Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (men 2)
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (MEN 2) to autosomalnie dominujący zespół nowotworów neuroendokrynnych, obejmujący podtypy MEN 2A i MEN 2B, w którym kluczowym czynnikiem rokowniczym jest rak rdzeniasty tarczycy (MTC). Agresywność MTC zależy od mutacji genu RET, z MEN 2B charakteryzującym się najbardziej agresywną postacią, a FMTC – najmniej agresywną. Istotne czynniki prognostyczne to typ mutacji RET, poziomy kalcytoniny przed i po operacji, stopień zaawansowania TNM, wiek w momencie diagnozy oraz czas podwojenia kalcytoniny i CEA. Wskaźniki 5- i 10-letniego przeżycia w MEN 2A wynoszą około 90% i 75%. Profilaktyczna tyroidektomia, wykonywana w okresie niemowlęcym u mutacji wysokiego ryzyka lub do 5. roku życia u dzieci z mutacją RET, znacząco poprawia rokowanie, zwłaszcza przy wczesnej diagnozie i wdrożeniu leczenia.
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (MEN 2) – Rokowanie (przewidywanie wyniku)
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (MEN 2) to autosomalnie dominujący zespół nowotworów neuroendokrynnych, obejmujący podtypy MEN 2A i MEN 2B. Rokowanie pacjentów z MEN 2 zależy od wielu czynników, w tym od wariantu genetycznego, wieku diagnozy, momentu wdrożenia leczenia oraz obecności przerzutów. 12
Czynniki prognostyczne w MEN 2
Głównym czynnikiem wpływającym na rokowanie pacjentów z MEN 2 jest rak rdzeniasty tarczycy (MTC), który stanowi główną przyczynę śmiertelności w tym zespole. Agresywność MTC jest zmienna i zależy od genotypu, przy czym MTC związany z MEN 2B jest najbardziej agresywny, podczas gdy rodzinny rak rdzeniasty tarczycy (FMTC) występujący bez innych nowotworów endokrynnych charakteryzuje się najmniejszą agresywnością. 13
Kluczowe czynniki prognostyczne w MEN 2 obejmują:
- Typ mutacji genu RET – determinuje agresywność MTC i wpływa na moment wykonania profilaktycznej tyroidektomii
- Poziomy kalcytoniny przed i po operacji – predykcyjne dla wielkości guza i normalizacji pooperacyjnej
- Stopień zaawansowania TNM raka rdzeniastego tarczycy
- Wiek w momencie diagnozy i leczenia
- Czas podwojenia stężenia kalcytoniny i antygenu karcynoembrionalnego (CEA)
Wskaźniki przeżycia w MEN 2
Wskaźniki 5-letniego i 10-letniego przeżycia pacjentów z MTC w przebiegu MEN 2A wynoszą odpowiednio około 90% i 75%. Rokowanie uległo znacznej poprawie u pacjentów diagnozowanych i leczonych w młodym wieku dzięki predykcyjnym testom genetycznym. 32
Profilaktyczna tyroidektomia wykonywana w odpowiednim wieku znacząco zmniejsza ryzyko przetrwałej lub nawracającej choroby. U pacjentów z mutacjami wysokiego ryzyka w genie RET wskazane jest wykonanie profilaktycznej tyroidektomii w okresie niemowlęcym, natomiast u dzieci z identyfikowalną mutacją RET – do 5. roku życia. 36
Wpływ wczesnej diagnozy na rokowanie
Wczesna diagnoza MEN 2 dramatycznie poprawia rokowanie. Dla pacjentów zdiagnozowanych w wieku umożliwiającym odpowiednie leczenie profilaktyczne (1 rok w MEN 2B i zwykle 5 lat w MEN 2A) oraz wczesne wdrożenie regularnego monitorowania rokowanie jest znacznie lepsze. 78
Jednak według badań przeprowadzonych przez organizację AMEND, średni czas do postawienia diagnozy wynosi 4 lata, co odzwierciedla opóźnienia diagnostyczne typowe dla chorób rzadkich i może negatywnie wpływać na rokowanie. 7
Rokowanie dotyczące guzów chromochłonnych w MEN 2
Guzy chromochłonne (pheochromocytoma) występują u około 50% pacjentów z MEN 2 do momentu osiągnięcia wieku 30 lat, jednak częstość występowania różni się w różnych rodzinach. Ryzyko złośliwości jest niskie i wynosi około 5%. 3
Wczesne wykrycie tych guzów może zapobiec przełomowi nadciśnieniowemu, który stanowi istotne ryzyko śmiertelności, szczególnie w czasie ciąży. Jednak po rozpoznaniu, rokowanie po adrenalektomii znacznie się poprawiło od czasu wprowadzenia alfa-blokady do przygotowania przedoperacyjnego. 23
Czynniki pogarszające rokowanie
Mimo postępów w leczeniu, nadal istnieją czynniki, które mogą negatywnie wpływać na rokowanie w MEN 2:
- Przerzutowy rak rdzeniasty tarczycy
- Zwłóknienie nerwiakowate (ganglioneuromatosis) w MEN 2B
- Opóźnienie diagnozy i leczenia
- Operacje przeprowadzane poza ośrodkami eksperckimi lub przez chirurgów o małym doświadczeniu
- Brak regularnego monitorowania biochemicznego i radiologicznego
Wpływ jakości życia na rokowanie
Diagnoza przewlekłego, złożonego zespołu, takiego jak MEN 2, może negatywnie wpływać na jakość życia i dobrostan psychologiczny pacjentów. Wpływ emocjonalny diagnozy zależy od różnych czynników, w tym:
- Obecności lub braku objawów
- Doświadczeń innych członków rodziny z chorobą
- Wieku pacjenta
- Wpływów kulturowych i postaw
- Zdolności pracowników służby zdrowia do odpowiedniego przekazania informacji o diagnozie
Aspekty psychospołeczne mogą wpływać zarówno na przebieg choroby, jak i na przestrzeganie zaleceń dotyczących regularnego monitorowania, co może pośrednio oddziaływać na rokowanie długoterminowe. 17
Znaczenie regularnego monitorowania
Istniejąca diagnoza genetyczna MEN 2 zapewnia wdrożenie regularnego, skutecznego monitorowania biochemicznego i radiologicznego, co przyspiesza wczesną diagnozę nowotworów i poprawia rokowanie. Wczesne leczenie raka rdzeniastego tarczycy może zapobiec zgonom, a staranne monitorowanie w kierunku guzów chromochłonnych zmniejsza ryzyko epizodów nadciśnieniowych. 73
Podsumowując, kliniczne postępy w diagnostyce i leczeniu od czasu opracowania testu genetycznego dla MEN 2, wraz z dostosowaną do wieku, prowadzoną genotypowo profilaktyczną resekcją tarczycy, znacząco poprawiły ogólne rokowanie u pacjentów diagnozowanych we wczesnym okresie życia. 8
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Patient quality of life and prognosis in multiple endocrine neoplasia type 2 – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29066504/
Multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN2) refers to the autosomal-dominant neuroendocrine tumour syndromes, MEN type 2A (MEN2A) and MEN type 2B (MEN2B). […] The aggressiveness of MTC is variable according to genotype, and although it is still the major cause of mortality in both conditions, prognosis has improved dramatically in those diagnosed and treated at a young age thanks to predictive genetic testing. […] Nevertheless, metastatic MTC, ganglioneuromatosis and a variety of other negative clinical and psychosocial impacts on quality of life and/or prognosis in MEN2 persist.
- #2 Patient quality of life and prognosis in multiple endocrine neoplasia type 2 in: Endocrine-Related Cancer Volume 25 Issue 2 (2018)https://erc.bioscientifica.com/view/journals/erc/25/2/ERC-17-0335.xml
Multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN2) refers to the autosomal-dominant neuroendocrine tumour syndromes, MEN type 2A (MEN2A) and MEN type 2B (MEN2B). The aggressiveness of MTC is variable according to genotype, and although it is still the major cause of mortality in both conditions, prognosis has improved dramatically in those diagnosed and treated at a young age thanks to predictive genetic testing. […] Nevertheless, metastatic MTC, ganglioneuromatosis and a variety of other negative clinical and psychosocial impacts on quality of life and/or prognosis in MEN2 persist. […] The risk of mortality from undiagnosed phaeochromocytoma is well documented, and of particular significance in pregnancy. […] However, once diagnosed, prognosis from adrenalectomy has dramatically improved since the introduction of alpha-blockade to the pre-operative preparation.
- #3 Multiple Endocrine Neoplasia Type 2 (MEN2): Practice Essentials, Pathophysiology, Etiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/123447-overview
Early treatment of medullary thyroid carcinoma (MTC) can prevent death, and careful monitoring for pheochromocytomas can decrease the chance of hypertensive episodes. […] The prognosis in patients with MTC varies in part with the disease stage at the time of diagnosis. In addition, MTC associated with MEN2B is the most aggressive, whereas FMTC in the absence of other endocrine malignancies is the least aggressive. […] Because the penetrance of MTC is nearly 100%, prophylactic thyroidectomy in infancy is indicated for patients with high-risk RET mutations or by age 5 years in children with an identifiable RET mutation. […] The 5- and 10-year survival rates in patients with MTC and MEN 2A are approximately 90% and 75%, respectively. […] These benign tumors of the adrenal medulla occur in 50% of patients with MEN2 by the time they are in their late 30s; however, prevalence varies in different families. […] The earliest possible detection of these tumors can prevent a hypertensive crisis. The risk of malignancy is low (5%).
- #4 Multiple Endocrine Neoplasia-Type 2 | SpringerLinkhttps://link.springer.com/10.1007/978-3-319-89497-3_9
Multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN2) is diagnosed in 25% of all cases of medullary thyroid cancer (MTC). […] The type of mutation of the RET gene, the levels of pre- and postoperative calcitonin, and the TNM stage of the MTC allow to define the proper timing and extent of the surgical intervention, the prognosis of the disease, and the frequency and type of surveillance necessary. […] Prognostic factors of disease-free survival after thyroidectomy in 170 young patients with a RET germline mutation: a multicenter study of the Groupe Francais d’Etude des Tumeurs endocrines. […] Preoperative calcitonin levels are predictive of tumor size and postoperative calcitonin normalization in medullary thyroid carcinoma. […] Risk profile of the RET A883F germline mutation: an international collaborative study.
- #5 Multiple Endocrine Neoplasia-Type 2 | SpringerLinkhttps://link.springer.com/10.1007/978-3-319-89497-3_9
Calcitonin and carcinoembryonic antigen doubling times as prognostic factors in medullary thyroid carcinoma: a structured meta-analysis. […] Importance of gender-specific calcitonin thresholds in screening for occult sporadic medullary thyroid cancer. […] Integration of a postoperative calcitonin measurement into an anatomical staging system improves initial risk stratification in medullary thyroid cancer.
- #6 Genetics of Endocrine and Neuroendocrine Neoplasias (PDQ®) – NCIhttps://www.cancer.gov/types/thyroid/hp/medullary-thyroid-genetics-pdq
Multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN2) is caused by pathogenic variants in the RET gene. The endocrine disorders observed in MEN2 include medullary thyroid cancer and its precursor, C-cell hyperplasia (referred to as C-cell neoplasia or C-cell carcinoma in situ in more recent publications); pheochromocytoma; and parathyroid adenomas and/or hyperplasia. […] The decision to operate on PHEOs in MEN2 is based on hormonal hypersecretion and symptomatology. Treatment of MTC consists of surgical removal of the entire thyroid gland, including the posterior capsule, and central lymph node dissection. In addition, risk-reducing thyroidectomy has been shown to reduce the subsequent incidence of persistent or recurrent disease in MEN2 patients who had thyroidectomy earlier in life. […] Indicators of a poor MEN1 prognosis include elevated fasting serum gastrin, the presence of functional hormonal syndromes, liver or distant metastases, aggressive duodenopancreatic NET growth, large duodenopancreatic NET size, or the need for multiple parathyroidectomies. […] The most common cause of non-MEN1 related death in this patient cohort is from cardiovascular disease.
- #7 Patient quality of life and prognosis in multiple endocrine neoplasia type 2 in: Endocrine-Related Cancer Volume 25 Issue 2 (2018)https://erc.bioscientifica.com/view/journals/erc/25/2/ERC-17-0335.xml
Despite all these advances, it is almost inevitable that diagnosis of a chronic complex syndrome like MEN2 will impact negatively on an individual’s quality of life, and psychological wellbeing. […] The prognosis for those diagnosed at an age that allows for appropriate prophylactic treatment (1 year in MEN2B and commonly 5 years in MEN2A) and early instigation of regular monitoring is therefore greatly improved. […] An existing genetic diagnosis of MEN2 ensures the implementation of regular effective biochemical and radiological monitoring for these tumours to expedite early diagnosis and to improve prognosis. […] Overall, the average time to diagnosis in AMEND’s patient population is 4 years, reflecting other studies in rare diseases. […] The emotional impact of diagnosis depends upon a variety of factors, including the presence or absence of symptoms, other family members’ experiences of the condition, the patient’s age, cultural influences and attitudes and the capacity of healthcare professionals to break the news of the diagnosis appropriately.
- #8 Patient quality of life and prognosis in multiple endocrine neoplasia type 2 in: Endocrine-Related Cancer Volume 25 Issue 2 (2018)https://erc.bioscientifica.com/view/journals/erc/25/2/ERC-17-0335.xml
Clinically, there have been great improvements in diagnosis and treatment since the development of the gene test for MEN2, with age-appropriate, genotype-led prophylactic thyroid resection improving overall prognosis in patients diagnosed early in life. […] Nevertheless, there is no room for complacency since these improvements in risk are still subject to diminishment when diagnosis is delayed and surgery is conducted outside of expert centres and by low-volume surgeons.