izopropanol, promieniowanie Rad 226 i 228 oraz gaz musztardowy. Palenie tytoniu podwaja ryzyko rozwoju nowotworów nosa, szczególnie raka płaskonabłonkowego, a ryzyko to maleje po długotrwałym zaprzestaniu palenia. Spożycie alkoholu również koreluje z ryzykiem, zwłaszcza przy jednoczesnym paleniu. Zakażenia wirusowe, zwłaszcza HPV-16 (obecny w około 30% przypadków) i EBV, odgrywają istotną rolę w patogenezie, szczególnie w transformacji brodawczaków odwróconych i niektórych nowotworów zatok.
brodawczak odwrócony, chłoniak, chrzęstniakomięsak, czerniak śluzówki, czynnik rakotwórczy, esthesioneuroblastoma, formaldehyd, gruczolakorak, HPV-16, izopropanol, komórka nowotworowa, kostniak, mięsak, mięśniakomięsak prążkowany, naczyniak, nerwiak węchowy, nowotwór głowy i szyi, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór nosa i zatok przynosowych, palenie tytoniu, polip nosa, przerzut, pył drzewny, pył skórzany, rak gruczołowo-torbielowaty, rak nosogardła, rak płaskonabłonkowy, siatkówczak, śmierć komórkowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus Epsteina-Barr, zmiana w DNA