kwas litocholowy
Kwas litocholowy (ang. lithocholic acid, LCA) to wtórny kwas żółciowy, powstający w wyniku bakteryjnej transformacji pierwotnych kwasów żółciowych w przewodzie pokarmowym człowieka. Jest produktem 7α-dehydroksylacji kwasu chenodeoksycholowego przez bakterie jelitowe, głównie z rodzaju Clostridium.
Pod względem strukturalnym kwas litocholowy należy do steroli i charakteryzuje się obecnością 24-węglowego szkieletu steroidowego z grupą karboksylową. Jest najmniej rozpuszczalnym w wodzie kwasem żółciowym, co przyczynia się do jego potencjalnej toksyczności. Około 95% kwasu litocholowego jest wydalane z kałem, natomiast niewielka część ulega wchłanianiu zwrotnemu w jelicie i transportowi do wątroby.
W kontekście klinicznym, podwyższone stężenie kwasu litocholowego może mieć działanie hepatotoksyczne i przyczyniać się do rozwoju cholestazy. Badania wskazują również na jego potencjalną rolę w patogenezie raka jelita grubego poprzez indukcję stresu oksydacyjnego i uszkodzeń DNA. Jednocześnie, najnowsze badania sugerują, że w niskich stężeniach kwas litocholowy może wykazywać działanie przeciwnowotworowe poprzez aktywację szlaków apoptozy w komórkach rakowych.
W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie poziomu kwasu litocholowego i jego metabolitów może być pomocne w ocenie zaburzeń metabolizmu kwasów żółciowych oraz w niektórych chorobach wątroby i dróg żółciowych. Wykonuje się je zwykle metodami chromatograficznymi sprzężonymi ze spektrometrią mas.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ursoxyn 250 mg
Przeprowadzona kompleksowa ocena bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazała brak istotnych zagrożeń toksykologicznych w standardowych badaniach przedklinicznych. Toksyczność ostra nie ujawniła działania toksycznego nawet przy wysokich dawkach, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. W badaniach podprzewlekłych na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność manifestującą się zmianami enzymatycznymi i morfologicznymi wątroby, jednak efekt ten jest przypisywany metabolitowi – kwasowi litocholowemu, który u ludzi ulega detoksykacji, co eliminuje ryzyko kliniczne. Długoterminowe badania na gryzoniach nie wykazały potencjału rakotwórczego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo potwierdziły brak działania mutagennego.
choroby dróg żółciowych, detoksykacja, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, enzym wątrobowy, farmakologia bezpieczeństwa, hepatotoksyczność, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, proliferacja przewodów żółciowych, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność podprzewlekła, toksyczność wielokrotnego podania, wada rozwojowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ursoxyn 250 mg
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) charakteryzuje się wysokim, 60-80% wchłanianiem z przewodu pokarmowego, głównie w jelicie czczym i dystalnym odcinku jelita krętego, gdzie dominuje transport aktywny. Po absorpcji ulega intensywnemu efektowi pierwszego przejścia w wątrobie, gdzie jest sprzęgany z glicyną lub tauryną i wydzielany do dróg żółciowych. Stężenie UDCA w żółci osiąga stan stacjonarny po około 3 tygodniach terapii, nie przekraczając 60% całkowitego stężenia kwasów żółciowych. Biologiczny okres półtrwania wynosi 3,5-5,8 dni, co ma znaczenie przy planowaniu dawkowania. Po zakończeniu leczenia stężenie UDCA w żółci spada do 5-10% wartości stacjonarnej w ciągu tygodnia.
aminokwasy, choroby dróg żółciowych, drogi żółciowe, dyfuzja bierna, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, flora bakteryjna jelita, jelito czcze, jelito kręte, krążenie ogólnoustrojowe, krążenie wątrobowo-jelitowe, kwas chenodeoksycholowy, kwas litocholowy, kwas siarkowy, kwas ursodeoksycholowy, kwasy żółciowe, okres półtrwania biologiczny, przewód pokarmowy, rozpuszczalność w wodzie, stan stacjonarny, transport aktywny, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, żółć - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ursofalk 250 mg/5 ml
Dane przedkliniczne dotyczące kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazały brak toksyczności ostrej w różnych modelach zwierzęcych, co wskazuje na niski potencjał ostrego zatrucia. W badaniach przewlekłych na małpach, przy dużych dawkach UDCA zaobserwowano hepatotoksyczność objawiającą się zmianami enzymatycznymi i morfologicznymi, takimi jak proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne oraz martwica hepatocytów. Efekty te przypisuje się metabolitowi – kwasowi litocholowemu, który u ludzi jest skutecznie detoksykowany, co potwierdza brak klinicznego znaczenia tych zmian u pacjentów. Badania genotoksyczności i rakotwórczości na myszach i szczurach nie wykazały działania mutagennego ani kancerogennego UDCA, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania leku Ursofalk.
badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, embriotoksyczność, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, karcynogeneza, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, mutagenność, potencjał rakotwórczy, proliferacja przewodów żółciowych, przestrzeń wrotna, rozwój pourodzeniowy, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Proursan 400 mg
Kwas ursodeoksycholowy, substancja czynna preparatu Proursan 400 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością wynoszącą 60-80% po podaniu doustnym, z wchłanianiem zachodzącym głównie w jelicie czczym oraz w górnym i dystalnym odcinku jelita krętego, gdzie dominuje transport bierny i czynny. Po absorpcji substancja trafia do krążenia wrotnego i jest wychwytywana przez hepatocyty w wątrobie, gdzie podlega intensywnemu metabolizmowi – około 60% ulega sprzęganiu z aminokwasami (glicyną i tauryną) podczas pierwszego przejścia przez wątrobę. Stężenie kwasu ursodeoksycholowego w żółci zależy od dawki, choroby podstawowej oraz funkcji wątroby, a jego wzrost powoduje względne zmniejszenie stężenia bardziej lipofilnych kwasów żółciowych.
bakterie jelitowe, biodostępność, detoksykacja wątrobowa, drogi żółciowe, efekt pierwszego przejścia, glicyna, hepatocyt, hepatotoksyczność, jelito czcze, jelito kręte, krążenie wrotne, kwas 7-ketolitocholowy, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, lipofilny kwas żółciowy, mikroflora jelitowa, okres biologicznego półtrwania, Proursan 400 mg, przewód pokarmowy, schemat dawkowania, sprzęganie z aminokwasami, tauryna, transport bierny, transport czynny, uszkodzenie miąższu wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ursofalk 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazały niski potencjał toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu wysokich dawek. W badaniach przewlekłych na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność manifestującą się zmianami czynnościowymi (w tym enzymów wątrobowych) oraz morfologicznymi, takimi jak proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne i martwica hepatocytów. Mechanizm toksyczności wiąże się z metabolitem UDCA – kwasem litocholowym, który u ludzi jest skutecznie detoksykowany, co eliminuje kliniczne znaczenie tych obserwacji. Badania na gryzoniach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo dały wyniki negatywne, potwierdzając brak uszkodzeń materiału genetycznego i bezpieczeństwo długoterminowego stosowania UDCA.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatocyt, hepatotoksyczność, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, proliferacja przewodów żółciowych, przestrzeń wrotna, przewód żółciowy, test genotoksyczności, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AuroUrso 250 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne kwasu ursodeoksycholowego, substancji czynnej produktu AuroUrso, wykazały niski potencjał toksyczności ostrej oraz brak działania mutagennego i rakotwórczego. W badaniach toksyczności podprzewlekłej na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność przy wysokich dawkach, objawiającą się zmianami czynnościowymi i morfologicznymi wątroby, jednak efekt ten przypisano metabolitowi kwasu litocholowemu, który u ludzi ulega skutecznemu rozkładowi, co potwierdzają dane kliniczne. Długoterminowe badania na gryzoniach nie wykazały potencjału rakotwórczego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo były negatywne, wskazując na bezpieczeństwo genetyczne substancji. Wpływ kwasu ursodeoksycholowego na rozrodczość i rozwój potomstwa oceniano na różnych gatunkach zwierząt. U szczurów przy dawce 2000 mg/kg masy ciała stwierdzono aplazję ogona, natomiast u królików dawka 100 mg/kg wywołała działanie embriotoksyczne, bez efektu teratogennego. Produkt nie wpływał na płodność szczurów ani na rozwój okołoporodowy potomstwa. Wyniki te, uzyskane przy dawkach znacznie przekraczających stosowane u ludzi, sugerują brak istotnego ryzyka dla rozrodczości i rozwoju płodu przy stosowaniu terapeutycznym kwasu ursodeoksycholowego.
aplazja ogona, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriotoksyczne, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica komórek wątroby, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozrost dróg żółciowych, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Proursan 400 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA), substancji czynnej leku Proursan, wykazały brak istotnej toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu nawet dużych dawek. W badaniach toksyczności przewlekłej na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność objawiającą się zaburzeniami enzymów wątrobowych oraz zmianami morfologicznymi, takimi jak proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne i martwica hepatocytów. Mechanizm toksyczności wiązał się z kumulacją kwasu litocholowego, metabolitu UDCA, który u małp nie ulega detoksykacji, natomiast u ludzi jest skutecznie unieczynniany, co eliminuje ryzyko hepatotoksyczności w praktyce klinicznej. Badania genotoksyczności i rakotwórczości na myszach i szczurach nie wykazały działania mutagennego ani kancerogennego, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa UDCA.
aplazja, badania in vitro, badania in vivo, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karcynogeneza, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, mutagenność, proliferacja przewodów żółciowych, przestrzeń wrotna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Proursan 500 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne kwasu ursodeoksycholowego wykazały brak toksyczności ostrej nawet przy jednorazowym podaniu wysokich dawek. Długotrwałe podawanie substancji u małp ujawniło hepatotoksyczność objawiającą się zmianami enzymatycznymi, proliferacją przewodów żółciowych, ogniskowym zapaleniem wrotnym oraz martwicą hepatocytów, co przypisano obecności kwasu litocholowego – metabolitu nieulegającego detoksykacji u małp, w przeciwieństwie do ludzi. Badania na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego ani mutagennego kwasu ursodeoksycholowego, potwierdzając jego bezpieczeństwo genotoksyczne zarówno in vitro, jak i in vivo.
aplazja, badania in vitro, badania in vivo, badania przedkliniczne, działanie hepatotoksyczne, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karcynogeneza, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, mutagenność, płodność, profil bezpieczeństwa leku, proliferacja przewodów żółciowych, toksyczność płodowa, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ursofalk 250 mg/5 ml
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) z preparatu Ursofalk (250 mg/5 ml) charakteryzuje się szybkim i efektywnym wchłanianiem w jelicie czczym i krętym, z biodostępnością na poziomie 60-80%. Po absorpcji UDCA jest transportowany do wątroby, gdzie około 60% dawki ulega efektowi pierwszego przejścia i niemal całkowitemu sprzęganiu z glicyną i tauryną, co prowadzi do powstania hydrofilnych koniugatów wydzielanych do żółci. Kumulacja UDCA w żółci zależy od dawki dobowej oraz funkcji wątroby, co sprzyja terapeutycznemu przesunięciu profilu kwasów żółciowych na korzyść hydrofilnych form. Okres półtrwania UDCA wynosi 3,5-5,8 dni, co umożliwia utrzymanie stabilnych stężeń terapeutycznych przy wygodnym schemacie dawkowania.
biodostępność, detoksykacja, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, glicyna i tauryna, hepatotoksyczność, jelito czcze, jelito kręte, kumulacja w żółci, kwas 7-ketolitocholowy, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, mikrobiom jelitowy, okres półtrwania, sprzęganie z aminokwasami, sprzęganie z kwasem siarkowym, stężenie terapeutyczne, transport bierny, transport czynny, Ursofalk, uszkodzenie miąższu wątroby, wydzielanie do żółci