Metabolit kwasu ursodeoksycholowego to produkt przemiany biochemicznej kwasu ursodeoksycholowego (UDCA), który jest drugorzędowym kwasem żółciowym naturalnie występującym w organizmie człowieka w niewielkich ilościach. UDCA jest stosowany jako lek w chorobach wątroby i dróg żółciowych, głównie w pierwotnym żółciowym zapaleniu dróg żółciowych (dawniej pierwotna marskość żółciowa), a także w przypadku kamicy żółciowej.
W procesie metabolizmu kwas ursodeoksycholowy ulega przekształceniom w wątrobie i jelitach. Główne metabolity powstają w wyniku koniugacji z glicyną i tauryną, tworząc gliko- i tauroursodeoksycholany, które zwiększają hydrofilność kwasu żółciowego. W jelitach, pod wpływem bakterii jelitowych, UDCA może ulegać dehydroksylacji do kwasu litocholowego, który jest metabolitem potencjalnie hepatotoksycznym.
Metabolity kwasu ursodeoksycholowego wykazują działanie choleretyczne (zwiększają wydzielanie żółci), cytoprotekcyjne (chronią komórki wątroby przed uszkodzeniem) oraz immunomodulujące. Odgrywają ważną rolę w zmniejszaniu stężenia cytotoksycznych kwasów żółciowych w surowicy i wątrobie, co tłumaczy ich działanie terapeutyczne w chorobach cholestatycznych. Monitorowanie stężenia metabolitów UDCA może być pomocne w ocenie skuteczności leczenia oraz compliance pacjenta.
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA), substancja czynna leku Proursan, wykazuje niski potencjał toksyczności ostrej, co potwierdzają badania na modelach zwierzęcych. W badaniach toksyczności przewlekłej na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność przy dużych dawkach, manifestującą się zaburzeniami enzymów wątrobowych, proliferacją przewodów żółciowych, ogniskowym zapaleniem wrotnym oraz martwicą hepatocytów. Toksyczność ta jest prawdopodobnie związana z metabolitem UDCA – kwasem litocholowym, który u małp nie ulega detoksykacji, w przeciwieństwie do ludzi, co zmniejsza ryzyko hepatotoksyczności u pacjentów. Długoterminowe badania na gryzoniach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo potwierdziły brak mutagenności i uszkodzeń DNA.
Stosowanie kwasu ursodeoksycholowego (substancji czynnej preparatu Proursan) w okresie ciąży wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalne ryzyko teratogenne, co skutkuje zaleceniem unikania stosowania leku u kobiet ciężarnych, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko dla płodu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji, preferując metody niehormonalne lub doustne środki antykoncepcyjne o niskiej zawartości estrogenu, zwłaszcza w przypadku leczenia kamicy żółciowej, gdzie hormonalne środki antykoncepcyjne mogą nasilać kamicę i obniżać skuteczność terapii.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazały brak toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu dużych dawek, co potwierdza wysoki profil bezpieczeństwa substancji. Długoterminowe badania na małpach ujawniły hepatotoksyczność manifestującą się zmianami czynnościowymi (zmiany aktywności enzymów wątrobowych) oraz morfologicznymi (proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne, martwica hepatocytów), jednak efekt ten jest prawdopodobnie związany z obecnością kwasu litocholowego, metabolitu UDCA, który u małp nie ulega detoksykacji, w przeciwieństwie do ludzi. Badania na gryzoniach nie wykazały działania karcinogennego ani mutagennego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo dały wyniki negatywne, co wskazuje na brak potencjału mutagennego UDCA.
Strona wykorzystuje pliki cookies, aby zapewnić użytkownikom jak najwyższy komfort korzystania z serwisu, personalizować treści i reklamy, udostępniać funkcje społecznościowe oraz analizować ruch w Internecie. Dane te mogą obejmować Twój adres IP, identyfikatory plików cookie oraz dane przeglądarki.
Przetwarzanie Twoich danych osobowych odbywa się zgodnie z Polityką prywatności. Klikając przycisk „Akceptuję”, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies oraz przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach marketingowych, takich jak dopasowanie reklam do Twoich preferencji i analiza efektywności reklam.
Masz prawo do wycofania zgody, dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Szczegóły na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności.
