kwasica z luką anionową
Kwasica z luką anionową to stan kliniczny charakteryzujący się obniżeniem pH krwi (poniżej 7,35) spowodowany nagromadzeniem kwasów organicznych, przy jednoczesnym wzroście różnicy między głównymi kationami (sód) a anionami (chlorki i wodorowęglany) w surowicy krwi. Prawidłowa wartość luki anionowej wynosi 8-12 mmol/l, natomiast w kwasicy z luką anionową przekracza 12 mmol/l.
Najczęstsze przyczyny kwasicy z luką anionową to kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy, kwasica mleczanowa, zatrucia (metanolem, glikolem etylenowym, salicylanami), niewydolność nerek oraz niektóre choroby metaboliczne. W diagnostyce kluczowe znaczenie ma oznaczenie pH krwi tętniczej, stężenia wodorowęglanów, elektrolitów oraz wykonanie gazometrii.
Leczenie kwasicy z luką anionową opiera się przede wszystkim na usunięciu przyczyny podstawowej. W ciężkich przypadkach może być konieczne podanie wodorowęglanów, zwłaszcza gdy pH spada poniżej 7,1. Równolegle prowadzi się leczenie przyczynowe, np. insulinoterapię w kwasicy ketonowej, wyrównanie wolemii w kwasicy mleczanowej czy hemodializę w zatruciach lub niewydolności nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Olejek szałwiowy – Przedawkowanie
Olejek szałwiowy (Salvia officinalis L., aetheroleum) jest składnikiem preparatu Salviasept w stężeniu 0,2 g/100 g, przeznaczonego wyłącznie do sporządzania roztworu do płukania gardła, bez wskazań do stosowania doustnego. Przedawkowanie olejków eterycznych, w tym szałwiowego, może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, takich jak depresja ośrodkowego układu nerwowego (spowolnienie psychoruchowe, sedacja, utrata przytomności), zaburzenia układu moczowego (oliguria, anuria, wzrost kreatyniny i mocznika), kwasica z luką anionową, pogorszenie funkcji wątroby (wzrost ALT, AST, bilirubiny), śpiączka, drgawki oraz hipoglikemia. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci poniżej 2 roku życia, u których doustne spożycie nawet 5-10 ml olejku goździkowego (obecnego w preparacie w stężeniu 2%) może wywołać stany zagrażające życiu.
anuria, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, drgawki ogniskowe, działanie neurotoksyczne, enzymy wątrobowe, hipoglikemia, koncentrat do sporządzania roztworu, kreatynina i mocznik, kwasica z luką anionową, leczenie objawowe, N-acetylocysteina, napad toniczno-kloniczny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odtrutka, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek szałwiowy, oliguria, parametry biochemiczne krwi, pogorszenie funkcji wątroby, potliwość, sedacja, śpiączka, spowolnienie psychoruchowe, stężenie bilirubiny, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia oddechowe, zaburzenia orientacji, zaburzenia układu moczowego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon substancji czynnych
Olejek majerankowy – Przedawkowanie
Olejek majerankowy (Origanum majorana L., aetheroleum), obecny w preparatach do płukania gardła takich jak Salviasept (0,3 g/100 g produktu), jest stosowany w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, jednak jego przedawkowanie niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych. Szczególnie niebezpieczne jest to u dzieci poniżej 2 roku życia, u których dawka 5-10 ml olejku goździkowego (często współwystępującego w preparatach złożonych) może wywołać depresję OUN, drgawki, śpiączkę oraz uszkodzenia nerek, wątroby i zaburzenia metaboliczne, w tym kwasicę z luką anionową i hipoglikemię. Toksyczność wynika z bezpośredniego działania neurotoksycznego, nefrotoksycznego i hepatotoksycznego składników olejków eterycznych. W przypadku przedawkowania nie istnieje specyficzne antidotum dla olejku majerankowego, jednak w zatruciach preparatami zawierającymi olejek goździkowy rozważa się podanie N-acetylocysteiny.
anuria, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, dysfagia, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, górne drogi oddechowe, hepatocyt, hipoglikemia, kwasica z luką anionową, N-acetylocysteina, neurotoksyczność, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek majerankowy, oliguria, padaczka, płukanie gardła, równowaga kwasowo-zasadowa, schorzenie neurologiczne, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon substancji czynnych
Olejek goździkowy – Przedawkowanie
Olejek goździkowy (Caryophylli floris aetheroleum) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Amol, Argol Essenza Balsamica, Aromatol, Rapidentin czy Salviasept. Przedawkowanie, szczególnie u dzieci poniżej 2. roku życia, przy spożyciu 5-10 ml olejku, może prowadzić do ciężkich objawów, w tym depresji ośrodkowego układu nerwowego, kwasicy z luką anionową, zaburzeń funkcji wątroby, hipoglikemii, drgawek oraz śpiączki. W preparatach zawierających etanol, np. Amol (638 mg etanolu 96% w 1 g produktu) czy Argol Essenza Balsamica (57-63% etanolu), przedawkowanie może dodatkowo wywołać objawy zatrucia alkoholowego, wpływając na zdolność prowadzenia pojazdów i wymagając leczenia objawowego charakterystycznego dla zatrucia alkoholem. Produkty takie jak Rapidentin (1 ml olejku goździkowego/ml produktu) stosowane miejscowo na błonę śluzową jamy ustnej nie wykazują zgłoszonych przypadków przedawkowania.
antidotum, błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, działanie niepożądane, etanol, hipoglikemia, koncentrat do sporządzania roztworu, kwasica z luką anionową, leczenie objawowe, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, odtrutka, olejek goździkowy, produkt leczniczy, przedawkowanie, przedawkowanie alkoholu, śpiączka, stan zagrożenia życia, substancja czynna, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Olejek tymiankowy – Przedawkowanie
Olejek tymiankowy (Thymus vulgaris L., Thymus zygis Loefl. ex L.; aetheroleum) jest aktywnym składnikiem preparatu Salviasept w stężeniu 0,3 g/100 g, przeznaczonym wyłącznie do stosowania zewnętrznego jako koncentrat do sporządzania roztworu do płukania gardła. Produkt zawiera również inne olejki eteryczne (goździkowy, miętowy, majerankowy, szałwiowy) oraz etanol w stężeniu 58% V/V ± 10%, co zwiększa ryzyko toksyczności przy przedawkowaniu. Spożycie doustne preparatu jest przeciwwskazane i może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych, takich jak depresja ośrodkowego układu nerwowego (obniżenie świadomości, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia oddychania), zaburzenia układu moczowego (oliguria, anuria, ostra niewydolność nerek), kwasica z luką anionową, pogorszenie funkcji wątroby (hepatotoksyczność), śpiączka, drgawki oraz hipoglikemia. Szczególnie wrażliwą grupą są dzieci poniżej 2 lat, u których dawka 5-10 ml olejku goździkowego może wywołać stany zagrażające życiu, co wskazuje na wysoką toksyczność olejków eterycznych w tej populacji.
depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, hipoglikemia, kwasica z luką anionową, N-acetylocysteina, napad drgawkowy, niewydolność oddechowa, oddech Kussmaula, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek tymiankowy, ostra niewydolność nerek, pogorszenie funkcji wątroby, preparat Salviasept, śpiączka, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie syntezy czynników krzepnięcia, zaburzenie układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Ziele krwawnika – Przedawkowanie
Ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) wykazuje niski profil toksyczności przy stosowaniu w monoterapii, co potwierdza brak zgłoszonych przypadków przedawkowania w preparatach takich jak Ziele Krwawnika czy Krwawnik Fix. W preparatach złożonych, zwłaszcza płynnych zawierających etanol (Gastrobonisol – 50-60% V/V, 1,23 g alkoholu w dawce 2,5 ml; Gastrovit TraviComplex – 60-70% V/V), ryzyko przedawkowania wiąże się głównie z toksycznością etanolu, manifestującą się nudnościami i podrażnieniem przewodu pokarmowego. Preparat Salviasept, zawierający olejek goździkowy, niesie ryzyko ciężkich objawów neurotoksycznych i metabolicznych (depresja OUN, kwasica z luką anionową, hipoglikemia, drgawki) przy przypadkowym doustnym spożyciu 5-10 ml, szczególnie u dzieci poniżej 2 lat. Hemorol, zawierający ziele krwawnika i Atropa belladonna, nie wykazuje zgłoszonych przypadków przedawkowania, jednak obecność alkaloidów tropanowych wymaga ostrożności.
charakterystyka produktu leczniczego, czopek doodbytniczy, depresja OUN, działanie ogólnoustrojowe, etanol, hipoglikemia, kwasica z luką anionową, monoterapia, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, nudności, odtrutka, olejek eteryczny, olejek goździkowy, płukanie gardła, płyn doustny, podrażnienie przewodu pokarmowego, pokrzyk wilcza jagoda, preparat doodbytniczy, preparat płynny, preparat złożony, produkt leczniczy, śpiączka, stan zagrażający życiu, stosowanie miejscowe, zaburzenia układu moczowego, ziele krwawnika - Leksykon substancji czynnych
Koszyczek rumianku – Przedawkowanie
Koszyczek rumianku (Matricaria recutita L., flos) jest składnikiem złożonych preparatów leczniczych, takich jak SALVIASEPT, gdzie występuje w stężeniu 18,7 części na 100 g produktu jako wyciąg płynny. Preparat ten jest przeznaczony wyłącznie do sporządzania roztworu do płukania gardła i nie powinien być stosowany doustnie. W składzie SALVIASEPT znajduje się również olejek goździkowy, którego przedawkowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza u dzieci poniżej 2 roku życia. Objawy przedawkowania obejmują depresję ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia układu moczowego, kwasicę z luką anionową, uszkodzenie wątroby, śpiączkę, drgawki oraz hipoglikemię. Dawka wywołująca stany zagrażające życiu u dzieci to 5-10 ml olejku goździkowego podanego doustnie.
depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, hipoglikemia, koszyczek rumianku, kwasica z luką anionową, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, Matricaria recutita, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, olejek goździkowy, śpiączka, spowolnienie psychoruchowe, stan zagrażający życiu, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie nerek, wyciąg płynny złożony, zaburzenia oddychania, zaburzenia świadomości, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Salviasept –
Produkt leczniczy Salviasept, będący koncentratem do sporządzania roztworu do płukania gardła, nie jest przeznaczony do stosowania doustnego. Zawiera 2,0 g olejku goździkowego na 100 g produktu oraz 58% (V/V) ± 10% etanolu, co stanowi istotne ryzyko toksyczne, zwłaszcza u dzieci poniżej 2. roku życia. Udokumentowano, że doustne spożycie 5-10 ml olejku goździkowego u najmłodszych pacjentów może prowadzić do stanów zagrażających życiu. Przedawkowanie objawia się depresją ośrodkowego układu nerwowego (obniżona świadomość, senność, spowolnienie oddechowe), zaburzeniami układu moczowego, kwasicą z luką anionową, pogorszeniem funkcji wątroby, śpiączką, drgawkami oraz hipoglikemią, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i monitorowania parametrów biochemicznych oraz neurologicznych.
depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, detoksykacja, drgawki, enzymy wątrobowe, glutation, hipoglikemia, kwasica z luką anionową, lek przeciwdrgawkowy, N-acetylocysteina, napad drgawkowy, niewydolność wątroby, objawy toksyczne, olejek goździkowy, płukanie gardła, poziom glukozy we krwi, śpiączka, uszkodzenie nerek, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Mentol – Przedawkowanie
Mentol, obecny w wielu preparatach miejscowych i doustnych, wykazuje dwufazowy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), powodując przy przedawkowaniu zarówno depresję OUN (stan osłupienia, niewydolność oddechowa), jak i stymulację (pobudzenie psychoruchowe, drgawki). Objawy zatrucia różnią się w zależności od drogi podania: doustne preparaty zawierające mentol i etanol (np. Amol z 638 mg etanolu 96% w 1 g, Argol Essenza Balsamica z 57-63% etanolu) mogą wywoływać objawy zatrucia alkoholowego, natomiast miejscowe preparaty łączące mentol z innymi substancjami, jak ibuprofen (Dip Rilif: 50 mg/g ibuprofenu, 30 mg/g mentolu) lub salicylan metylu (Bengay), niosą ryzyko toksyczności charakterystycznej dla tych składników. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe spożycie preparatów zewnętrznych oraz przedawkowanie u dzieci poniżej 2 lat, gdzie dawki 5-10 ml olejków eterycznych zawierających mentol mogą prowadzić do ciężkich zaburzeń metabolicznych, kwasicy z luką anionową, hipoglikemii, śpiączki i uszkodzenia wątroby.
arytmia, depresja ośrodkowego układu nerwowego, duszność, hipoglikemia, hipotensja, ibuprofen, kwasica z luką anionową, N-acetylocysteina, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, olejek goździkowy, olejki eteryczne, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, podrażnienie błony śluzowej, przedawkowanie mentolu, salicylan metylu, stymulacja ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia układu moczowego, zatrucie alkoholowe - Leksykon substancji czynnych
Owoc kopru – Przedawkowanie
Owoc kopru (Foeniculum vulgare) jest składnikiem preparatów leczniczych, takich jak Salviasept, które nie są przeznaczone do stosowania doustnego. Przypadkowe spożycie, zwłaszcza u dzieci poniżej 2 lat, może prowadzić do poważnych objawów toksycznych, głównie z powodu obecności olejku goździkowego. Doustne podanie 5-10 ml olejku goździkowego u małych dzieci może wywołać stany zagrażające życiu, w tym depresję ośrodkowego układu nerwowego, śpiączkę, drgawki, hipoglikemię oraz niewydolność wielonarządową. W obrazie klinicznym obserwuje się także zaburzenia metaboliczne, kwasicę z luką anionową, dysfunkcję nerek oraz pogorszenie funkcji wątroby, co wymaga kompleksowej oceny i monitorowania parametrów neurologicznych, nerkowych, wątrobowych oraz równowagi kwasowo-zasadowej.
depresja OUN, drgawka, dysfunkcja nerek, enzym wątrobowy, funkcja wątroby, gazometria, hipoglikemia, kwasica z luką anionową, leczenie objawowe, luka anionowa, monitorowanie parametrów życiowych, N-acetylocysteina, napad drgawkowy, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, objaw toksyczny, odtrutka, olejek goździkowy, owoc kopru, płukanie gardła, poziom glikemii, preparat złożony, przedawkowanie, równowaga kwasowo-zasadowa, Salviasept, śpiączka, stan zagrażający życiu, właściwość antyoksydacyjna, wyładowanie neuronalne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie świadomości, zaburzenie układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Liść szałwii – Przedawkowanie
Liść szałwii (Salviae officinalis L., folium) stosowany w produktach leczniczych w dawce standardowej 1,5 g na saszetkę może wywołać objawy toksyczne przy dawce przekraczającej 15 g, co odpowiada spożyciu co najmniej 10 saszetek preparatu LIŚĆ SZAŁWII. Przedawkowanie manifestuje się subiektywnym uczuciem ciepła, tachykardią (>100 uderzeń/min), zawrotami głowy oraz napadami padaczkowymi toniczno-klonicznymi, wynikającymi z neurotoksycznego działania składników szałwii na ośrodkowy układ nerwowy i układ naczyniowy. W preparatach złożonych, takich jak Septosan fix i Vagosan, nie odnotowano przypadków przedawkowania, natomiast Salviasept, zawierający olejek szałwiowy i liść szałwii, nie jest przeznaczony do stosowania doustnego, co ogranicza ryzyko toksyczności tych składników.
częstoskurcz, dawka toksyczna, dekontaminacja przewodu pokarmowego, depresja OUN, drgawki toniczno-kloniczne, efekt neurotoksyczny, hipoglikemia, krążenie mózgowe, kwasica z luką anionową, leczenie przeciwdrgawkowe, liść szałwii, liść szałwii lekarskiej, mięsień sercowy, N-acetylocysteina, napad padaczkowy, niewydolność wątroby, olejek szałwiowy, ośrodkowy układ nerwowy, próg drgawkowy, przedawkowanie, rozszerzenie naczyń krwionośnych, śpiączka, tachykardia, układ autonomiczny, układ naczyniowy, zaburzenia układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Cineol – Przedawkowanie
Cineol (1,8-cyneol), monoterpen o silnych właściwościach biologicznych, jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Rowachol, Rowatinex czy Salviasept. Przedawkowanie cineolu może prowadzić do poważnych objawów toksycznych obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (stan osłupienia, pobudzenie psychoruchowe, drgawki, śpiączka), układ oddechowy (niewydolność oddechowa), pokarmowy (nudności, wymioty, biegunka), moczowy (zaburzenia funkcji nerek), wątrobę (pogorszenie funkcji) oraz zaburzenia metaboliczne (kwasica z luką anionową, hipoglikemia). Szczególnie narażone są dzieci poniżej 2 lat, u których doustne podanie 5-10 ml olejku goździkowego zawartego w Salviasept może wywołać stan zagrażający życiu. Mechanizm toksyczności jest dwukierunkowy – obejmuje zarówno depresję, jak i paradoksalną stymulację aktywności OUN, a także bezpośrednie działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego.
antidotum, biegunka, bilirubina, błona śluzowa przewodu pokarmowego, cineol, dawka nasycająca, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diureza, drgawki, działanie hepatotoksyczne, działanie toksyczne, EGFR, enzym wątrobowy, eukaliptol, funkcje życiowe, hipoglikemia, intoksykacja, kreatynina, kwasica z luką anionową, monoterpen, N-acetylocysteina, niewydolność oddechowa, nudność, objaw ogniskowy, olejek eteryczny, olejek goździkowy, osłupienie, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, śpiączka, stan neurologiczny, układ krążenia, wymioty, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenie hemodynamiczne, zatrucie paracetamolem