eozynofilowe zapalenie wątroby
Eozynofilowe zapalenie wątroby (EZW) to rzadka choroba charakteryzująca się naciekiem eozynofilowym miąższu wątroby, połączonym z różnego stopnia uszkodzeniem hepatocytów. Schorzenie to zostało po raz pierwszy opisane w 1975 roku i należy do grupy chorób eozynofilowych przewodu pokarmowego.
Etiologia EZW pozostaje w większości przypadków niejasna, jednak może być związana z reakcjami nadwrażliwości na leki (m.in. antybiotyki, leki przeciwbólowe, przeciwdrgawkowe), infekcjami pasożytniczymi, autoimmunologicznymi chorobami wątroby, nowotworami czy chorobami układowymi tkanki łącznej. U części pacjentów obserwuje się współwystępowanie innych chorób eozynofilowych, takich jak eozynofilowe zapalenie przełyku czy zespół hipereozynofilowy.
Objawy kliniczne są niespecyficzne i obejmują ból brzucha, gorączkę, żółtaczkę, powiększenie wątroby oraz świąd skóry. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczna jest eozynofilia obwodowa (>500 komórek/μl), podwyższone wartości enzymów wątrobowych oraz niekiedy hiperbilirubinemia. Rozpoznanie wymaga wykonania biopsji wątroby, w której stwierdza się nacieki eozynofilowe w przestrzeniach wrotnych i/lub zrazikach wątrobowych.
Leczenie EZW jest ukierunkowane na eliminację czynnika wywołującego (odstawienie leku, leczenie przeciwpasożytnicze) oraz stosowanie glikokortykosteroidów, które zazwyczaj prowadzą do szybkiej poprawy klinicznej i normalizacji parametrów laboratoryjnych. Rokowanie jest na ogół dobre, choć opisywano przypadki progresji do włóknienia wątroby przy braku odpowiedniej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksamfetamina – Działania niepożądane
Deksamfetamina, będąca aktywnym metabolitem lisdeksamfetaminy dimezylanu, jest stosowana w terapii zaburzeń psychicznych, jednak jej profil bezpieczeństwa wymaga szczególnej uwagi ze względu na szerokie spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz utratę masy ciała, co występuje u ≥10% pacjentów niezależnie od wieku. Zaburzenia psychiczne, takie jak bezsenność (≥1/10), lęk, depresja, pobudzenie, a także rzadsze epizody psychotyczne i maniakalne, są istotnym aspektem terapii. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego obejmują bóle głowy (bardzo często u młodzieży i dorosłych), zawroty głowy, drżenia oraz potencjalnie niebezpieczne drgawki (niezbyt często). Układ sercowo-naczyniowy może reagować tachykardią, kołataniami serca, wydłużeniem odstępu QTc oraz rzadką kardiomiopatią, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca. Ponadto, częstość występowania działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego, takich jak suchość w jamie ustnej (bardzo często), biegunka, zaparcia, nudności i wymioty, może prowadzić do pogorszenia stanu odżywienia, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, u których obserwuje się również spowolnienie wzrostu i przyrostu masy ciała.
arytmia, bezsenność, ból głowy, bruksizm, drgawki, duszność, dysfunkcja seksualna, dyskineza, działanie anorektyczne, Elvanse, eozynofilowe zapalenie wątroby, halucynacje, kardiomiopatia, kołatanie serca, lisdeksamfetamina dimezylan, mania, midriaza, nadwrażliwość, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obniżone libido, psychoza, reakcja anafilaktyczna, stan maniakalny, suchość jamy ustnej, tachykardia, tiki nerwowe, utrata masy ciała, zaburzenia lękowe, zaburzenia psychiczne, zespół odstawienny, zespół wydłużonego QT - Leksykon substancji czynnych
Lisdeksamfetamina – Działania niepożądane
Lisdeksamfetamina dimezylan, stosowana w terapii zaburzeń uwagi, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych typowy dla psychostymulantów ośrodkowego układu nerwowego. Do bardzo częstych działań należą zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz utrata masy ciała, występujące u ≥10% pacjentów. Profil bezpieczeństwa uwzględnia także poważne powikłania, takie jak reakcje anafilaktyczne, zaburzenia sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, kołatania serca, wydłużenie QTc, kardiomiopatia), zaburzenia psychiatryczne (epizody psychotyczne, mania, omamy, agresja), drgawki, dyskinezy oraz eozynofilowe zapalenie wątroby. Częstość występowania działań niepożądanych różni się w zależności od grupy wiekowej (dzieci 6-12 lat, młodzież 13-17 lat, dorośli), co wymaga indywidualizacji monitorowania i postępowania terapeutycznego.
bezsenność, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, bruksizm, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, dermatillomania, drgawka, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, eozynofilowe zapalenie wątroby, epizod psychotyczny, kardiomiopatia, kołatanie serca, lisdeksamfetamina dimezylan, mania, nadmierna senność, niepokój, niewyraźne widzenie, nudność, omam, omdlenie, ośrodkowy układ nerwowy, poszerzenie źrenicy, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, suchość jamy ustnej, tik nerwowy, wydłużenie odstępu QTc, wymioty, zaburzenie lękowe, zaburzenie smaku, zaburzenie uwagi, zaparcie, zmniejszenie łaknienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elvanse 40 mg
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla psychostymulantów, z bardzo częstymi objawami takimi jak zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz redukcja masy ciała. W badaniach klinicznych u dzieci (6-12 lat) i młodzieży (13-17 lat) odnotowano dawkozależne zmniejszenie masy ciała: w 4-tygodniowym okresie odpowiednio do 1,1 kg i 2,3 kg, a w długoterminowych obserwacjach (12-24 miesiące) istotne spowolnienie rozwoju fizycznego wyrażone spadkiem wartości centylowych masy ciała nawet o 16,9 punktu. Ponadto, często obserwuje się zaburzenia snu o różnym charakterze (bezsenność ogólna, początkowa, śródsenna, późna), co wymaga dostosowania pory podawania leku. Profil bezpieczeństwa obejmuje także często występujące objawy ze strony układu nerwowego (bóle głowy, zawroty głowy, pobudzenie, niepokój) oraz układu sercowo-naczyniowego (częstoskurcz, kołatania serca), co wskazuje na konieczność regularnego monitorowania tych parametrów.
agresja, aktywność psychoruchowa, bezsenność, bezsenność początkowa, bezsenność późna, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, bruksizm, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, dermatillomania, drgawka, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, działanie niepożądane, eozynofilowe zapalenie wątroby, epizod psychotyczny, euforia, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lek psychostymulujący, lisdeksamfetamina dimezylan, mania, nadmierna senność, nadmierne pocenie, nadwrażliwość, niepokój ruchowy, niewyraźne widzenie, nudność, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omam, omdlenie, pobudzenie, poszerzenie źrenic, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, słowotok, suchość jamy ustnej, tik nerwowy, wydłużenie odstępu QTc, wymioty, zaburzenie smaku, zaparcie, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie łaknienia, zmniejszenie masy ciała, zmniejszenie popędu płciowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elvanse 70 mg
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, wykazuje charakterystyczny dla psychostymulantów profil działań niepożądanych, z bardzo częstymi objawami takimi jak zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz redukcja masy ciała. Szczególnie istotne jest monitorowanie masy ciała u dzieci i młodzieży, gdzie w badaniach klinicznych wykazano zależność dawka-efekt: u dzieci 6-12 lat po 4 tygodniach terapii dawkami 30 mg, 50 mg i 70 mg odnotowano spadek masy ciała odpowiednio o 0,4 kg, 0,9 kg i 1,1 kg, podczas gdy w grupie placebo masa ciała wzrosła o 0,5 kg. Długotrwałe stosowanie (12 miesięcy) wiązało się z obniżeniem średniej wartości centylowej masy ciała o -13,4 u dzieci oraz -6,5 u młodzieży 13-17 lat, a po 24 miesiącach obserwowano spadek centyla o -16,9. U dzieci 4-5 lat po 12 miesiącach terapii dawkami 5-30 mg również stwierdzono istotne obniżenie centyla masy ciała o -17,92.
aktywność psychoruchowa, anoreksja, bezsenność, bezsenność śródsenna, biegunka, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, drgawki, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, eozynofilowe zapalenie wątroby, euforia, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lisdeksamfetamina dimezylan, nadmierna senność, nadwrażliwość, niepokój ruchowy, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pobudzenie psychoruchowe, poszerzenie źrenic, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, słowotok, suchość jamy ustnej, tiki nerwowe, utrata masy ciała, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia smaku, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona